Thực trạng tàu chìm bỏ hoang ở Nga
Tại khu vực Murmansk, đáy vịnh Kola hiện đang lưu giữ hơn một trăm tàu chìm bỏ hoang, trong đó có 50 chiếc nằm dưới đáy biển. Tình trạng này bắt nguồn từ thập niên 1990, thời điểm sửa chữa tàu hầu như ngừng trệ do thiếu kinh phí, khiến nhiều chủ tàu bán tàu for đồng nát. Tuy nhiên, giá trị sắt vụn thấp đã khiến họ chỉ thu hồi kim loại màu từ tàu rồi để lại phần thân tàu trên biển. Hậu quả là tại bán đảo Kola và vùng biển lân cận hình thành nhiều "nghĩa trang" tàu bỏ hoang.
Nhiều chiếc trong số đó gây nguy hiểm môi trường do chứa nhiên liệu còn sót lại trên tàu. Điển hình là tàu săn cá "Teriberka" chìm tại cảng biển thương mại Murmansk từ năm 1993, có thể còn lưu giữ đến 50 tấn nhiên liệu. Một số khác tuy không gây nguy cơ tràn nhiên liệu nhưng cản trở giao thông thủy.
Đối mặt với chi phí và khó khăn trong xử lý
Chi phí để làm sạch vịnh Kola khỏi các tàu chìm ước tính đã lên tới 3 tỷ ruble vào năm 2023, và con số này dự báo sẽ tăng cao hơn nữa. Việc trục vớt các tàu như "Teriberka" đòi hỏi dự án chuyên biệt và đánh giá kỹ lưỡng rủi ro môi trường.
Trong khi đó, một số tàu lớn như giàn dock nổi PD-50 chìm vào tháng 10/2018 đã khiến công tác xử lý còn khó khăn hơn. Giàn dock này có trọng tải lên đến 80 nghìn tấn, từng phục vụ sửa chữa tàu sân bay nặng của Hạm đội Bắc Nga.
Một trong những khó khăn lớn là việc không thể trục vớt tàu chìm khi chưa có sự cho phép của chủ sở hữu. Nhiều chủ tàu thường kéo dài thời gian hoặc phớt lờ các lệnh yêu cầu trục vớt dù qua phán quyết tòa án. Trên khu vực Yamal đã có 29 vụ kiện liên quan đến các tàu bỏ hoang, trong đó chỉ có một số ít được xử lý trong năm 2025. Trong khi nhiều chủ tàu chọn phá sản để tránh chi trả chi phí hồi phục.
Vấn đề pháp lý và bước tiến mới
Tình trạng tồn đọng này đã đặt chính quyền địa phương vào thế khó khăn khi phải chịu trách nhiệm mà không có công cụ pháp lý đủ mạnh nhằm ép buộc các chủ tàu. Tuy nhiên, một dự luật sắp được thông qua sẽ cho phép chính quyền vùng có thể thu hồi và xử lý tàu chìm mà không cần chờ sự đồng ý của chủ sở hữu nếu họ không thực hiện nghĩa vụ cải tạo.
Ông Igor Kotyash, Trưởng phòng dịch vụ sinh thái cảng cá Murmansk, chia sẻ rằng luật mới sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục thu hồi tàu chìm, đặc biệt khi tàu gây trở ngại giao thông hoặc chứa dầu nhớt trên tàu. Chính phủ có thể chi kinh phí trước để trục vớt sau đó yêu cầu chủ sở hữu bồi thường, tương tự như cơ chế xử lý tràn dầu chuyên nghiệp hiện hành.
Những ví dụ điển hình về tàu chìm ảnh hưởng môi trường
Tại Astrakhan, theo Sở Bảo vệ môi trường vùng, có gần 200 tàu chìm trên lòng hồ, trong đó một phần ba không có chủ sở hữu rõ ràng. Một ví dụ điển hình là tàu khoang chế biến nổi "Don" chìm năm 2003 trên sông Kizan, gần thị trấn Sovetsky. Tàu dài 72 mét với mặt boong cao 6 mét không chỉ nằm yên dưới đáy mà còn làm thay đổi dòng chảy và gây sạt lở bờ sông, nơi chứa các hố tích tụ chất thải dầu cũ.
Năm 2008, việc trục vớt "Don" bằng cần cẩu nổi "Volgar" mạnh nhất lúc đó đã thất bại do dây cáp không chịu nổi trọng lượng tàu. Năm 2021, chính quyền địa phương tiếp tục lên kế hoạch phát triển dự án xử lý hơn 40 tàu chìm, trong đó có cả "Don". Tuy nhiên, các khó khăn pháp lý vẫn cản trở tiến trình, khi luật hiện hành chưa quy định rõ ràng về thủ tục trục vớt.
Việc dự luật được thông qua sẽ tạo ra bước tiến quan trọng giải quyết các vấn đề này, mở đường cho việc dọn dẹp các tàu bỏ hoang nhằm bảo vệ môi trường và an toàn dòng chảy thủy sản.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Nga có hơn 100 tàu chìm bỏ hoang ở vịnh Kola, gây nguy cơ ô nhiễm môi trường do nhiên liệu tồn lưu.
- Chi phí làm sạch từng khu vực từ tàu chìm lên tới hàng tỷ ruble, đòi hỏi các dự án chuyên biệt.
- Chủ sở hữu tàu thường phớt lờ yêu cầu trục vớt và có thể phá sản để tránh chi trả.
- Dự luật mới sẽ giúp chính quyền vùng thu hồi tàu chìm không cần sự đồng ý của chủ sở hữu.
- Cơ chế trục vớt tàu tương tự như xử lý tràn dầu, nhà nước chi trước rồi đòi bồi thường từ chủ sở hữu.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.











