Cướp điện thoại – nỗi ám ảnh đời thường trở thành tâm điểm cuộc đua tổng thống Brazil giữa Lula và Flavio Bolsonaro

Cuối tháng 8, nhà sáng tạo nội dung Tabata Lenk vừa mất việc ở São Paulo và đang kẹt xe thì hai kẻ đi xe máy đập vỡ cửa kính ô tô, giật chiếc điện thoại mới tinh đặt trên bảng điều khiển. Đoạn video từ camera hành trình ghi lại vụ cướp nhanh chóng lan truyền khắp mạng xã hội.

Sau biến cố, cô chỉ dám tự lái xe một mình trở lại khi đã dán phim tối màu cho cửa kính. Câu chuyện của Lenk là lát cắt điển hình cho nỗi lo của hàng triệu người Brazil, những người coi chiếc điện thoại vừa là công cụ làm việc, ví tiền, vừa là cánh cửa dẫn vào đời sống riêng tư.

Brazil là một trong những quốc gia có mức độ kết nối trực tuyến cao nhất thế giới, nơi điện thoại di động gần như không thể thiếu trong sinh hoạt hằng ngày. Theo nhà nghiên cứu Natasha Bachini Pereira thuộc Trung tâm Nghiên cứu Bạo lực, Đại học São Paulo, sức nặng chính trị của vấn đề nằm ở mức độ phổ biến: gần như ai cũng biết hoặc từng chứng kiến một vụ mất điện thoại, điều hiếm thấy hơn nhiều so với trộm ô tô, giết người hay bắt cóc.

Thêm vào đó, điện thoại ở Brazil rất đắt và việc thay thế càng tốn kém:

Với nhiều băng nhóm, chiếc điện thoại chỉ là chìa khóa; mục tiêu thật sự là tài khoản ngân hàng bên trong. Khi các dịch vụ tài chính số bùng nổ nhờ hệ thống thanh toán tức thời Pix của Ngân hàng Trung ương, các vụ gian lận liên quan đến thiết bị bị đánh cắp đã tăng hơn gấp bốn lần từ năm 2024 đến 2025, theo Diễn đàn An ninh Công cộng Brazil.

Lenk cũng không thoát khỏi kịch bản ấy: sau khi lấy được điện thoại, kẻ gian đã chuyển 2.000 real khỏi tài khoản của cô qua Pix. Cô chia sẻ rằng nỗi đau bị cướp giật còn chưa nguôi thì cảm giác bị xâm phạm quyền riêng tư và mất tiền mới thật sự khiến cô khổ sở.

Trong khi tỷ lệ giết người của Brazil đã giảm 40% trong một thập kỷ, xuống còn 15,4 trên 100.000 dân năm 2025, nạn cướp điện thoại vẫn là lời nhắc nhở rằng hơn 210 triệu người dân còn cách khá xa cảm giác an toàn thực sự. Cả hai ứng viên đều tranh nhau chứng tỏ sự cứng rắn. Ông Lula đã ký luật nâng mức án cho tội cướp thiết bị điện tử lên tới 10 năm tù và ra mắt nền tảng đăng ký thiết bị, báo mất. Ông nhấn mạnh muốn nhắm vào kẻ cướp và các cửa hàng tiêu thụ hàng gian, chứ không làm hại người mua máy cũ vì túng thiếu.

Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro, con trai cả của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, đề xuất mức án tối thiểu 8 năm và tuyên bố đanh thép trong một buổi phát trực tiếp sau vòng một.

Cuộc đua đang ở thế giằng co. Ở vòng một ngày 4/10, ông Flavio Bolsonaro dẫn trước với 47,03% phiếu hợp lệ so với 45,16% của ông Lula. Các cuộc thăm dò gần đây của Datafolha và Quaest đều cho thấy ông nhỉnh hơn khoảng hai điểm phần trăm, sát biên độ sai số.

São Paulo, bang đông dân nhất Brazil, chiếm gần một phần ba số vụ cướp điện thoại trên cả nước với 268.184 chiếc bị lấy cắp năm ngoái. Cảnh sát trưởng Rodolfo Latif Sebba, người điều phối chiến dịch truy tìm, cho biết lực lượng chức năng đang hành động quyết liệt nhất có thể để ngăn chặn tội phạm.

Thế nhưng, chỉ một phần nhỏ thiết bị trở về tay chủ. Từ tháng 6/2025 đến ngày 23/9 năm nay, cảnh sát bang thu hồi 38.028 chiếc và trao trả 11.445 chiếc. Với cô học sinh 17 tuổi Natalia Eduarda Benvindo, khoảnh khắc nhận lại điện thoại là niềm vui khó tin – một niềm vui mà phần đông nạn nhân vẫn đang chờ đợi.