Thay đổi mục tiêu và chiến lược phát thải của EU
Ủy ban châu Âu (EC) đặt mục tiêu đến năm 2040, giảm 90% lượng phát thải khí CO2 so với hiện tại, xoay quanh nguyên tắc chi phí-hiệu quả. EC nhấn mạnh cần biến hệ thống giao dịch phát thải châu Âu (ETS) thành lực đẩy quan trọng cho các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ khử cacbon nhằm nâng cao tính cạnh tranh và độc lập năng lượng của liên minh.
Sát cánh cùng mục tiêu ấy là những điều kiện linh hoạt nhưng rõ ràng dành cho các doanh nghiệp. Trong đó, việc cấp phát miễn phí các hạn ngạch phát thải tiếp diễn sau năm 2030, nhưng buộc phải gắn với các dự án đầu tư nhằm giảm phát thải.
Giảm hạn ngạch phát thải chậm lại sau 2030
Bên cạnh đó, EC đề xuất thêm 250 triệu tấn hạn ngạch trong nước vào hệ thống, nhằm tổng hợp nguồn cung cho thị trường phát thải ở châu Âu.
Hơn nữa, EC dự kiến chấm dứt việc hủy bỏ các quyền phát thải đã đưa vào "Quỹ Ổn định Thị trường" (MSR), nhằm tích trữ và sử dụng linh hoạt khi thị trường biến động. MSR cũng sẽ được điều chỉnh để thích ứng với biến động cung cầu trong thập niên 2030, đảm bảo tính dự đoán về giá và sự ổn định thị trường.
Cấp phát miễn phí với điều kiện đầu tư
Ủy ban châu Âu muốn duy trì cấp phát miễn phí quyền phát thải CO2, nhưng 80% trong số đó phải dành cho các doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư cho quá trình khử cacbon. Số còn lại (20%) sẽ phân bổ sau khi doanh nghiệp chứng minh đã thực hiện các dự án giảm phát thải và công bố báo cáo trong chu kỳ 5 năm.
Để thuận tiện cho việc áp dụng, EC cho biết sẽ tận dụng các quy định hiện có và tăng thêm các chỉ số đánh giá mức phát thải của sản phẩm, đặc biệt trong các ngành hóa chất, lọc dầu và nhiệt điện. Các ngành này sẽ nhận thêm khoảng 4 tỷ hạn ngạch trong giai đoạn 2026-2030.
Đồng thời, EC đề xuất giảm tỷ lệ điều chỉnh giới hạn phát thải hàng năm từ 2,5% còn 2%. Từ đó, cần tăng dự phòng dành cho cấp phát miễn phí từ 3% lên 4%.
Mở rộng quỹ hỗ trợ và lập ngân hàng khử cacbon cho công nghiệp
EC sẽ tiếp tục triển khai "Quỹ Hiện đại hóa" hỗ trợ các nước thành viên có thu nhập thấp, trong đó có Ba Lan, đặc biệt dành cho các dự án khử cacbon hóa trong công nghiệp như thu giữ và lưu trữ khí CO2. Quỹ này dự kiến chiếm giữ 280 triệu hạn ngạch cho 12 nước thành viên, bao gồm 10 nước Đông Âu, Hy Lạp và Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, sẽ không cho phép đầu tư vào năng lượng hóa thạch.
Bên cạnh đó, Chương trình Đoàn kết sẽ tiếp tục hoạt động, phân phối 10% hạn ngạch bán đấu giá cho 16 quốc gia có thu nhập thấp hơn trong EU, đảm bảo tất cả khoản thu này được đầu tư đúng mục đích ưu tiên trong kế hoạch quốc gia.
Đặc biệt, EC sẽ thành lập "Ngân hàng khử cacbon công nghiệp" với vốn điều lệ khoảng 100 tỷ euro, dùng hợp đồng chênh lệch phát thải và đấu giá để tài trợ các dự án giảm phát thải trong công nghiệp sử dụng năng lượng nhiều. Giai đoạn đầu sẽ ưu tiên đầu tư trong 3 năm tới với khoảng 400 triệu hạn ngạch quy đổi giá trị khoảng 75 euro/hạn ngạch.
Phản hồi của Ba Lan về các đề xuất ETS
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đánh giá cao việc Ủy ban châu Âu đã lắng nghe và đáp ứng nhiều yêu cầu từ Ba Lan, giúp quốc gia này có vị thế đặc biệt thuận lợi trong hệ thống ETS mới. Ông nhấn mạnh Ba Lan tiếp tục duy trì quan điểm thay đổi các quy định sao cho phù hợp với thực tế năng lực kinh tế và nhu cầu năng lượng của mình.
Cùng lúc đó, Ba Lan cũng đang nỗ lực bảo vệ quyền lợi của mình trong khung chính sách EU để đảm bảo nhận được sự hỗ trợ tài chính tương ứng do có lượng hạn ngạch thiếu hụt lớn, giúp giảm chi phí mua thêm quyền phát thải.
Thủ tướng Tusk cũng thừa nhận không kỳ vọng đa số các nước EU đảo ngược toàn bộ dự án ETS, cho nên ông sẽ tập trung vào cơ chế đàm phán và bảo vệ lợi ích quốc gia trong phạm vi pháp lý hiện tại.
Với những điều chỉnh vừa đề xuất, Ba Lan được nhận định sẽ có vị thế tốt hơn so với nhiều quốc gia khác trong việc đối phó với chi phí phát thải, nhờ vào chính sách hỗ trợ và cơ chế cấp phát miễn phí được điều chỉnh.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Ủy ban châu Âu giảm tốc độ cắt giảm hạn ngạch phát thải CO2 sau năm 2030 nhằm ổn định thị trường và tạo điều kiện đầu tư.
- Cấp phát miễn phí quyền phát thải CO2 được duy trì nhưng gắn liền với điều kiện đầu tư vào giảm phát thải.
- Quỹ Hiện đại hóa và Chương trình Đoàn kết được mở rộng để hỗ trợ các nước thành viên có thu nhập thấp, trong đó có Ba Lan.
- Ngân hàng khử cacbon công nghiệp trị giá 100 tỷ euro được thành lập để tăng cường đầu tư vào công nghiệp sử dụng năng lượng lớn.
- Ba Lan đánh giá cao sự điều chỉnh trong ETS và cho rằng chính sách mới có lợi thế cho nước này trong bối cảnh thiếu hụt hạn ngạch phát thải.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













