Một hồ sơ đóng băng suốt bốn thập niên
Rạng sáng 19/5/1985, thi thể Hillary Hellewell được phát hiện gần Thư viện Công cộng Newport. Theo thông tin do Tổng chưởng lý Rhode Island công bố, Hellewell đã dự một buổi tụ tập cùng bạn bè trước khi rời đi trong đêm. Giám định pháp y xác định cô bị tấn công tình dục và tử vong do ngạt vì siết cổ. Cảnh sát thu giữ nhiều mẫu sinh học trên quần áo và một chiếc áo màu xanh tại hiện trường, nhưng thời điểm đó công nghệ DNA chưa đủ khả năng đưa cuộc điều tra đến một nghi phạm cụ thể.
Các điều tra viên từng phỏng vấn những người có mặt tại buổi tụ tập, trong đó có một người đàn ông say rượu mà Hellewell được cho là đã đề nghị đưa về. Tuy nhiên, hồ sơ dần rơi vào tình trạng bế tắc. Năm 2004, khi kỹ thuật DNA đã tiến xa hơn, cảnh sát gửi một số mẫu đi đối chiếu với cơ sở dữ liệu của FBI và loại trừ những người đã được lấy mẫu. Dấu vết di truyền vẫn còn đó, nhưng chưa có tên để gắn vào nó.
Công nghệ mới tạo ra một cái tên
Năm 2023, Văn phòng Tổng chưởng lý Rhode Island và Cảnh sát Newport mở lại hồ sơ trong chương trình rà soát án tồn đọng. Các mẫu vật được gửi tới một phòng thí nghiệm tư nhân để phân tích bằng kỹ thuật pháp y hiện đại hơn.
Theo giới chức, kết quả tạo ra một đầu mối mới và cuối cùng đưa William Morton, một cựu cư dân Newport, vào tầm ngắm trong năm 2026.
Việc một nghi phạm xuất hiện sau hàng chục năm không đồng nghĩa vụ án đã được chứng minh. Các điều tra viên vẫn cần một mẫu DNA tham chiếu có thể so sánh hợp pháp với dấu vết cũ. Thay vì ngay lập tức xin mẫu cưỡng chế, họ theo dõi Morton và vợ trong một buổi hẹn tháng 8: ăn tối tại Burger King rồi đến nghe ban nhạc tưởng niệm Heart biểu diễn ở Stadium Theater, Woonsocket.
*“Nạn nhân và người thân của họ xứng đáng nhận được câu trả lời và cuối cùng là công lý.” Peter Neronha*
Chai nước trở thành mảnh ghép quyết định
Tại buổi hòa nhạc, điều tra viên Michael Naylor quan sát Morton uống từ một chai nước rồi để lại chai trên ghế trống. Sau khi hai vợ chồng rời đi, chiếc chai được thu giữ. Nhà chức trách nói DNA trên vật này phù hợp với mẫu được tìm thấy trên quần của Hellewell. Đây là bước ngoặt nối một người đang sống với vật chứng đã được bảo quản từ năm 1985.
Ngày 6/10/2026, Morton bị bắt và bị buộc một tội danh giết người. Văn phòng Tổng chưởng lý cho biết ông bị tạm giữ không được bảo lãnh và dự kiến có phiên xem xét tình trạng vụ án vào ngày 20/10. Cơ quan công tố cũng nhấn mạnh cáo buộc mới chỉ là cáo buộc; Morton được suy đoán vô tội cho đến khi có phán quyết có tội.
Khoa học pháp y đang thay đổi ý nghĩa của thời gian
Vụ Hellewell phản ánh một thay đổi lớn trong điều tra án tồn đọng tại Mỹ: bằng chứng sinh học được lưu đúng cách có thể trở nên hữu ích hơn theo thời gian thay vì mất giá trị. Những kỹ thuật mới, từ phân tích DNA nhạy hơn đến phả hệ di truyền pháp y, đang giúp cơ quan điều tra tạo đầu mối từ những mẫu quá nhỏ hoặc quá phức tạp đối với công nghệ của thập niên trước.
Tuy vậy, công nghệ không thay thế quy trình pháp lý. Mỗi bước thu thập, lưu giữ và đối chiếu phải bảo đảm chuỗi bảo quản vật chứng và quyền của bị can. Trong những vụ án cũ, thách thức còn nằm ở ký ức nhân chứng, hồ sơ đã thất lạc và khả năng một số người liên quan đã qua đời. Vì thế, một kết quả DNA mạnh có thể mở cửa cho công lý, nhưng tòa án vẫn phải đánh giá toàn bộ chứng cứ.















