Một dự luật đầy tranh cãi
Dự thảo Luật Thực hành Chuyển đổi được chính phủ công bố cuối tháng 6/2026 để lấy ý kiến thẩm định trước khi trình Quốc hội, thực hiện cam kết trong cương lĩnh tranh cử năm 2024 của Công đảng. Theo chính phủ, luật sẽ cấm các hành vi lạm dụng nhằm thay đổi hoặc trấn áp xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đồng thời có các cơ chế bảo vệ hoạt động chăm sóc sức khỏe, trị liệu chính đáng và tự do ngôn luận.
“Không ai phải chịu bạo hành chỉ vì con người thật của họ. Đó là lý do chúng tôi thực hiện cam kết trong cương lĩnh về việc cấm các thực hành chuyển đổi mang tính lạm dụng.” — Olivia Bailey
Bộ trưởng Bình đẳng Olivia Bailey cho rằng những “lỗ hổng pháp lý” đã khiến người LGBT+ dễ bị tổn thương trước các hành vi này. Tuy nhiên, trong phiên thảo luận tại Thượng viện hồi tháng Bảy, nhiều nghị sĩ đặt câu hỏi rằng hành vi nào chưa bị pháp luật hiện hành trừng phạt, cũng như chất vấn các giả định trong đánh giá tác động của dự luật.
Lập luận của phe phản đối
Trong bài viết trên The Times, nhà báo Sonia Sodha cho rằng các hành vi chuyển đổi nghiêm trọng như sốc điện hay cưỡng hiếp “sửa chữa” đã là tội phạm theo luật hiện hành, và dự luật thực chất mang theo những rủi ro lớn. Bà nêu ba mối lo ngại chính:
- Định nghĩa về bản dạng giới trong dự luật bị cho là mơ hồ và không giới hạn, có thể được diễn giải quá rộng.
- Phạm vi “thực hành chuyển đổi” rất rộng, chỉ cần gây “lo sợ hoặc đau khổ nghiêm trọng”, trong khi không yêu cầu ý định gây hại và không có điều khoản bảo vệ cha mẹ hành động vì lợi ích của con.
- Dự luật cho phép khởi tố tư nhân mà không cần sự chấp thuận của Tổng chưởng lý, có thể bị dùng để nhắm vào các tổ chức có quan điểm khác biệt.
Theo bà Sodha, dự luật có thể bị lợi dụng để tố cáo cha mẹ, giáo viên, nhà trị liệu áp dụng cách tiếp cận thận trọng với trẻ em có băn khoăn về giới, và tạo ra xung đột với luật chống phân biệt đối xử cũng như quyền của phụ nữ.
Bà gọi đây là một trong những sự xâm phạm “bất cân xứng và phi tự do” nhất đối với các quyền dân chủ cơ bản.
Lập luận của phe ủng hộ
Các tổ chức bảo vệ quyền LGBT+ khẳng định thực hành chuyển đổi vẫn đang diễn ra ở Anh và gây ra những tổn thương sâu sắc. Theo Bộ trưởng Bailey, đó là những trường hợp người bị làm nhục trước giáo đoàn để “trừ tà”, bị gia đình đe dọa, đánh đập hoặc tấn công tình dục nhằm “sửa chữa” con người họ.
“Những người thuộc cộng đồng LGBTQ+ không hề hư hỏng hay cần được ‘sửa chữa’. Những thực hành này là bạo hành, và mỗi ngày chưa có lệnh cấm là thêm một ngày mọi người đối mặt với nguy cơ tổn hại nghiêm trọng.” — Simon Blake
Phe ủng hộ cho rằng luật hiện hành chưa bao quát hết các hình thức ép buộc tinh vi về tâm lý và cảm xúc, và việc có một đạo luật riêng sẽ gửi đi thông điệp rõ ràng rằng xã hội không chấp nhận những hành vi này. Nhiều quốc gia như Canada, New Zealand hay Malta đã ban hành lệnh cấm tương tự.
Phép thử cho Thủ tướng Burnham
Dự luật đang trong giai đoạn thẩm định trước khi chính thức trình Quốc hội, nơi các nhóm nạn nhân, tổ chức từ thiện, giới y khoa và cộng đồng tôn giáo sẽ cung cấp ý kiến. Cách chính phủ của Thủ tướng Andy Burnham xử lý những phản biện này sẽ quyết định số phận của văn bản.
“Việc Andy Burnham có đủ sáng suốt để hủy bỏ dự luật nguy hiểm này hay không sẽ là phép thử nghiêm túc đối với nhiệm kỳ thủ tướng của ông.” — Sonia Sodha
Với chính phủ, thách thức là tìm ra điểm cân bằng: vừa bảo vệ người LGBT+ khỏi bạo hành, vừa bảo đảm sự rõ ràng của luật hình sự, quyền tự do ngôn luận, quyền của cha mẹ và các giới hạn đã được Tòa án Tối cao xác lập về không gian dành riêng cho một giới.
