Lời kêu gọi từ các chuyên gia Liên Hợp Quốc
Trong tuyên bố công bố ngày thứ Ba 20/10, các chuyên gia bày tỏ lo ngại trước việc lực lượng an ninh sử dụng dùi cui, loại gậy tre quen thuộc của cảnh sát Ấn Độ, để giải tán đám đông sinh viên, đồng thời ngăn hàng nghìn người khác tham gia biểu tình. Theo Reuters, họ nhấn mạnh rằng các cuộc tụ tập về bản chất là phi bạo lực.
Chúng tôi kêu gọi chính quyền ngay lập tức chấm dứt việc sử dụng vũ lực quá mức và bãi bỏ các lệnh cấm tụ tập trên diện rộng.
Những yêu cầu cụ thể trong tuyên bố bao gồm:
- Mở cuộc điều tra độc lập về hành vi của lực lượng thực thi pháp luật.
- Chấm dứt ngay việc sử dụng vũ lực quá mức với người biểu tình.
- Bãi bỏ các lệnh cấm tụ tập mang tính bao trùm.
- Không lạm dụng giám sát kỹ thuật số, bao gồm dữ liệu sinh trắc học, và không cắt mạng internet.
Đại sứ quán Ấn Độ tại Washington chưa phản hồi ngay. Trước đó, khi Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc lên tiếng về tình trạng bắt giữ hàng loạt hồi đầu tháng, New Delhi cũng bác bỏ và coi đó là can thiệp vào công việc nội bộ.
130 triệu cái tên và một cuộc tranh cãi lớn
Trung tâm của làn sóng phản đối là đợt Rà soát Chuyên sâu Đặc biệt danh sách cử tri, khởi động từ bang Bihar năm ngoái trước bầu cử cấp bang rồi mở rộng ra hầu hết các bang và vùng lãnh thổ liên bang. Các nhóm biểu tình cho rằng việc loại khoảng 130 triệu cái tên đã tước quyền bầu cử của những người hợp lệ, ảnh hưởng nặng nề nhất tới người nghèo, người vô gia cư và các nhóm thiểu số, trong đó có cộng đồng Hồi giáo.
Ủy ban Bầu cử Ấn Độ khẳng định họ chỉ loại bỏ những cử tri bị trùng lặp, đã qua đời, đã chuyển nơi ở hoặc không đủ điều kiện, và bất kỳ ai bị gạch tên nhầm đều có thể khiếu nại. Cả ủy ban lẫn BJP đều bác bỏ cáo buộc thiên vị.
Áp lực lên ông Gyanesh Kumar tăng mạnh từ cuối tháng 9, khi báo Indian Express đưa tin hai phó của ông đã chính thức nêu quan ngại ít nhất 14 lần trong 10 tháng về quy trình rà soát, đăng ký cử tri và hệ thống kỹ thuật số của ủy ban.
Thế hệ “Cockroach” xuống đường
Lực lượng nổi bật trong các cuộc biểu tình là Cockroach Janta Party, phong trào thanh niên khởi đầu trên mạng hồi tháng 5 dưới sự dẫn dắt của Abhijeet Dipke. Phong trào gây tiếng vang toàn quốc khi các cuộc biểu tình về vụ rò rỉ đề thi góp phần khiến bộ trưởng giáo dục Ấn Độ từ chức hồi tháng 7.
Ngày 8/10, hàng nghìn người tuần hành tại Bengaluru. Ba ngày sau, Abhijeet Dipke cùng các lãnh đạo phong trào bị tạm giữ ngay khi máy bay hạ cánh xuống New Delhi, trong lúc họ chuẩn bị tập hợp đông đảo người ủng hộ tại Jantar Mantar, khu vực biểu tình được chỉ định của thủ đô. Ảnh của Reuters cho thấy cả một nhà báo cũng bị lực lượng an ninh giữ lại gần địa điểm biểu tình.
Các tổ chức nhân quyền quốc tế như Amnesty International và Human Rights Watch đã lên án cuộc trấn áp. Trong khi đó, Đảng Quốc đại và các đảng đối lập khác cũng tổ chức biểu tình riêng tại New Delhi.
Giữa chủ quyền quốc gia và chuẩn mực quốc tế
Các chuyên gia Liên Hợp Quốc được Hội đồng Nhân quyền bổ nhiệm để theo dõi và ghi nhận các vấn đề nhân quyền cụ thể, nhưng hoạt động độc lập với tổ chức này. Tiếng nói của họ không mang tính ràng buộc, song thường tạo sức ép ngoại giao và dư luận đáng kể.
Với Ấn Độ, nền dân chủ lớn nhất thế giới, câu hỏi đặt ra không chỉ là cách xử lý biểu tình, mà còn là niềm tin của người dân vào tính chính danh của danh sách cử tri. Một cuộc điều tra minh bạch có thể là cách để cả chính phủ lẫn Ủy ban Bầu cử chứng minh sự công tâm của mình.
