Vụ án có thể định hình cuộc chiến pháp lý về khí hậu
Đây là vụ án đầu tiên của nhiệm kỳ mới và là một trong những vụ quan trọng nhất về hiện tượng ấm lên toàn cầu mà Tòa án Tối cao từng thụ lý. Boulder đòi bồi thường cho những thiệt hại tại địa phương, từ sức khỏe cộng đồng, hạ tầng đến hạn hán khắc nghiệt.
Nếu được tiếp tục tại tòa án bang Colorado, vụ kiện có thể mở đường cho hàng nghìn yêu cầu bồi thường tương tự từ các địa phương trên toàn quốc. Các tập đoàn dầu khí cảnh báo những khoản bồi thường khổng lồ có thể khiến cả ngành phá sản.
Phe tự do: không khác gì thuốc lá và opioid
Giới chức Boulder, cùng San Francisco, Massachusetts và Hawaii, nơi cũng có các vụ kiện tương tự, hy vọng đây sẽ là phiên bản môi trường của những vụ kiện mang tính bước ngoặt từng buộc các hãng thuốc lá và nhà sản xuất thuốc opioid trả những khoản bồi thường lớn. Thẩm phán Elena Kagan dường như đồng tình với cách nhìn này.
*“Đây là cùng một kiểu vụ kiện nhằm vào cùng một kiểu chủ thể.” — Elena Kagan*
Luật sư Kevin K. Russell, đại diện cho Boulder, lập luận rằng từ khi lập quốc, các bang đã có thẩm quyền đưa những vụ việc gây thiệt hại ra tòa, nên vụ kiện này có tiền lệ lâu đời.
Phe bảo thủ: biến đổi khí hậu là chuyện liên bang
ExxonMobil và Suncor lập luận rằng khí nhà kính phát thải và lan tỏa xuyên biên giới các bang, nên biến đổi khí hậu vốn là vấn đề liên bang và tòa án bang không phải nơi xét xử phù hợp. Luật sư Kannon Shanmugam của hai công ty gọi đây là nỗ lực chưa từng có nhằm dùng luật bang để điều chỉnh hành vi mang tính toàn cầu.
*“Tòa án này đã nhất quán cho rằng ô nhiễm không khí và nước là lĩnh vực thuộc thẩm quyền liên bang.” — Brett Kavanaugh*
Thẩm phán Kavanaugh cho rằng bốn phán quyết trước đây của tòa đã làm rõ các yêu cầu của Boulder không thể được đưa ra tòa án bang, và thẩm phán Amy Coney Barrett cũng bày tỏ đồng tình. Các công ty dầu khí còn cáo buộc những vụ kiện này là chiến dịch phối hợp của giới môi trường nhằm áp đặt một loại thuế carbon lên ngành dầu mỏ.
Những biến số chưa có lời giải
Ngoài cuộc tranh cãi về thẩm quyền, vụ án còn chịu tác động của nhiều yếu tố khó lường:
- Thẩm phán Ketanji Brown Jackson cho rằng việc Tòa án Tối cao xem xét lúc này là quá sớm, gợi ý khả năng trả vụ việc về tòa án bang.
- Thẩm phán Samuel Alito đã rút khỏi vụ án hồi tháng 9 sau khi bị chỉ trích vì sở hữu cổ phiếu của hai công ty dầu khí khác.
- Nếu kết quả hòa 4-4, phán quyết của Tòa án Tối cao Colorado cho phép vụ kiện tiếp tục sẽ được giữ nguyên.
- Hạ viện và Thượng viện đang xem xét dự luật miễn trừ các công ty dầu khí khỏi những yêu cầu bồi thường theo luật bang.
Phán quyết dự kiến được đưa ra trước khi nhiệm kỳ của tòa kết thúc vào tháng 6 hoặc tháng 7. Dù kết quả ra sao, câu hỏi ai phải trả giá cho biến đổi khí hậu sẽ còn vang vọng rất lâu trong đời sống pháp lý và chính trị nước Mỹ.














