Bước ngoặt sau ba năm
Quyết định hôm thứ Năm đánh dấu lần đầu tiên BoE thay đổi lãi suất kể từ đợt cắt giảm hồi tháng 12 năm ngoái, và lần tăng đầu tiên kể từ tháng 8/2023, khi lạm phát còn trên 6%. Trước đó, giới kinh tế được Reuters khảo sát dự đoán kết quả bỏ phiếu 7-2, nhưng thực tế cả chín thành viên đều đồng thuận tăng, một người thậm chí muốn tăng tới 0,5 điểm phần trăm.
Chỉ hai tháng trước, tại cuộc họp tháng 9, đa số 6-3 vẫn ủng hộ giữ nguyên lãi suất. Sự thay đổi nhanh chóng ấy phản ánh áp lực ngày càng lớn từ giá năng lượng, khi cuộc chiến kéo dài khiến giá khí đốt cao gấp ba lần trước xung đột. Với BoE, Anh trở thành ngân hàng trung ương lớn cuối cùng của các nền kinh tế phát triển bắt đầu tăng lãi suất, sau Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Lạm phát và một nền kinh tế bền bỉ hơn dự kiến
Lạm phát tháng 9 tăng lên 3,5%, cao hơn dự báo của giới kinh tế và vượt xa mức 3% mà BoE dự đoán hồi tháng 7. Theo dự báo mới, lạm phát có thể đạt khoảng 5% vào giữa năm 2027, khi chi phí năng lượng tăng cao lan dần vào hóa đơn của hộ gia đình và doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu giá dầu và khí đốt giảm bền vững, đỉnh lạm phát có thể thấp hơn.
Trong khi đó, kinh tế Anh tỏ ra vững vàng hơn kỳ vọng, có thể nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. BoE nâng dự báo tăng trưởng năm nay lên 1,6% và năm 2027 lên 1,3%, từ mức 1,1% đưa ra hồi tháng 7. Dẫu vậy, áp lực từ tiền lương vẫn chưa đáng kể, khi doanh nghiệp dự kiến mức tăng lương khoảng 3,5% trong năm tới, tương đương năm nay.
Thống đốc Bailey: chưa phải lần tăng cuối cùng
Thống đốc Andrew Bailey nhấn mạnh rằng quyết định lần này không nên được hiểu là bước đầu tiên của một chuỗi tăng lãi suất dài và tất yếu. Tuy nhiên, theo AP, ông cũng thừa nhận nếu xung đột ở Trung Đông chưa được giải quyết, đây khó có thể là lần tăng cuối cùng. BoE cho biết sẽ đánh giá triển vọng tại từng cuộc họp và có thể tiếp tục tăng nếu chiến sự leo thang trở lại.
Trước đó, ông Bailey từng biện minh cho việc giữ nguyên lãi suất bằng việc lãi suất thị trường đã tăng mạnh sau xung đột, đẩy lãi suất vay mua nhà tại Anh lên cao hơn nhiều nơi khác. Theo Euronews, lãi suất thế chấp kỳ hạn hai năm đã tăng gần nửa điểm phần trăm kể từ đầu tháng 9, một gánh nặng không nhỏ với nhiều gia đình đang trả góp nhà.
Thị trường và những dự báo khác nhau
Trước cuộc họp, thị trường tài chính đặt cược ít nhất ba lần tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong năm tới, đưa lãi suất Anh lên trên mức dự kiến của Mỹ. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cho rằng mức độ thắt chặt sẽ khiêm tốn hơn. Chuyên gia Peder Beck-Friis của PIMCO dự báo BoE chỉ tăng thêm một lần vào tháng 2 rồi giữ nguyên trong thời gian dài, vì kinh tế Anh yếu hơn Mỹ.
Các thành viên BoE vẫn chia rẽ về việc có nên chờ dấu hiệu rõ ràng của các tác động vòng hai lên tiền lương hay không. Bà Catherine Mann lo ngại một phần kỳ vọng lãi suất tăng phản ánh mối lo BoE có thể mất kiểm soát lạm phát, vốn đã vượt mục tiêu gần như suốt 5 năm qua. Giá dầu Brent tuần này đã giảm khoảng 15 USD xuống quanh 96 USD/thùng sau bầu cử giữa kỳ Mỹ, mở ra chút hy vọng cho triển vọng lạm phát.
