Mỹ tạm hoãn trục xuất hơn 100.000 người Ukraine và Sudan vào phút chót: sự bảo vệ không thời hạn và nỗi bất an kéo dài

Trong tuyên bố bằng văn bản, DHS cho biết những người Ukraine và Sudan thuộc diện TPS vẫn được bảo vệ cho đến khi có thông báo mới, nhưng không nêu thời hạn cụ thể. Cơ quan này cũng không trả lời câu hỏi liệu họ có được giữ giấy phép lao động hay không, dù TPS thường cho phép người thụ hưởng làm việc khi quy chế còn hiệu lực.

Trước đó, trong số 17 quốc gia được hưởng TPS khi chính quyền Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai, chỉ còn Ukraine, Sudan và Lebanon giữ được quy chế này. Chính quyền đã chấm dứt TPS cho hơn 1 triệu người từ 13 quốc gia, trong đó có Venezuela, Haiti, Honduras, Nicaragua, Afghanistan và Syria.

Với những người Ukraine đang sống tại Mỹ, quyết định phút chót mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời nhưng không xóa được nỗi bất an về tương lai. Ông Yuriy Boyechko, Giám đốc điều hành tổ chức Hope For Ukraine, nhấn mạnh rằng những người này không thể trở về quê hương một cách an toàn.

*“Đó là miếng băng dán lên vết thương mà không giải quyết được vấn đề thực sự.” — Yuriy Boyechko*

Ông Boyechko kêu gọi Mỹ xây dựng một con đường bình thường để những người này có thể trở thành thường trú nhân. Các nhà hoạt động và một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng cũng đã lên tiếng cảnh báo trước hạn chót, cho rằng để TPS hết hạn sẽ có nguy cơ đưa hơn 100.000 người trở lại vùng chiến sự.

Ông Andrew Arthur, chuyên gia an ninh quốc gia và nhập cư tại Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư – một viện nghiên cứu ủng hộ giảm nhập cư – cho rằng chính phủ rồi sẽ đưa ra quyết định nhưng không bị ràng buộc bởi hạn chót nào, và cho đến lúc đó mọi thứ vẫn giữ nguyên.

*“Đây đơn giản sẽ là một sự gia hạn cho đến khi nó trở thành một sự chấm dứt.” — Andrew Arthur*

Dù vậy, ông Arthur thừa nhận không thể phủ nhận rằng cả Ukraine và Sudan đều đang có xung đột vũ trang, vì vậy Bộ trưởng An ninh Nội địa hoàn toàn có thẩm quyền tiếp tục TPS cho hai nước. Nhận định này cho thấy ngay cả những người ủng hộ chính sách cứng rắn cũng thấy cơ sở pháp lý cho việc gia hạn.

Cách làm “giữ nguyên chờ quyết định” đã được áp dụng khoảng một tháng trước với gần 200.000 người El Salvador có TPS hết hạn ngày 9 tháng 9. Khi đó, chính quyền cũng nói sẽ quyết định “vào thời điểm thích hợp” và cho phép họ tiếp tục sống, làm việc tại Mỹ.

Quyết định về Ukraine và Sudan đến hai tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi chính sách nhập cư cứng rắn của ông Trump sẽ được đặt lên bàn cân của cử tri. Nó cũng diễn ra giữa lúc quan hệ giữa Washington và Kyiv căng thẳng, khi ông Trump nhiều lần chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.