Thương vụ 10 triệu USD gây tranh cãi
Spirit Airlines, hãng hàng không giá rẻ từng quen thuộc với hàng triệu người Mỹ, đã ngừng bay hồi tháng Năm. Trong quá trình đóng cửa và thanh lý tài sản, Google thắng phiên đấu giá vào tháng Tám để mua dữ liệu từ các bảng tính, lịch làm việc, cùng tài liệu về tiếp thị, năng suất và vận hành của hãng.
Với Google, đây là nguồn dữ liệu thực tế quý giá về cách một doanh nghiệp lớn vận hành hằng ngày, chất liệu lý tưởng để huấn luyện các mô hình AI phục vụ công việc văn phòng. Nhưng với nhiều nhà lập pháp, đây là tiền lệ đáng lo ngại về quyền riêng tư của người lao động.
Những gì nằm trong kho dữ liệu
Theo thư của các nhà lập pháp, phạm vi dữ liệu được bán lớn hơn nhiều so với hình dung ban đầu.
- Khoảng 100 triệu email nội bộ.
- Khoảng 500 triệu tin nhắn trên nền tảng Microsoft Teams.
- Nhiều hồ sơ nhân viên khác, trong khi thông tin cá nhân của 97 triệu hành khách đã được đề xuất loại khỏi giao dịch.
Một chuyên viên giám sát quyền riêng tư do tòa chỉ định hôm 5/10 đã khuyến nghị thẩm phán phá sản chấp thuận thương vụ tại phiên điều trần ngày 14/10, với điều kiện loại bỏ dữ liệu cá nhân của hành khách. Tuy nhiên, khuyến nghị này chưa giải tỏa được lo ngại về dữ liệu của người lao động.
Hơn 120 nhà lập pháp lên tiếng
Trong thư gửi Google, nhóm nghị sĩ do bà Elizabeth Warren và ông Steven Horsford dẫn đầu yêu cầu công ty loại bỏ thông tin của nhân viên khỏi giao dịch ở mức tối đa có thể.
Đổi mới sáng tạo không nên đánh đổi bằng quyền riêng tư của người lao động hay tính bảo mật của những thông tin họ buộc phải cung cấp như một điều kiện để có việc làm.
Các nhà lập pháp nhấn mạnh quy mô và mức độ tinh vi chưa từng có của AI hiện đại khiến việc bảo vệ quyền riêng tư phải theo kịp công nghệ.
Những email, tin nhắn công việc vốn được viết trong niềm tin rằng chúng chỉ phục vụ nội bộ doanh nghiệp, nay có nguy cơ trở thành nguyên liệu cho những cỗ máy học hỏi không giới hạn.
Google trấn an, công đoàn lo ngại
Người phát ngôn Google khẳng định công ty không tìm cách mua thông tin cá nhân nào từ Spirit. Theo Google, dữ liệu cá nhân sẽ bị loại bỏ hoàn toàn hoặc được một bên thứ ba độc lập ẩn danh hóa trước khi đến tay công ty, và Google đang hợp tác tích cực với chuyên viên giám sát quyền riêng tư.
Kết quả của các điều kiện áp đặt lên thương vụ này sẽ có ý nghĩa to lớn đối với người lao động trong toàn bộ nền kinh tế.
Bà Sara Nelson, Chủ tịch Hiệp hội Tiếp viên Hàng không AFA-CWA, cảnh báo rằng thương vụ có thể trở thành khuôn mẫu cho cách dữ liệu của người lao động được mua bán trong tương lai. Đáng chú ý, Spirit còn nhận được một đề nghị trị giá 7,5 triệu USD từ Mercor, một công ty dữ liệu AI, cho riêng phần dữ liệu nhân viên, cho thấy nhu cầu thị trường lớn đến mức nào.
Khi dữ liệu trở thành tài sản thanh lý
Cùng tuần, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã phê duyệt việc bán quyền cất hạ cánh của Spirit tại sân bay LaGuardia ở New York cho JetBlue Airways với giá 58,5 triệu USD. Máy bay, quyền khai thác, và giờ là email, tin nhắn: mọi thứ của một doanh nghiệp phá sản đều có thể được định giá.
Phiên điều trần ngày 14/10 vì thế không chỉ quyết định số phận một thương vụ 10 triệu USD, mà còn có thể định hình ranh giới giữa đổi mới công nghệ và quyền riêng tư của hàng triệu người lao động trong thời đại AI.
