Tranh cãi từ một cuộc rà soát trên diện rộng
Chương trình Special Intensive Revision (SIR) khởi động tại bang Bihar năm 2025 trước các cuộc bầu cử địa phương rồi được mở rộng đến phần lớn bang và vùng lãnh thổ của Ấn Độ. Người dân được yêu cầu xuất trình tài liệu chứng minh tư cách cử tri. Ủy ban Bầu cử cho rằng cập nhật thường xuyên là cần thiết vì danh sách có thể còn người đã chết, chuyển đi hoặc được ghi nhiều lần. Tuy nhiên, sự thay đổi về quy trình và giấy tờ khiến người tham gia phải dành thời gian kiểm tra lại thông tin của chính mình.
Điểm gây tranh cãi không phải nguyên tắc làm sạch dữ liệu, mà là cách thực hiện và khả năng khiếu nại. Người lao động di cư, người nghèo và những người không có giấy tờ cũ có thể gặp khó khăn hơn khi xác minh. Theo tường thuật của AP, hàng triệu trường hợp đã nộp đơn kháng nghị. Số tên bị xóa khỏi danh sách được viện dẫn trong các cuộc biểu tình không đồng nghĩa tất cả những người ấy đều được xác định là cử tri hợp lệ bị tước quyền; tính đúng sai của từng trường hợp vẫn cần được kiểm tra.
Đường phố trở thành diễn đàn chính trị
Các cuộc biểu tình trong tuần đầu tháng 10 quy tụ đảng đối lập, tổ chức xã hội dân sự và phong trào thanh niên tự gọi là “Cockroach”. Phong trào này từng tham gia những cuộc xuống đường liên quan bê bối thi cử, dẫn tới việc bộ trưởng giáo dục từ chức hồi tháng 7.
Lần này, một yêu cầu nổi bật là ông Gyanesh Kumar rời vị trí lãnh đạo cơ quan quản lý bầu cử, đi kèm lời kêu gọi điều tra cách đưa ra các quyết định.
Ngày 6 và 7/10, lãnh đạo đối lập Rahul Gandhi cùng các nghị sĩ tham gia các cuộc tuần hành tại New Delhi và bị cảnh sát tạm giữ trong lúc tìm cách tiến đến địa điểm biểu tình. Reuters và Indian Express ghi nhận căng thẳng gia tăng quanh những tuyến đường ở trung tâm thủ đô. Những hình ảnh ấy làm câu chuyện kỹ thuật về cơ sở dữ liệu trở thành một tranh luận công khai về quyền đại diện, trách nhiệm giải trình và sự công bằng trong cạnh tranh chính trị.
Những con số và nguy cơ bị gạt khỏi lá phiếu
Báo cáo được AP nêu cho thấy đợt chỉnh lý trên toàn quốc đã loại hơn 130 triệu tên. Riêng tại West Bengal, khoảng 9 triệu tên, tương đương gần 12% số cử tri, bị loại sau rà soát trước cuộc bầu cử bang; kết quả bầu cử chứng kiến Bharatiya Janata Party (BJP) giành thắng lợi lần đầu ở bang này. Các đảng phản đối cho rằng việc mất tên có thể gây bất lợi không cân xứng cho nhóm cử tri vốn nghiêng về đối lập, song cáo buộc đó chưa phải một kết luận độc lập về động cơ của cơ quan bầu cử.
Ủy ban Bầu cử và BJP phủ nhận sự can thiệp chính trị. Theo họ, điều chỉnh danh sách là cách bảo vệ tính toàn vẹn của bầu cử, chứ không phải thay đổi cán cân lá phiếu. Sự khác biệt giữa hai cách nhìn đặt ra yêu cầu phải công bố tiêu chí xét duyệt, tỷ lệ kháng nghị được giải quyết, và cơ chế sửa sai trước ngày bỏ phiếu. Nếu chỉ dựa vào tổng số người bị gạch tên, công chúng khó phân biệt hồ sơ sai với những công dân có quyền bỏ phiếu bị loại nhầm.
Phép thử đối với niềm tin và tính độc lập
Một điểm nóng khác là quá trình ra quyết định nội bộ. Indian Express đưa tin hai trong ba thành viên của Ủy ban Bầu cử có bất đồng với nhiều lựa chọn liên quan đến rà soát danh sách, thủ tục đăng ký và hệ thống số. Cơ quan này phản hồi rằng những thông tin được báo nêu phản ánh trao đổi và quan điểm khác nhau chứ không phải các phản đối chính thức bằng văn bản. Tranh cãi vì vậy chưa dừng ở kết quả thống kê mà lan sang mức độ minh bạch của chính thiết chế tổ chức bầu cử.
Các nhóm phản đối muốn tạm dừng chương trình, khôi phục danh sách trước đó và xem xét lại cách bổ nhiệm ủy viên bầu cử. Phía ủng hộ cải cách lại cảnh báo rằng quay về dữ liệu chưa kiểm tra cũng chứa rủi ro gian lận. Với nhiều cuộc bầu cử bang dự kiến diễn ra năm tới, giải pháp bền vững phải đồng thời đáp ứng hai đòi hỏi: ngăn phiếu không hợp lệ và giúp người có quyền được bỏ phiếu thực sự. Những cuộc xuống đường cho thấy xã hội Ấn Độ chưa tin hai mục tiêu ấy đã được cân bằng.















