Một khoản tiền, nhiều điều kiện
Ngày 16/11, IMF công bố các cuộc thảo luận về đợt đánh giá thứ hai và thứ ba của chương trình Extended Fund Facility (EFF) trị giá 8,1 tỷ USD đã có tiến triển. Trưởng phái đoàn Gavin Gray cho biết các cuộc thương lượng sẽ tiếp tục trực tuyến, nhằm sớm hoàn thành thỏa thuận ở cấp chuyên viên. Đây là bước đi quan trọng nhưng không đồng nghĩa Hội đồng Điều hành đã chấp thuận giải ngân.
Các bảo đảm tài chính là điều kiện then chốt: IMF muốn thấy nguồn lực đủ đáng tin cậy để Ukraine trang trải nhu cầu trong tương lai, kể cả khi chiến sự kéo dài hơn dự kiến. Những lời hứa chưa được xác nhận hoặc dòng vốn có nguy cơ chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến lịch trình. Vì vậy, quyết định không chỉ nằm trong cuộc đối thoại Kyiv–IMF mà còn liên quan tới chính phủ các nước viện trợ và định chế tài chính khác.
Khoảng trống ngân sách lớn hơn khoản giải ngân
Theo ước tính công bố lần này, phần thiếu hụt tài chính còn lại của Ukraine lên tới 32–34 tỷ USD vào năm 2027 và khoảng 17 tỷ USD trong năm 2028. Hai con số cho thấy quy mô thử thách vượt rất xa khoản giải ngân đang được đàm phán.
Ngân sách phải duy trì dịch vụ công, lương và các nghĩa vụ thiết yếu trong khi khả năng huy động vốn thương mại bị chiến tranh bó hẹp.
Báo cáo của IMF dự báo tổng sản phẩm trong nước Ukraine giảm 0,5% năm 2026 và giảm tiếp 1% năm 2027. Đó là dự báo, không phải số liệu tăng trưởng đã xảy ra. Các cuộc tấn công vào lưới điện, nhà máy và hạ tầng kinh tế gây đứt gãy sản xuất, tăng chi phí vận hành và bào mòn nguồn thu thuế. Một kế hoạch tài trợ bền vững cần tính cả nhu cầu sửa chữa và những cú sốc bất ngờ, thay vì chỉ khép kín những khoản chi trên giấy.
Cải cách khi hạ tầng liên tục chịu sức ép
IMF đánh giá các chỉ tiêu định lượng cuối tháng 9 nhìn chung đã được đáp ứng, trong khi tiến độ cải cách cải thiện kể từ lần đánh giá đầu tiên. Tuy vậy, tới cuối tháng 10, Ukraine hoàn thành đúng hạn hai trong sáu mốc cải cách cơ cấu; hai mốc khác hoàn tất muộn và hai mốc còn lại vẫn đang được thúc đẩy. Hai vấn đề chưa xong bao gồm tính độc lập của cơ quan quản lý năng lượng và sửa đổi luật thuế.
Đối với một quốc gia đang chiến đấu, yêu cầu cải cách không đơn giản là thêm thủ tục. Chính sách thuế rõ ràng, cơ quan điều tiết có khả năng ra quyết định độc lập và việc sử dụng ngân sách minh bạch có thể củng cố niềm tin của người dân lẫn nhà tài trợ. Nhưng tốc độ cải cách cũng phải phù hợp với năng lực hành chính và an sinh đang chịu áp lực; đánh giá chất lượng thực thi quan trọng hơn chỉ đếm số văn bản được ban hành.
Tín hiệu cho các nhà tài trợ và người dân
Chính phủ Ukraine trước đó thông báo đang phối hợp với IMF để chuẩn bị dự toán ngân sách 2027 và tìm nguồn hỗ trợ cho giai đoạn 2027–2028. Chương trình EFF mới được phê duyệt tháng 2/2026, nhằm giữ ổn định kinh tế vĩ mô, khả năng trả nợ và nền tảng phục hồi sau chiến tranh. Những đợt đánh giá thường có tác dụng như tín hiệu để các đối tác song phương và đa phương quyết định thời điểm hỗ trợ.
Đối với các gia đình Ukraine, tranh luận về bảo đảm tài chính có vẻ xa xôi, song tác động có thể rất cụ thể: chất lượng dịch vụ công, khả năng duy trì điện nước và mức độ ổn định giá cả. Kết quả đàm phán sắp tới vì vậy cần được nhìn nhận tỉnh táo. Tiến triển là tin tích cực; nhưng trước khi IMF phê duyệt và chuyển tiền, khoản hỗ trợ vẫn chỉ là khả năng có điều kiện, không phải nguồn thu đã nằm trong ngân khố.














