Rút quân ven eo biển và thay đổi bộ chỉ huy
Theo Reuters và Anadolu, các đơn vị thuộc chính phủ Yemen rời những vị trí gần Bab al-Mandab và Dhubab trong ngày 15/11. Họ tập kết ở khu vực al-Suqyah, xa hơn về phía Aden. Giới chức gọi đây là hoạt động tái bố trí lực lượng, không phải quyết định từ bỏ mục tiêu khôi phục kiểm soát bờ biển. Phía Houthi, ngược lại, mô tả diễn biến là kết quả thắng lợi trên chiến trường. Các cách giải thích trái ngược cần được phân biệt với sự kiện đã xác nhận là lực lượng chính phủ thực sự rút khỏi nhiều vị trí.
Sau cuộc rút quân, Quốc vương Saudi Arabia bổ nhiệm Đại tướng Fayyad al-Ruwaili chỉ huy lực lượng liên quân và chuyển Trung tướng Fahd bin Hamad al-Salman sang vai trò cố vấn cho bộ trưởng quốc phòng. Reuters cho biết một số nhà ngoại giao phương Tây liên hệ thay đổi này với các thất bại gần đây. Riyadh chưa công bố một bản đánh giá đầy đủ về nguyên nhân tác chiến, vì vậy không thể khẳng định chỉ một quyết định nhân sự giải quyết được những bất đồng sâu xa giữa các đơn vị Yemen.
Chiến dịch được lực lượng chính phủ tiến hành khoảng sáu tuần trước nhằm đẩy Houthi khỏi các địa bàn đã chiếm ở ven Biển Đỏ. Nhưng các bước tiến của Houthi ở những mặt trận liên quan và áp lực lên Aden buộc phe chính phủ ưu tiên phòng thủ. Tại Marib, nguồn tin The Guardian cũng ghi nhận sự thu hẹp một số vị trí của các lực lượng thân Riyadh. Đánh giá về kiểm soát lãnh thổ có thể thay đổi nhanh và vẫn cần kiểm chứng độc lập.
Liên minh chống Houthi chia rẽ về tương lai miền nam
Điểm yếu lâu năm của phe chống Houthi là sự chồng chéo giữa các lực lượng có mục tiêu khác nhau. Chính phủ tại Aden đặt trọng tâm vào sự thống nhất của Yemen; trong khi Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC) và những người ủng hộ muốn khôi phục một nhà nước miền nam riêng biệt.
Các đơn vị từng hợp tác trong chiến đấu không nhất thiết đồng ý về cơ chế lãnh đạo và trật tự chính trị sau chiến tranh.
Amr al-Bidh, đại diện của lãnh đạo STC Aidarous al-Zubaidi, nói với The Guardian rằng thiếu kế hoạch và đầu mối chỉ huy đã tạo cơ hội cho Houthi. Ông kêu gọi Saudi Arabia xem xét lại quan hệ với lực lượng ly khai, cho phép al-Zubaidi trở về và thừa nhận con đường chính trị cho quyền tự quyết miền nam. Đây là quan điểm của một bên trong xung đột, chứ không phải sự đồng thuận của toàn bộ dân cư miền nam Yemen.
Ảnh hưởng thực tế của STC vẫn gây tranh cãi. Sau các xung đột nội bộ đầu năm 2026, một số đơn vị thuộc Lữ đoàn Người khổng lồ miền Nam chuyển hướng ủng hộ Riyadh. Sự phân hóa ấy khiến việc xây dựng một bộ chỉ huy thống nhất khó hơn dù phía Saudi Arabia có ưu thế về không quân. Chỉ tăng hỏa lực sẽ khó thay thế cho sự thống nhất về quyền lực, nguồn lực và mục tiêu của các phe đồng minh.
Taiz, Aden và cái giá đối với thường dân
Chính phủ Yemen nói trọng tâm tái triển khai là bảo vệ Aden, nơi đặt chính quyền lâm thời, và tìm cách giải vây thành phố Taiz. Taiz là một trong những nơi chịu tổn thất nặng nề nhất của đợt giao tranh mới. Theo phân tích của Security Council Report, Houthi đã cắt tuyến đường nối Taiz với Aden trong tháng 10; nhiều người dân bị hạn chế tiếp cận viện trợ và các dịch vụ thiết yếu.
Số liệu theo dõi của Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) cho thấy 309.709 người đã phải di dời trong đợt leo thang ở miền tây Yemen tính đến đầu tháng 11, tập trung tại Taiz, Lahj và Aden. Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc cũng cảnh báo phụ nữ, trẻ em và người mang thai đối diện nguy cơ sức khỏe đặc biệt nghiêm trọng. Những con số này phản ánh nhiều đợt dịch chuyển và được công bố vào những thời điểm khác nhau, không nên cộng gộp tùy tiện.
Các cuộc giao tranh và đường sá bị phong tỏa làm gián đoạn việc tiếp tế thuốc men, nhiên liệu và lương thực. Nếu các bên chỉ đo thành bại bằng số kilomet lãnh thổ, nhu cầu bảo vệ dân thường dễ bị đẩy xuống thứ yếu. Việc mở hành lang nhân đạo an toàn và bảo đảm bệnh viện hoạt động là vấn đề khẩn cấp, bất kể lực lượng nào giành quyền kiểm soát chiến trường.
Eo biển chiến lược và yêu cầu một lối thoát chính trị
Bab al-Mandab nối Biển Đỏ với vịnh Aden và tuyến hàng hải đi vào Ấn Độ Dương. Việc Houthi mở rộng hiện diện gần cửa ngõ này làm gia tăng lo ngại về an toàn tàu thương mại, tuyến cung ứng năng lượng và chi phí bảo hiểm vận tải. Reuters ghi nhận các động thái quân sự mới diễn ra khi lưu thông qua những eo biển khác trong khu vực cũng chịu áp lực địa chính trị.
Một nhóm người miền nam Yemen đã gửi thư đề nghị Anh xem xét cách tiếp cận vốn đề cao sự toàn vẹn lãnh thổ Yemen. Tuy nhiên, một thỏa thuận tương lai phải tính tới các nhóm dân cư và lực lượng khác nhau chứ không thể mặc nhiên coi một tổ chức là tiếng nói duy nhất của miền nam. Chính sách ngoại giao có khả năng bền vững hơn khi việc ngừng bắn, phân chia quyền lực và đại diện chính trị được thương lượng cùng nhau.
Cựu đặc phái viên Mỹ về Yemen Tim Lenderking cảnh báo sự thờ ơ của các cường quốc có thể khiến khủng hoảng phức tạp hơn. Trên thực tế, Saudi Arabia phải đồng thời xử lý bài toán phòng thủ Aden, áp lực quanh Taiz, rủi ro hàng hải và mâu thuẫn nội bộ đồng minh. Không giải quyết được các tầng vấn đề này, một cuộc điều quân có thể chỉ chuyển điểm nóng từ mặt trận này sang mặt trận khác.














