Một chuyến thăm giàu nghi thức nhưng chương trình bị thu hẹp
Về bề mặt, chuyến thăm mang tính biểu tượng mạnh. Nhà Trắng tổ chức lễ đón cấp nhà nước, duyệt đội danh dự, trình diễn quân sự và quốc yến; Xi cũng tham quan National Archives cùng Tổng thống Donald Trump. Phía Mỹ gọi đây là một chuyến thăm “lịch sử”, còn phía Trung Quốc nhấn mạnh hai nước đã thống nhất xây dựng “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng trên cơ sở tôn trọng, công bằng và có đi có lại”. Hai bên cũng công bố các kết quả cụ thể về thương mại và đầu tư.
Tuy nhiên, hậu trường dường như thận trọng hơn nghi lễ. Theo SCMP, các quan chức Trung Quốc trước chuyến đi đã khảo sát kinh nghiệm đón tiếp các nguyên thủ khác ở Washington và muốn tạo nên một chương trình “hoành tráng” hơn. Nguồn tin của tờ báo nói Beijing từng đề xuất để Xi tiếp xúc với doanh nghiệp Mỹ, sinh viên và công chúng, đồng thời muốn mở rộng danh sách chủ đề thảo luận. Các chi tiết này không được Nhà Trắng hay Bộ Ngoại giao Trung Quốc chính thức xác nhận.
Washington được cho là đã bác nhiều đề xuất với lý do chuyến đi cần phản ánh nguyên tắc có đi có lại và phần nào tương xứng với chuyến thăm Beijing của Trump hồi tháng 5. Cách tiếp cận đó cho thấy Nhà Trắng không muốn để hình thức ngoại giao tạo ra cảm giác nhượng bộ về chính trị hay truyền thông.
Doanh nghiệp và công chúng - khoảng trống rõ nhất so với năm 2015
Sự khác biệt lớn nhất so với chuyến thăm Mỹ năm 2015 của Xi nằm ở mức độ tiếp xúc xã hội và doanh nghiệp. Năm đó, ông tới Microsoft, thăm nhà máy Boeing, gặp lãnh đạo doanh nghiệp và giao lưu với học sinh tại Tacoma.
Những hoạt động như vậy giúp tạo hình ảnh một nhà lãnh đạo trực tiếp nói chuyện với xã hội Mỹ, không chỉ với Nhà Trắng.
Năm 2026, không có đoàn CEO Trung Quốc đi cùng Xi. Reuters trước chuyến thăm cũng đưa tin kế hoạch có lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc tham dự đã không thành hiện thực. Trong khi đó, nhiều lãnh đạo công nghệ và doanh nghiệp Mỹ vẫn dự quốc yến tại Nhà Trắng. Sự bất đối xứng này đáng chú ý, bởi hồi tháng 5 một số CEO lớn của Mỹ, gồm Jensen Huang và Elon Musk, đã đi cùng Trump tới Beijing.
Nếu thông tin hậu trường là chính xác, Beijing có lẽ muốn dùng chuyến thăm để phục hồi tầng quan hệ doanh nghiệp - xã hội từng tồn tại mạnh hơn trước thời kỳ đối đầu chiến lược. Washington, ngược lại, dường như muốn giữ quan hệ ở khuôn khổ kiểm soát bởi chính phủ và hạn chế những sự kiện có thể tạo hiệu ứng chính trị hoặc truyền thông ngoài tầm kiểm soát.
AI trở thành lĩnh vực vừa phải hợp tác vừa phải đề phòng
AI là một ví dụ điển hình cho cấu trúc “vừa hợp tác, vừa cạnh tranh”. SCMP cho biết phía Trung Quốc từng đề xuất một cuộc gặp giữa lãnh đạo các công ty công nghệ hai nước để thảo luận AI, nhưng ý tưởng không được triển khai vì Washington nêu lo ngại an ninh quốc gia. Điều này phù hợp với thực tế rằng Mỹ đang xem ưu thế AI là một phần của cạnh tranh chiến lược với China.
Tuy vậy, hai chính phủ vẫn đạt một thỏa thuận chính thức: thiết lập đối thoại song phương về AI - phía Nhà Trắng sử dụng thuật ngữ “Super Intelligence Dialogue” - nhằm trao đổi về rủi ro và lợi ích, đồng thời lập kênh liên lạc cho các sự cố AI. Đây là một kết quả đáng kể vì nó thừa nhận rằng dù cạnh tranh gay gắt, hai cường quốc vẫn cần cơ chế giảm nguy cơ từ công nghệ có thể ảnh hưởng an ninh quốc gia và ổn định toàn cầu.
“Hai nước sẽ xây dựng một quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng trên cơ sở tôn trọng, công bằng và có đi có lại.” — Thông cáo chung từ hai phía
An ninh và địa chính trị cho thấy trần giới hạn của quan hệ
Theo SCMP, khi chuyến thăm đến gần, phía Trung Quốc lo ngại chương trình bị thu hẹp quá nhiều vào thương mại nên đã đưa ra thêm hơn một chục vấn đề ngoại giao và an ninh. Nhà Trắng được cho là chỉ đồng ý trao đổi sâu về Iran, APEC và G20, trong khi các vấn đề khác không được đưa vào chương trình theo cách Beijing mong muốn.
Các thông cáo chính thức sau cuộc gặp cho thấy hai nhà lãnh đạo đã thảo luận Iran, Russia, North Korea và phối hợp cho APEC ở Shenzhen cũng như G20 ở Miami. Hai bên đồng ý Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và không quốc gia hay tổ chức nào được áp phí lên các tuyến đường thủy quốc tế. Đây là những lĩnh vực cho thấy Mỹ - Trung vẫn có thể tìm được điểm giao nhau khi lợi ích ổn định toàn cầu trùng khớp.
Nhưng giới hạn cũng rất rõ. Taiwan, kiểm soát công nghệ, quốc phòng và cạnh tranh ảnh hưởng vẫn là những chủ đề nhạy cảm mà hai nước chưa tìm được công thức thỏa hiệp. Việc Washington sàng lọc kỹ hoạt động, chủ đề và thành phần tham dự cho thấy thời kỳ “engagement” rộng rãi đã qua; quan hệ hiện nay là quản lý cạnh tranh, chỉ hợp tác tại những lĩnh vực được cả hai bên coi là cần thiết và ít rủi ro hơn.














