Cứu cánh công nghệ trước áp lực thu hẹp lực lượng lao động
Phát biểu tại lễ ra mắt cuốn sách nghiên cứu mới của IMF về những thách thức và cơ hội chiến lược tại châu Á, bà Kristalina Georgieva nhấn mạnh rằng sự chuyển dịch nhân khẩu học, hội nhập kinh tế sâu rộng và công nghệ AI chính là ba chuyển đổi mang tính quyết định tương lai của toàn khu vực. Giữa lúc tỷ lệ sinh sụt giảm kỷ lục đe dọa làm xói mòn động lực sản xuất truyền thống, sự can thiệp của tự động hóa thông minh mở ra cánh cửa chưa từng có để duy trì tăng trưởng.
AI được dự báo sẽ nâng mức tăng trưởng tại các nền kinh tế phát triển của châu Á thêm từ 0,5 đến 1 điểm phần trăm... và điều tuyệt vời là nếu các quốc gia nắm bắt được năng suất cùng mức tăng trưởng này, họ sẽ bù đắp nhiều hơn những gì sức ép nhân khẩu học lấy đi.
Theo báo cáo định lượng chi tiết, các đầu tàu kinh tế Đông Á gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đang đối diện với viễn cảnh mất đi gần một phần tư quy mô dân số trong độ tuổi lao động trước năm 2050. Sự gia tăng hiệu suất từ các thuật toán tạo sinh và hệ thống tự hành có thể bù đắp trực tiếp khoản thâm hụt nhân lực khổng lồ này, biến thách thức già hóa thành cơ hội tái định hình mô hình kinh tế tri thức.
Nguy cơ đào sâu hố ngăn cách giữa các nền kinh tế khu vực
Dù tiềm năng tăng trưởng là hết sức khả quan, giới chức lãnh đạo IMF vẫn đưa ra những khuyến cáo thận trọng về nguy cơ bất bình đẳng công nghệ đang chực chờ bùng phát. Giám đốc Vụ châu Á - Thái Bình Dương của IMF, ông Krishna Srinivasan, nhấn mạnh rằng các nhà hoạch định chính sách phải giữ được sự cân bằng khéo léo giữa việc tận dụng thành quả đổi mới sáng tạo và phòng ngừa sự phân hóa ngày càng sâu sắc giữa các quốc gia trong khu vực.
Vấn đề cốt lõi là liệu AI sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực cho người lao động hay tự động hóa thay thế việc làm của họ. Các nền kinh tế tiên tiến chắc chắn tiếp xúc nhiều hơn nhưng cũng có vị thế tốt hơn để hưởng lợi, trong khi các thị trường mới nổi ít tiếp xúc hơn nhưng cũng ít có khả năng nắm bắt cơ hội tăng trưởng.
Nếu không có chính sách can thiệp kịp thời, khoảng cách giàu nghèo và phân tầng số giữa các quốc gia sở hữu hạ tầng tính toán tiên tiến và các nền kinh tế đang phát triển dựa vào gia công lao động giá rẻ sẽ càng nới rộng.
Để hóa giải rủi ro này, IMF khuyến nghị các chính phủ đẩy mạnh cải cách giáo dục, đào tạo lại kỹ năng số và hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận công nghệ tới một thập kỷ.
Đòn bẩy thương mại song hành cùng chuyển đổi số
Bên cạnh sức bật từ trí tuệ nhân tạo, ban lãnh đạo IMF khẳng định rằng tự do hóa thương mại và dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan là trụ cột bổ trợ không thể tách rời nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng khu vực. Bà Georgieva chỉ rõ việc đào sâu các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới có thể đóng góp mức gia tăng khoảng 1,8% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của châu Á trong dài hạn.
Sự kết hợp hài hòa giữa dòng chảy hàng hóa thông suốt và sự lan tỏa đồng đều của công nghệ AI sẽ tạo nên tấm đệm vững chắc giúp châu Á vượt qua cơn chấn động dân số học. Thay vì xem già hóa là một định mệnh suy thoái, khu vực này đang đứng trước thời cơ lịch sử để tiên phong thiết lập một chuẩn mực kinh tế mới dựa trên công nghệ phục vụ con người.
