Joshua Wong nhận án tù 10 năm tại Hong Kong: Hành trình từ biểu tượng biểu tình tuổi thiếu niên đến phiên tòa an ninh

Theo Reuters và truyền thông địa phương, thẩm phán William Tam tuyên mức án 10 năm vào ngày 5/11 sau khi Joshua Wong nhận tội thông đồng với các tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài. Công tố cáo buộc Wong cùng những người khác, trong đó có nhà hoạt động lưu vong Nathan Law, tìm kiếm các biện pháp trừng phạt hay hành động bất lợi đối với Hong Kong và Trung Quốc. Tòa xem hành vi thuộc loại nghiêm trọng theo luật an ninh quốc gia. Mức khởi điểm 13 năm được giảm còn 10 năm sau khi xem xét việc nhận tội và tình tiết giảm nhẹ.

Wong đã ở tù từ cuối năm 2020 vì các vụ án khác liên quan đến biểu tình và hoạt động chính trị. Bản án mới có một phần thời gian thi hành đồng thời với án trước, nhưng về thực tế kéo dài thời gian giam giữ đến gần tuổi 40. Vấn đề quan trọng không chỉ là số năm tù, mà còn là cách hệ thống tư pháp phân định giữa hoạt động vận động quốc tế và hành vi bị xem là đe dọa an ninh quốc gia.

Wong bắt đầu được chú ý vào năm 2012 khi ở tuổi 14 tham gia thành lập Scholarism và phản đối kế hoạch giáo dục quốc dân trong trường học. Hai năm sau, hình ảnh người thanh niên đeo kính trong phong trào Dù Vàng đã xuất hiện rộng rãi trên truyền thông quốc tế.

Những chiếc ô dùng để che hơi cay trở thành biểu tượng của 79 ngày chiếm giữ nhiều tuyến phố trong năm 2014, giữa các cuộc tranh luận về cải cách bầu cử.

Phong trào ấy tạo ra một thế hệ công dân tham gia tranh luận chính trị công khai, đồng thời cũng tạo ra xung đột ngày càng lớn với chính quyền. Wong tiếp tục vận động ở nước ngoài, gặp các nhà lập pháp và xuất hiện trên truyền thông. Đối với người ủng hộ, anh tượng trưng cho sự kiên trì; đối với giới chức Bắc Kinh, các liên hệ với chính trị gia nước ngoài là một mối lo về can thiệp từ bên ngoài.

Sau những cuộc biểu tình quy mô lớn năm 2019, Bắc Kinh ban hành luật an ninh quốc gia áp dụng tại Hong Kong vào tháng 6/2020. Chính quyền cho rằng luật giúp lập lại trật tự và bảo vệ chủ quyền sau một giai đoạn bất ổn. Các nhà hoạt động và tổ chức nhân quyền, trong đó có Amnesty International và Human Rights Watch, chỉ trích các quy định rộng và tác động đến tự do ngôn luận, hội họp và đời sống tổ chức dân sự.

Demosisto, tổ chức chính trị do Wong và các cộng sự thành lập, giải thể ngay khi luật có hiệu lực. Trong vụ án hiện nay, việc Wong nhận tội là một diễn biến pháp lý quan trọng; tuy vậy, những đánh giá về ý nghĩa chính trị của vụ án vẫn trái ngược. Một bên coi đó là việc thực thi pháp luật, bên kia nhận định những bản án dài hạn làm suy giảm khả năng tham gia chính trị của xã hội dân sự.

Trong lời trình bày tại tòa được Reuters ghi lại, Wong kể rằng một nhân viên an ninh từng xem hai người là “kẻ thù”, nhưng anh đáp rằng họ đều là người Hong Kong và không nhất thiết đối đầu nhau. Đây là lời kể của chính bị cáo, không phải kết luận độc lập về cuộc trao đổi. Wong cũng nói anh mong một ngày có thể chăm sóc cha mẹ đang già đi.

Theo tường thuật phiên xử, thẩm phán nhìn nhận tích cực việc Wong đọc sách về lịch sử Trung Quốc và pháp luật Hong Kong trong thời gian bị giam. Chi tiết nhỏ đó đem lại sắc thái con người cho câu chuyện vốn thường được kể bằng các khẩu hiệu đối lập. Sự bất đồng về luật pháp và chính trị chưa biến mất, nhưng tương lai của một cá nhân cũng được đo bằng các mối quan hệ gia đình, tri thức tích lũy và những năm tháng không thể lấy lại.