Lời cảnh báo từ Nadi

Trả lời phỏng vấn tờ The Independent, bà Julia Gillard, hiện là Chủ tịch quỹ Wellcome Trust, nhận định thái độ của Tổng thống Trump và những người không muốn bàn về biến đổi khí hậu rõ ràng khiến mọi việc trở nên khó khăn hơn. Ông Trump từng gọi hành động khí hậu là “trò lừa đảo”.

Bà mô tả thế giới hiện nay là một bức tranh địa chính trị phân mảnh và phức tạp, với nhiều thách thức đan xen, trong đó có các cuộc xung đột bằng sức mạnh cứng. Hội nghị tiền COP31 kéo dài từ ngày 5 đến 8/10, kèm một sự kiện dành cho lãnh đạo tại Tuvalu, để thế giới tận mắt chứng kiến những tổn thất mà biến đổi khí hậu gây ra cho Thái Bình Dương.

Một năm thời tiết cực đoan

Theo bà Gillard, chiều hướng tranh luận đang thay đổi sau một trong những năm thiên tai khốc liệt nhất. Năm 2026 đã chứng kiến:

  • Mùa hè nóng nhất từng ghi nhận ở Bắc bán cầu và tháng 8 nóng nhất trong lịch sử trên phạm vi toàn cầu.
  • Một trận lở đất khổng lồ ở Nepal và những đám cháy rừng lớn lan rộng khắp châu Âu.
  • Những trận mưa thảm khốc ở khu vực Nam Phi châu.

Tháng 9, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) xác nhận thế giới sẽ vượt ngưỡng 1,5 độ C, mục tiêu tham vọng nhất của Thỏa thuận Paris. Với các quốc đảo Thái Bình Dương, những con số ấy hiện hữu qua mực nước biển dâng, ngập lụt, xói lở bờ biển và rạn san hô bị tàn phá.

Từ hoài nghi khoa học đến áp lực chi phí sinh hoạt

Bà Gillard cho rằng sự hoài nghi về khoa học khí hậu đã gần như biến mất, cả trong các hội nghị quốc tế lẫn tranh luận chính trị trong nước, bởi người dân có thể cảm nhận và nhìn thấy khí hậu đang thay đổi. Nhưng thay vào đó là những phong trào đòi thu hẹp cam kết khí hậu, khi người dân chịu sức ép giá cả sau đại dịch và các cuộc chiến ở Ukraine, Iran.

Đây không phải là điều có thể phớt lờ hay trì hoãn.

- Julia Gillard

Anh là một ví dụ điển hình: lời kêu gọi mở rộng khai thác dầu khí ở Biển Bắc ngày càng lớn, với lập luận về việc làm và nguồn thu thuế.

Advertisement300 × 250

Ông Trump liên tục gây sức ép buộc London cấp giấy phép mới, trong khi Thủ tướng Andy Burnham cho biết sẽ theo cách tiếp cận “thực dụng”, dù nội dung cụ thể chưa rõ.

Tiếng nói Thái Bình Dương và con đường tòa án

Các đại biểu Thái Bình Dương muốn tạo đối trọng trước sức ép chính trị trong nước ở nhiều quốc gia, cảnh báo rằng việc không thực hiện cam kết khí hậu phải bị truy cứu trước tòa án. Năm 2025, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đưa ra ý kiến tư vấn khẳng định các quốc gia có nghĩa vụ pháp lý ngăn chặn tổn hại môi trường và cắt giảm khí thải; vụ việc khởi nguồn từ sáng kiến của một nhóm sinh viên trẻ Thái Bình Dương.

Các lãnh đạo cộng đồng cũng phê phán sự thiếu hụt tài chính khí hậu. Theo báo cáo của Climate Focus, các nông hộ gia đình sản xuất khoảng một phần ba lương thực thế giới nhưng chỉ nhận được 0,3% tài chính khí hậu quốc tế.

Trách nhiệm giải trình sau hội nghị

Với bà Gillard, trách nhiệm giải trình là một quá trình liên tục, không chỉ diễn ra tại hội nghị mà kéo dài qua nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm sau đó. Bà kêu gọi các chính phủ từ bỏ những cam kết mơ hồ để chuyển sang lộ trình thực hiện rõ ràng.

Khi cam kết đủ cụ thể, cộng đồng địa phương có thể chất vấn lãnh đạo của mình về những việc lẽ ra phải hoàn thành. Bà tin rằng người dân thực sự muốn thấy thay đổi, và họ sẽ không ngừng lên tiếng cho đến khi được lắng nghe.

Đăng ký bản tin QMVN