Trận động đất vừa phải dưới lòng biển
Theo EMSC, tâm chấn nằm xa bờ, cách Labuan Bajo hơn 160 km, và chấn tiêu ở độ sâu 46 km dưới mặt đất. Các báo cáo ban đầu từ khu vực cho thấy không có người bị thương hay thiệt hại về công trình, và nhà chức trách không đưa ra cảnh báo sóng thần. Số liệu từ các cơ quan giám sát khác nhau, trong đó có Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG), có thể chênh lệch đôi chút khi dữ liệu được rà soát.
Khoảng cách và độ sâu đã giúp khu vực này tránh được thiệt hại. Năng lượng địa chấn suy yếu dần khi lan truyền, nên một trận động đất cỡ này ở xa ngoài khơi thường chỉ gây rung lắc nhẹ đến vừa trên đất liền. Độ sâu vài chục km cũng khiến rung lắc lan rộng hơn nhưng giảm cường độ tại từng điểm. Để ban bố cảnh báo sóng thần, các cơ quan chức năng tìm kiếm những đứt gãy lớn hơn và nông hơn, đủ sức làm dịch chuyển khối nước biển khổng lồ.
Một vùng đất vẫn đang hồi phục
Cơn rung chấn xảy ra chưa đầy hai tháng sau một trong những trận động đất mạnh nhất thế giới năm nay. Ngày 15/8, trận động đất 7,7 độ ở độ sâu nông đã tấn công khu vực Flores, kích hoạt cảnh báo sóng thần và hàng loạt dư chấn mạnh. Các báo cáo khi đó mô tả quy mô thiệt hại:
- Ít nhất 47 người thiệt mạng, theo số liệu chính thức ban đầu được truyền thông quốc tế đưa tin.
- Nhà chức trách cho biết ít nhất 157 ngôi nhà bị san phẳng và gần 200 ngôi nhà hư hại, buộc khoảng 2.000 người dân vào nơi trú tạm, trong khi hơn 100 trường học, cơ sở y tế và nhà thờ bị phá hủy.
- BMKG ghi nhận sóng thần nhỏ tại 10 điểm ven biển, cao nhất khoảng 0,94 mét ở Maurole thuộc huyện Ende và khoảng 0,36 mét ở Labuan Bajo.
Ngay tại Labuan Bajo, một tòa nhà khách sạn đã sụp đổ trong trận động đất tháng 8, còn sạt lở đất ở huyện Ende làm tắc nghẽn quốc lộ Trans-Flores, con đường núi nối đảo từ tây sang đông.
Với một thị trấn sống chủ yếu nhờ du khách đến ngắm rồng Komodo và rạn san hô, mỗi cơn rung chấn giờ đây đều mang sức nặng cả về vật chất lẫn tâm lý.
Sống trên Vành đai Lửa
Miền đông Indonesia nằm ở nơi mảng Ấn Độ - Úc trườn xuống dưới mảng Á-Âu, tạo nên các cung đảo Sunda và Banda trải dài từ Sumatra tới biển Banda. Phía bắc đảo Flores còn có hệ thống đứt gãy thứ hai, gọi là đới nghịch chờm sau cung Flores, cũng có thể sinh ra những trận động đất mạnh. Cấu trúc địa chất phức tạp này mang lại cho khu vực những ngọn núi lửa hùng vĩ và đất đai màu mỡ, nhưng cũng kéo theo nguy cơ địa chấn thường trực.
Kể từ thảm họa sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004, Indonesia đã đầu tư mạnh vào công tác giám sát. BMKG vận hành mạng lưới cảm biến địa chấn và phát cảnh báo nhanh, thường chỉ trong vài phút, qua truyền hình, phát thanh, còi báo động và điện thoại di động. Tuy vậy, hệ thống cảnh báo chỉ phát huy tác dụng khi cộng đồng biết cách phản ứng, nhất là ở những hòn đảo xa xôi, nơi liên lạc có thể gián đoạn ngay trong những phút đầu tiên quyết định.
Chuẩn bị như một thói quen hằng ngày
Các chuyên gia phòng chống thiên tai nhấn mạnh những quy tắc đơn giản: khi rung lắc, hãy cúi xuống, tìm chỗ che chắn và bám chắc; sau đó kiểm tra thương tích và thiệt hại. Ở vùng ven biển, rung lắc mạnh hoặc kéo dài cần được coi là lời cảnh báo sóng thần tự nhiên, và người dân nên di chuyển lên chỗ cao mà không cần chờ cảnh báo chính thức. Khách sạn, trường học và bến cảng ở các thị trấn du lịch như Labuan Bajo ngày càng được yêu cầu niêm yết lối thoát hiểm và diễn tập thường xuyên.
Trận động đất ngày 4/10 đi qua mà không gây hại, đó là tin tốt. Nhưng sự bình yên ấy không nên trở thành sự chủ quan. Trên một vùng đất được định hình bởi các mảng kiến tạo luôn chuyển động, an toàn được xây dựng trong những lúc bình yên: bằng những công trình vững chắc hơn, những lối sơ tán đã được diễn tập và những người hàng xóm biết phải làm gì khi mặt đất bắt đầu rung chuyển.
