Huyết mạch đường thủy tê liệt và thảm cảnh quả cọ thối rữa
Tại huyện Sanggau thuộc tỉnh Tây Kalimantan, người nông dân 33 tuổi Supendi đã phải mòn mỏi chờ đợi suốt bốn ngày liền bên ngoài nhà máy ép dầu cọ Multi Prima Entakai với hy vọng dỡ được 7 tấn quả cọ tươi thu hoạch từ trang trại của gia đình và hàng xóm. Tuy nhiên, anh đã cay đắng bị từ chối tiếp nhận vì toàn bộ hệ thống bồn chứa dầu của nhà máy đã hoàn toàn quá tải.
Thảm cảnh của Supendi phản ánh tình trạng chung của hàng nghìn hộ nông dân tiểu điền khắp vùng Borneo của Indonesia.
Tuyến sông Kapuas – con sông dài nhất quốc gia vạn đảo với chiều dài 1.143 km – đang trải qua đợt cạn kiệt tồi tệ nhất trong nhiều năm, làm lộ ra vô số bãi cát ngầm khiến hàng loạt xà lan và tàu kéo chở dầu cọ bị mắc cạn giữa dòng sông:
Quả cọ của chúng tôi bị từ chối thu mua hoàn toàn; giờ đây chúng tôi thực sự bế tắc và bất lực không biết phải bán số nông sản này cho ai khi chúng đang thối rữa từng ngày.
Việc chuyển đổi sang vận tải đường bộ bằng xe tải chỉ đáp ứng được phần nhỏ nhu cầu vì số lượng xe khan hiếm, chi phí đắt gấp ba lần đường thủy và tải trọng mỗi ngày chỉ đạt vỏn vẹn 100 tấn so với mức 2.000 tấn bằng xà lan.
Sông Kapuas cạn trơ đáy làm mắc kẹt các xà lan vận chuyển 40% sản lượng dầu cọ của tỉnh Tây Kalimantan.
Nhiều nhà máy ép dầu buộc phải cắt giảm thu mua tới hai phần ba sản lượng quả tươi do bồn chứa quá tải.
Hàng nghìn nông dân đối mặt nguy cơ mất trắng khi buồng quả cọ tươi thối rữa vì tắc nghẽn khâu tiêu thụ.
Tác động tiêu cực tới sản lượng và áp lực sinh kế của nông dân
Theo Hiệp hội Dầu cọ Indonesia (GAPKI), sự tê liệt của chuỗi cung ứng đường thủy đã ảnh hưởng trực tiếp đến 13 trong tổng số 50 nhà máy chế biến tại Tây Kalimantan, chiếm khoảng một nửa tổng công suất ép dầu của toàn tỉnh. Nguồn cung dầu cọ thô từ địa phương này ước tính sụt giảm khoảng 11% trong tháng 9 và có thể giảm sâu từ 12% đến 15% trong quý IV.
Hạn hán kéo dài kết hợp với việc mùa mưa bị cơ quan khí tượng dự báo lùi sang tận tháng 11 đang giáng đòn chí mạng vào đời sống của người dân nghèo. Do quả cọ rớt giá thê thảm từ 3.400 rupiah xuống còn 2.650 rupiah/kg, nhiều nông dân đã phải cắt giảm tới 70% lượng phân bón chăm sóc cây để tiết kiệm chi phí, đe dọa sản lượng của các mùa vụ tiếp theo:
Nhiều gia đình trong vùng hoàn toàn không có thu hoạch suốt hai tháng qua và buộc phải tìm mọi cách kiếm kế sinh nhai qua ngày, từ việc làm thuê đến nướng bánh ngọt tự làm để bán rong.
Trước tình hình thời tiết khắc nghiệt làm chậm tiến độ chín của quả cọ, tổ chức GAPKI đã chính thức hạ dự báo tổng sản lượng dầu cọ toàn quốc của Indonesia trong năm 2026 xuống 2,9%.
Hiệp hội GAPKI hạ 2,9% dự báo sản lượng dầu cọ quốc gia năm 2026 do hạn hán làm chậm chu kỳ sinh trưởng.
Khoảng 50% công suất chế biến của tỉnh Tây Kalimantan bị đình trệ vì các kho chứa chạm ngưỡng tối đa.
Nông dân buộc phải cắt giảm tới 70% lượng phân bón và chuyển sang làm nghề phụ mưu sinh qua ngày.
