Từ cơn dị ứng sữa đến ly sữa kiều mạch
Sau khi bị dị ứng sữa bò ở tuổi trưởng thành, bà Paige Hansen, nhà sáng lập công ty thực phẩm BAM the Brand, đã dành khoảng hai năm đi lại giữa nhà ở California và Trung tâm Khởi nghiệp Thực phẩm Cornell tại Geneva, bang New York, để phát triển một loại sữa thay thế từ kiều mạch, nguyên liệu không chứa gluten được người mắc bệnh celiac ưa chuộng.
Nay, bà hợp tác với New Barn Organics đưa sữa kiều mạch vào hệ thống siêu thị Whole Foods trên toàn quốc ngay trong tháng này, đồng thời phát triển bột sữa kiều mạch có thể dùng làm nguyên liệu cho bánh kẹo, đồ ăn nhẹ và bánh quy. Mục tiêu của bà là mở rộng thị trường để khuyến khích thêm nhiều nông dân trồng loại cây này.
Loại cây “nuôi đất”
Hiện nhiều nông dân Mỹ đã trồng kiều mạch như một loại cây che phủ đất giữa các vụ chính. Loại cây này mang lại nhiều lợi ích cho đồng ruộng:
- Chu kỳ sinh trưởng ngắn, chỉ 10 đến 12 tuần để cho hạt, nên có thể trồng xen giữa vụ đông và vụ xuân.
- Phát triển nhanh giúp lấn át cỏ dại, phục hồi đất bạc màu, lưu giữ carbon trong rễ và giảm thất thoát phân bón khi đồng ruộng để trống.
- Rễ cây tiết ra axit giúp giải phóng phốt pho trong đất và thu hút đa dạng vi sinh vật, tạo môi trường thuận lợi hơn cho các cây lương thực chính.
Ông Dan Gladstone, người quản lý 324 ha cây trồng hữu cơ tại Newfield, New York, vừa dùng kiều mạch để cải tạo đất vừa bán hạt thu hoạch. Theo ông, rễ kiều mạch làm đất tơi xốp, giúp gieo trồng vụ sau mà không cần cày xới, đồng thời nuôi dưỡng nhiều loài thụ phấn.
Tuy vậy, việc thu hoạch không dễ vì hạt chín không đều, còn Đại học Cornell đang nghiên cứu cách đưa loại cây này vào luân canh như một cây trồng thương phẩm.
Năng suất hay khả năng chống chịu
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), sản lượng kiều mạch toàn cầu năm 2024 chỉ khoảng 2 triệu tấn, giảm gần một nửa trong hai thập kỷ, trong khi sản lượng ngô đạt khoảng 1,2 tỷ tấn, tăng khoảng 53%. Ông Klaas Martens, nông dân hữu cơ đã trồng kiều mạch khoảng 40 năm, cho rằng việc phụ thuộc vào vài loại cây chủ lực khiến hệ thống nông nghiệp trở nên mong manh.
Có một sự khác biệt lớn giữa năng suất rất cao và khả năng chống chịu cực tốt.
Theo ông Martens, kiều mạch thường được trồng mà không cần phân bón hay thuốc trừ sâu, giúp giảm chi phí và tạo thêm thu nhập, đồng thời giúp nông trại chống chịu tốt hơn trước thời tiết cực đoan. Ông cũng lưu ý bảo hiểm cây trồng hiện chủ yếu thiết kế cho các cây năng suất cao như ngô và đậu tương.
Xây dựng thị trường cần sự hợp tác
Tại làng Penn Yan bên hồ Keuka, nhà máy The Birkett Mills đã xay kiều mạch từ cuối thế kỷ 18, với những cối đá 200 năm tuổi vận hành cạnh robot đóng gói hiện đại. Nhà máy bán hạt giống cho nông dân địa phương và mua lại sản phẩm với giá cố định, tạo bảo đảm tài chính để nông dân yên tâm gieo trồng. Theo Chủ tịch Kyle Gifford, nhà máy đang hoạt động suốt ngày đêm, bảy ngày mỗi tuần để đáp ứng nhu cầu tăng cao.
Tôi luôn nghĩ rằng không thể có đổi mới trong thực phẩm nếu không có những loại cây trồng khác nhau để làm việc.
Nhờ hợp tác với một thương hiệu lớn, bà Hansen đã tăng gấp ba lượng kiều mạch mua từ nông dân. Bà hy vọng nhu cầu này sẽ khuyến khích nông dân mở rộng diện tích hoặc chuyển đổi sang canh tác hữu cơ. Ông Gladstone cũng cho rằng cần có những đối tác chế biến và sản xuất thực phẩm vững mạnh để kiều mạch thực sự trở thành cây trồng mang lại thu nhập.
















