Kỷ lục mới bất chấp lãi suất
S&P 500, chỉ số chứng khoán được theo dõi rộng rãi nhất thế giới, tăng 0,6% trong phiên thứ Ba, vượt đỉnh hồi tháng 8. Đây là kỷ lục mới nhất trong chuỗi đỉnh cao năm nay, đưa mức tăng từ tháng 1 lên hơn 14%.
Dù vậy, thị trường tài chính vẫn chưa hết lo âu vì cuộc chiến với Iran và đà tăng nhanh của lợi suất trái phiếu chuẩn, vốn làm tăng chi phí vay của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm giảm nhẹ xuống 5,27%, nhưng vẫn quanh mức cao nhất khoảng 20 năm, trong khi giá dầu Brent ổn định quanh 100 USD/thùng.
Lợi nhuận là động lực chính
Đỉnh cao mới được thúc đẩy bởi kỳ vọng về một mùa báo cáo tài chính khả quan. Lợi nhuận mạnh nhất được dự báo đến từ năng lượng nhờ giá dầu tăng, và công nghệ – lĩnh vực mà làn sóng xây dựng hạ tầng AI đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ông Michael Purves, nhà sáng lập Tallbacken Capital, nhận định:
“Thị trường giá lên này hoàn toàn dựa trên tăng trưởng lợi nhuận.” — Michael Purves
Ông dự báo chứng khoán sẽ tiếp tục đi lên đến cuối năm, ngay cả khi lãi suất và giá dầu tăng. Theo FactSet, hơn 70 công ty trong S&P 500 đã khuyến khích nhà đầu tư nâng kỳ vọng lợi nhuận quý vừa qua – con số cao kỷ lục trong hơn hai thập kỷ theo dõi, cho thấy doanh nghiệp vẫn kiếm lời lớn dù chi phí vay tăng.
Một thị trường hai tốc độ
Tuy nhiên, đỉnh cao của chỉ số chung che giấu sự phân hóa sâu sắc bên trong:
- Trong tháng qua, tám trên mười một nhóm ngành của S&P 500 giảm điểm vì lãi suất tăng; chỉ công nghệ, năng lượng và dịch vụ truyền thông như Meta và Alphabet đi lên.
- Chỉ số S&P 500 đồng tỷ trọng, phân bổ đều cho mọi công ty, vẫn thấp hơn đỉnh tháng 8 của chính nó hơn 5%.
- Chỉ số Russell 2000 của các công ty nhỏ, nhạy cảm hơn với kinh tế và lãi suất, đã giảm gần 8% kể từ đỉnh tháng 8.
Nói cách khác, sức mạnh của chỉ số chủ yếu đến từ một nhóm nhỏ các tập đoàn công nghệ khổng lồ, nhờ quy mô vốn hóa lớn mà có tác động mạnh nhất tới S&P 500.
Trái phiếu và bài toán lãi suất
Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã tăng nửa điểm phần trăm trong tháng 9, mức tăng theo tháng mạnh nhất trong bốn năm. Thông thường, biến động lãi suất nhanh như vậy sẽ đè nặng lên thị trường cổ phiếu; dù áp lực đã xuất hiện, nó vẫn chưa đủ để chặn đà tăng.
Điều thú vị là cả cổ phiếu lẫn trái phiếu đều chịu tác động của cùng một câu chuyện: kỳ vọng tăng trưởng cao nhờ AI. Triển vọng kinh tế mạnh khiến nhà đầu tư tin rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ giữ lãi suất cao lâu hơn để ngăn lạm phát quay trở lại, đẩy lợi suất trái phiếu đi lên.
Nhà đầu tư thận trọng hơn với AI
Theo FactSet, lợi nhuận của nhóm công nghệ quý III dự kiến tăng hơn 60% so với cùng kỳ. Toàn bộ S&P 500 được dự báo tăng trưởng lợi nhuận 30%, so với khoảng 50% của quý trước – những mức cao nhất kể từ khi thế giới thoát khỏi suy thoái đại dịch năm 2021.
Nhưng giá cổ phiếu công nghệ đang tăng chậm hơn lợi nhuận. Hệ số giá trên lợi nhuận của S&P 500 đã giảm từ gần 27 lần đầu năm xuống khoảng 22 lần, cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả ít hơn cho kỳ vọng tương lai – một dấu hiệu thận trọng trước sự phụ thuộc của thị trường vào AI.

















