Đại hội UNESCO và các đề cử di sản thế giới mới
Từ ngày thứ Hai tại Busan, Hàn Quốc, 196 quốc gia thành viên UNESCO sẽ nhóm họp để xem xét các đề cử mới gia nhập danh sách di sản thế giới, hiện gồm hơn 1.200 khu vực trên toàn cầu. Trong số các địa điểm xét duyệt năm nay, ba khu vực sẽ được đưa vào quy trình xếp hạng khẩn cấp, đồng thời nằm trong danh sách di sản thế giới bị đe dọa, tập trung vào các khu vực có nguy cơ tổn hại do xung đột hoặc các mối đe dọa khác.
Di sản thế giới bị đe dọa ở Trung Đông
Trong số các khu vực lấy làm ưu tiên khẩn cấp, hai nằm ở Trung Đông. Đầu tiên là khu di tích khảo cổ Sebastia, còn gọi là Samarie theo Kinh thánh, tại phía bắc Tây Ngạn bị chiếm đóng. Đây là khu di tích cổ khoảng 3.000 năm, có tiềm năng phát triển du lịch được Israel quan tâm nhiều năm qua.
Tiếp đến là năm pháo đài trên núi Amel ở phía nam Liban, khu vực đã bị Israel ném bom liên tiếp từ khi chiến tranh bùng phát tại Trung Đông. Một trong số pháo đài nổi tiếng là Beaufort, từng là căn cứ của quân đội Israel trong giai đoạn 20 năm chiếm đóng Nam Liban đã kết thúc năm 2000, vừa bị quân Israel chiếm lại vào cuối tháng 5.
Chính sách, thỏa thuận và vai trò bảo tồn của Israel
Dù Israel đã rút khỏi UNESCO năm 2017, tương tự Mỹ sẽ rút vào cuối năm 2026, nước này vẫn giữ vị trí thành viên Ủy ban Di sản Thế giới và là bên tham gia các Công ước quốc tế về bảo vệ tài sản văn hóa trong tình huống chiến tranh, cũng như Công ước Di sản Thế giới năm 1972.
Sự gia nhập lần đầu của Nam Sudan với di sản thiên nhiên đặc biệt
Năm nay, Nam Sudan sẽ lần đầu tiên có khu vực được đưa vào danh sách di sản thế giới. Khu vực savan Boma-Badingilo rộng 37.500 km2, nằm giữa sông Nile Trắng và biên giới với Ethiopia, trở thành điểm nóng cần bảo vệ vì sự kết hợp giữa xung đột kéo dài giữa quân đội chính phủ và các nhóm đối lập lẫn những tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu.
Đây là nơi diễn ra hiện tượng di cư động vật trên cạn lớn nhất thế giới, với sự có mặt của nhiều loài linh dương. Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, nhấn mạnh rằng dù UNESCO không thể gửi lực lượng gìn giữ hòa bình đến, việc đưa các địa điểm này vào danh sách bị đe dọa nhằm gửi thông điệp quan trọng về tầm cần thiết của việc bảo vệ các di sản ấy trước sự hủy hoại.
Không chỉ có xung đột, môi trường cũng đe dọa nhiều di sản
Bên cạnh những khu vực chịu tác động trực tiếp từ xung đột, như thành phố cổ Tyr ở nam Liban vừa chịu đợt pháo kích gần đây, hay thành phố cổ Chersonèse Taurique ở Crimea, khu vực Ukraine bị Nga sáp nhập từ 2014, UNESCO cảnh báo các hoạt động khai quật trái phép, xây dựng lớn và di chuyển cổ vật đang làm tổn hại di sản này.
Trong bối cảnh chiến tranh tại Ukraine khởi phát năm 2022, nhiều di tích lịch sử đã bị ảnh hưởng, nổi bật là Nhà thờ Dormition ở Kiev bị tấn công bằng không kích của Nga hồi tháng 6.
Riêng hồ Baikal ở Nga, nguồn nước ngọt lớn nhất thế giới, đang chịu áp lực lớn từ ô nhiễm, du lịch quá tải, dự án thủy điện ở thượng nguồn thuộc Mông Cổ và khai thác rừng hàng loạt. Dù UNESCO nhiều lần kêu gọi Nga hành động gấp để hạn chế suy thoái sinh thái, những biện pháp hiện tại vẫn chưa đủ.
Biến đổi khí hậu và mức độ đe dọa đối với di sản toàn cầu
UNESCO cũng lưu ý rằng gần 75% các di sản thế giới đang phải đối mặt với các mối đe dọa nghiêm trọng về nước, bao gồm thiếu nước hoặc lũ lụt do biến đổi khí hậu. Trong số hơn 50 di sản được đưa vào danh sách bị đe dọa, khoảng phân nửa là do tác động trực tiếp từ các cuộc xung đột vũ trang.
Những đề cử đáng chú ý khác
Ngoài các khu vực bị đe dọa, năm nay bộ hồ sơ gia nhập di sản thế giới còn có các địa điểm mang tính biểu tượng khác như các bãi biển nơi diễn ra cuộc đổ bộ Đồng Minh ngày 6/6/1944 ở tây bắc nước Pháp, hai nhà hát xây dựng trong rừng Amazon của Brazil, và làng Sidi Bou Saïd ở Tunisia, dự kiến sẽ sớm được công nhận và thu hút sự chú ý toàn cầu.
Việc đưa vào các danh sách này không chỉ nhằm mục tiêu bảo tồn mà còn giúp huy động nguồn lực, tài chính và đối tác quốc tế để các di sản có thể được bảo vệ tốt hơn trước những nguy cơ ngày một gia tăng trên khắp thế giới.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- UNESCO xem xét hơn 30 đề cử mới để gia nhập danh sách di sản thế giới tại kỳ họp ở Busan.
- Ba khu vực sẽ được đặt trong quy trình xếp hạng khẩn cấp và danh sách di sản bị đe dọa trong năm nay, đặc biệt tại khu vực Trung Đông.
- Nam Sudan lần đầu tiên có khu vực được công nhận với cảnh quan thiên nhiên quý hiếm mang nguy cơ từ xung đột và biến đổi khí hậu.
- Nhiều di sản tại Ukraine và Liban bị tổn hại do chiến tranh và các hoạt động không kiểm soát, trong khi hồ Baikal ở Nga đang đối mặt với ô nhiễm và áp lực môi trường.
- Khoảng một nửa di sản thế giới trong danh sách bị đe dọa là do tác động trực tiếp từ xung đột, biến đổi khí hậu cũng là thách thức lớn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








