Một cộng đồng lại bị di chuyển
Bên kia sông Mississippi nhìn từ trung tâm Baton Rouge, qua khỏi nhà máy lọc dầu Exxon, là Scotlandville, từng là một thị trấn độc lập và nay thuộc thành phố. Đã hai lần cư dân nơi đây bị chuyển sang những khu vực bầu cử đa số người da trắng, đều trong sự nghiệp của cùng một hạ nghị sĩ: lần đầu năm 1996 sau một vụ kiện, và lần nữa năm nay sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
“Chúng ta đã quay lại đúng nơi mình đứng ngay sau thời kỳ Tái thiết.” — Press Robinson Sr.
Ông Robinson, 89 tuổi, người dành nhiều năm đấu tranh quanh bản đồ bầu cử và từng là nguyên đơn trong các vụ kiện trước đây, cho rằng phương pháp đã thay đổi nhưng ý đồ thì không, mà theo ông là tước quyền bầu cử của người da màu. Ông Fields, 63 tuổi, lớn lên trong nghèo khó ở Scotlandville và tốt nghiệp Đại học Southern gần đó. Hồi tháng 7, ông tuyên bố không tái tranh cử ở khu vực mà ông thấy gần như không có cơ hội thắng.
Sự nghiệp được định hình bởi các phán quyết
Hành trình chính trị của ông Fields phản chiếu nhiều thập kỷ đấu tranh pháp lý về quyền đại diện ở miền Nam:
- Năm 1993, ông vào Quốc hội đại diện cho Khu vực 4 mới được vẽ với đa số người da đen, nhưng năm 1996 một tòa án liên bang phán quyết đường ranh giới ngoằn ngoèo của khu vực này là vi hiến.
- Scotlandville sau đó được chuyển sang Khu vực 6 vốn chủ yếu là người da trắng, còn ông Fields làm thượng nghị sĩ bang nhiều năm.
- Sau khi phán quyết năm 2023 của Tòa án Tối cao liên quan đến Alabama buộc Louisiana lập khu vực đa số người da đen thứ hai, ông Fields giành ghế Khu vực 6 năm 2024.
Không lâu sau, một vụ kiện mới của một nhóm cử tri không phải người da đen đã thách thức bản đồ đó, cho rằng nó dựa quá nhiều vào chủng tộc. Vụ kiện trùng với nỗ lực của ông Trump thúc đẩy các bang do Đảng Cộng hòa lãnh đạo vẽ lại khu vực để giúp đảng mình giữ quyền kiểm soát Quốc hội. Đa số bảo thủ tại Tòa án Tối cao đứng về phía bên khởi kiện, và Louisiana, Alabama, Tennessee vội vã vẽ lại bản đồ trước tháng 11. Ở Alabama, Hạ nghị sĩ Dân chủ Shomari Figures đang chật vật giữ ghế khi tỷ lệ cử tri da đen trong khu vực giảm từ 50% xuống 40%, còn khu vực đa số da đen quanh Nashville của Tennessee bị chia cắt vào ba khu vực khác.
Tiếng nói từ Scotlandville
Gần cổng chính Đại học Southern, ít người ở một cửa hàng tiện lợi muốn nói chuyện chính trị. Một thanh niên nói anh không biết ai đại diện cho khu vực trong hội đồng thành phố, nói gì tới Quốc hội.
Ông Frank Levy, 56 tuổi, nhân viên thu ngân, cho rằng sự thờ ơ ấy đã tạo điều kiện cho việc vẽ khu vực bầu cử thiên vị quay trở lại. Cách đó vài phút, bà Dakasha Caulfield Leonard, 48 tuổi, người điều hành một nhà tang lễ gần trăm năm tuổi, lo lắng về tương lai.
“Nếu ông ấy không lên tiếng và mang theo tiếng nói của chúng tôi, sẽ chẳng còn ai làm điều đó cho chúng tôi.” — Dakasha Caulfield Leonard
Bà Leonard mô tả một cộng đồng nhỏ nơi ai cũng biết nhau và ông Fields được xem là người của họ. Đại lộ Scenic Highway, từng sầm uất với những cửa hàng, nhà hàng gia đình của một cộng đồng da đen thịnh vượng và tự chủ, nay chỉ còn những bãi đất trống và tòa nhà bỏ hoang. Với cư dân, mất đi một người đại diện thấu hiểu những khó khăn ấy giống như mất đi sợi dây kết nối với nguồn đầu tư mà khu vực đang cần.
Di sản bằng gạch đá và những cuộc đời trẻ
Sâu bên trong cộng đồng là Viện Lãnh đạo Louisiana, một khuôn viên rộng lớn với nhà thi đấu, phòng học, trung tâm nghệ thuật, sân vận động bóng bầu dục và một nhà hát ngoài trời 1.000 chỗ đang được xây. Ông Fields thành lập viện năm 1993 với tên gọi Lớp học Quốc hội, huy động nguồn vốn công và tư để mang giáo dục công dân, đào tạo kỹ năng lãnh đạo, nghệ thuật, âm nhạc và những chuyến đi Washington tới những đứa trẻ lớn lên như ông.
“Tôi muốn thu hút người trẻ tham gia.” — Cleo Fields
Một trong những di sản sống của viện là Ủy viên hội đồng thành phố Baton Rouge Anthony Kenney Jr, 29 tuổi, người lớn lên cùng các lớp học tại đây và từ nhỏ đã học cách một dự luật được thông qua. Nay phụ trách sửa chữa đường sá, hệ thống thoát nước và vỉa hè ở Scotlandville để thu hút doanh nghiệp mới, anh gọi những gì xảy ra với ông Fields là đau lòng, và nói điều quan trọng là có những người đại diện xuất thân từ cộng đồng và đã sống qua những trải nghiệm giống họ.
Ý nghĩa của quyền đại diện
Những người ủng hộ phán quyết của Tòa án Tối cao cho rằng vẽ khu vực dựa trên chủng tộc tự nó đã là một hình thức phân biệt đối xử, và Hiến pháp đòi hỏi bản đồ trung lập về chủng tộc. Những người phản đối thì cho rằng ở một khu vực có lịch sử dài loại trừ cử tri da đen, việc dỡ bỏ cơ chế bảo vệ sẽ một lần nữa làm suy yếu sức mạnh chính trị của họ, nhất là nơi việc bỏ phiếu vẫn phân cực theo chủng tộc.
Với Scotlandville, cuộc tranh luận không hề trừu tượng. Đó là chuyện một cộng đồng vốn chật vật thu hút đầu tư có còn một tiếng nói hiểu những con phố, trường học và nhà thờ của mình hay không. Câu chuyện của một khu vực bầu cử cho thấy những luật lệ được viết ra trong phòng xử án và nghị viện chạm tới đời sống của người dân bình thường ra sao, và vì sao ý nghĩa của quyền đại diện bình đẳng vẫn còn tranh cãi hơn nửa thế kỷ sau Đạo luật Quyền Bầu cử.
