Một phiên thảo luận trở thành điểm nóng
Hội nghị #Disinfo2026 do tổ chức phi lợi nhuận EU DisinfoLab, có trụ sở tại Brussels, tổ chức ở thủ đô Vilnius trong hai ngày 7–8/10. Chương trình công bố trước sự kiện bao gồm nhiều chủ đề: những chiến dịch thao túng thông tin, trách nhiệm của nền tảng trực tuyến, trí tuệ nhân tạo và các biện pháp bảo vệ không gian thông tin. Nhưng một phiên riêng về Mỹ đã thu hút sự chú ý không chỉ của các chuyên gia mà cả những nhà ngoại giao.
Phiên này mang tiêu đề tiếng Anh “USA as a FIMI threat: acknowledge, adapt, push back”, với FIMI là thuật ngữ chỉ thao túng và can thiệp thông tin từ nước ngoài. Ban tổ chức đặt vấn đề châu Âu nên phản ứng như thế nào nếu các rủi ro thông tin cũng xuất phát từ một đối tác chiến lược. Đây là câu hỏi để thảo luận, không đồng nghĩa với kết luận được toàn bộ hội nghị hay các chính phủ tham gia thông qua.
Vận động hậu trường và các phản ứng khác nhau
Reuters dẫn ba quan chức Mỹ am hiểu sự việc cùng thư từ mà hãng xem xét cho biết Bộ Ngoại giao Mỹ đã liên hệ các đối tác tại Canada, Litva và Pháp trong nhiều ngày. Hai nguồn nói Đại sứ Mỹ tại Litva Kara McDonald có tham gia trao đổi với Vilnius.
Theo các nguồn này, Canada và Litva không còn xuất hiện với tư cách những nhà ủng hộ chính của hội nghị. Cơ quan Đối ngoại châu Âu cũng biến mất khỏi danh sách đó, dù Reuters không xác định được Washington có trực tiếp liên hệ cơ quan này hay không.
Phản hồi công khai cho thấy mức độ điều chỉnh không giống nhau. Bộ Ngoại giao Litva nói đã hủy tham gia vì một số nội dung chương trình không phù hợp quan điểm chính thức của chính phủ. Global Affairs Canada cho biết các viên chức Canada vẫn dự hội nghị nhưng thay đổi sự tham gia ở một số phiên sau khi cách đặt vấn đề được điều chỉnh. Pháp tiếp tục được ghi tên là bên ủng hộ chính duy nhất vào thời điểm Reuters đưa tin. Việc không còn đứng tên ủng hộ cũng không nhất thiết có nghĩa là mọi nguồn tài trợ hay mọi hoạt động hợp tác đều chấm dứt.
Washington phản đối cách định danh nguy cơ
Bộ Ngoại giao Mỹ không xác nhận nội dung các cuộc trao đổi ngoại giao riêng. Tuy nhiên, cơ quan này nói việc các nước ngừng gắn tên với hội nghị không có gì khó hiểu khi biết Mỹ bị mô tả như một mối đe dọa tin giả. Theo Washington, cách diễn đạt ấy làm suy yếu mục tiêu chung và đáng để những bên liên quan lo ngại. Lập trường này phản ánh quan ngại rằng các khái niệm an ninh thông tin có thể bị sử dụng quá rộng, đặc biệt khi nhắm tới một đồng minh chủ chốt.
Ở chiều ngược lại, các nhà nghiên cứu thông tin nhấn mạnh rằng đánh giá thao túng thông tin cần dựa trên hành vi, bằng chứng và phương pháp kiểm chứng, chứ không chỉ trên mức độ thân thiện giữa các chính phủ. Vì thế, tranh luận thực chất không dừng ở chuyện một phiên họp có tên gọi gây tranh cãi. Nó còn liên quan đến câu hỏi ai có quyền xác định rủi ro, và liệu sức ép ngoại giao có thể làm thu hẹp những câu hỏi mà xã hội dân sự được phép nêu ra.
Bài kiểm tra đối với hợp tác xuyên Đại Tây Dương
Hội nghị còn dự kiến có phần phát biểu của thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế Kimberly Prost, người đã bị Mỹ áp đặt trừng phạt, trước phiên thảo luận về Washington. Sự sắp xếp chương trình đặt hai mảng tranh cãi về luật pháp quốc tế và chính sách thông tin trong cùng một bối cảnh chính trị nhạy cảm. Reuters cho biết phía Pháp và cơ quan đối ngoại EU chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận; EU DisinfoLab cũng chưa trả lời thông điệp gửi ngoài giờ làm việc khi bài báo được công bố.
Sự kiện cho thấy đồng minh có thể chia sẻ mục tiêu chống thông tin sai lệch nhưng bất đồng sâu sắc về cách gọi tên tác nhân gây nguy cơ. Bất kể quan điểm đối với phiên thảo luận, tính minh bạch của quyết định tài trợ, tự do nghiên cứu và đối thoại trực tiếp là những yếu tố then chốt để tránh biến cuộc chiến chống tin giả thành tranh cãi về quyền lực chính trị.
















