Chi phí tiêu hủy sách
Theo The Moscow Times, ông Alexander Brychkin cho biết các khoản chi liên quan tới lưu kho, vận chuyển và trả tiền cho dịch vụ chuyên biệt nghiền sách bị kiểm duyệt, tất cả tạo nên “khối lượng công việc khổng lồ và chi phí đáng kể”. Sách không thể bị bỏ đi như rác thông thường.
“Chúng tôi không thể ném những cuốn sách này vào thùng rác. Chúng là chất thải độc hại.” — Alexander Brychkin
Theo ông, sách phải được xử lý theo quy trình riêng, và chi phí này cũng do nhà sách tự chịu. Một nhà thầu tiêu hủy sách trước ống kính máy quay bằng máy nghiền công nghiệp, nhằm chứng minh rằng các đầu sách bị cấm đã thực sự bị loại bỏ khỏi lưu thông.
Những gánh nặng khác
Ngoài tiêu hủy sách, các nhà sách Nga còn phải đáp ứng nhiều yêu cầu mới. Theo các báo cáo:
- Chitai-Gorod đã chi “hàng chục triệu” rúp để dán nhãn cảnh báo về ma túy lên 2 triệu cuốn sách.
- Từ ngày 1/3/2026, nhà xuất bản và nhà sách phải dán nhãn những cuốn sách có đề cập tới chất gây nghiện.
- Kể từ năm 2022, khoảng 600 đầu sách đã bị gỡ khỏi kệ vì lý do kiểm duyệt, theo trang tin Agentstvo.
- Hơn 50 nhà văn đã bị Nga xếp vào danh sách “đặc vụ nước ngoài”, khiến sách của họ bị hạn chế.
Một số hiệu sách độc lập ở Moskva cũng bị phạt, trong khi các vụ án hành chính và hình sự được khởi xướng nhằm vào nhà xuất bản và người bán sách.
Không được bồi hoàn
Ông Brychkin nhấn mạnh toàn bộ chi phí tuân thủ đều do doanh nghiệp gánh chịu. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh ngành bán lẻ sách Nga đang chịu áp lực từ cả chi phí tăng cao lẫn sự bất định pháp lý.
“Không ai bồi hoàn chi phí cho chúng tôi.” — Alexander Brychkin
Với một chuỗi bán lẻ lớn, 100 triệu rúp có thể chưa phải con số quá lớn, nhưng với các nhà sách nhỏ và nhà xuất bản độc lập, chi phí tuân thủ có thể trở thành gánh nặng sống còn.
Rủi ro pháp lý bất ngờ
Theo ông Brychkin, chính quyền không cho các nhà sách cơ hội công bằng để điều chỉnh hàng tồn kho trước khi bị truy cứu. Một cuốn sách khi phát hành hoàn toàn phù hợp với luật pháp Nga, nhưng sau đó có thể xuất hiện một kết luận giám định mới, và ngay tại thời điểm đó, nhà sách đã phải chịu trách nhiệm.
“Chúng tôi thậm chí không có cơ hội để đáp ứng yêu cầu của pháp luật.” — Alexander Brychkin
Ông đề xuất xây dựng một hệ thống cảnh báo trước cho các nhà sách khi một đầu sách cụ thể bị đưa vào diện thẩm định của nhà nước, để họ có thể giảm thiểu rủi ro pháp lý.
Làn sóng kiểm duyệt trong ngành xuất bản
Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, các cửa hàng và thư viện phải gỡ bỏ nhiều đầu sách khi chính quyền siết chặt quyền tự do ngôn luận và báo chí. Nhà xuất bản Popcorn Books đóng cửa vào tháng 1/2026, và mới đây nhà xuất bản Individuum cũng ngừng hoạt động sau các phiên tòa liên quan tới cáo buộc “cực đoan” LGBTQ+.
Chính quyền Nga cho rằng các luật này nhằm bảo vệ “giá trị truyền thống”, trẻ em và an ninh quốc gia. Giới phê phán cho rằng chúng làm thu hẹp không gian sáng tạo và quyền tiếp cận thông tin của người đọc. Lời than phiền của lãnh đạo chuỗi nhà sách lớn nhất nước cho thấy ngay cả những doanh nghiệp tuân thủ cũng đang chịu tác động nặng nề.
