Một con số nhỏ nhưng không thể xem nhẹ
Nghiên cứu của Patrick J. Egan, James Bisbee và Joshua A. Tucker sử dụng ba cuộc khảo sát quốc gia với người Mỹ da trắng không phải gốc Hispanic. Thay vì chỉ hỏi người tham gia có tự nhận mình là “white nationalist” hay không, nhóm nghiên cứu mô tả những nội dung cốt lõi của hệ tư tưởng: mong muốn duy trì đa số da trắng, niềm tin về ưu thế văn hóa da trắng và quan điểm rằng người da trắng nên nắm nhiều quyền lực chính trị, kinh tế hơn các nhóm khác.
Từ cách đo này, mẫu xác suất quốc gia cho thấy khoảng 4,9% người trưởng thành da trắng đồng tình với hệ tư tưởng đó. Các tác giả nhấn mạnh đây là mức ủng hộ quan điểm, không phải bằng chứng rằng tất cả những người này thuộc tổ chức cực đoan, tham gia biểu tình hay ủng hộ bạo lực. Sự phân biệt này rất quan trọng để tránh biến một kết quả nghiên cứu xã hội thành nhãn gán đơn giản cho hàng triệu cá nhân.
Nam giới trẻ là nhóm nổi bật nhất
Tỷ lệ gây chú ý nhất nằm ở nam giới da trắng 18–29 tuổi: 13,5%, tức xấp xỉ một trong bảy người trong mẫu khảo sát. Ở nam giới từ 65 tuổi trở lên, mức ủng hộ thấp hơn rất nhiều. Khoảng cách theo tuổi xuất hiện rõ ở nam giới nhưng không tương tự ở phụ nữ, khiến giới tính và thế hệ trở thành một trong những phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu.
Các tác giả không khẳng định có một nguyên nhân duy nhất. Họ nêu hai khả năng: đây có thể là hiệu ứng vòng đời, bởi nam thanh niên từ lâu thường được các phong trào cực đoan nhắm tới; hoặc đây là hiệu ứng thế hệ, khi một bộ phận nam giới trẻ lớn lên trong môi trường internet liên tục, đồng thời tụt lại so với các thế hệ nam giới trước ở một số chỉ số như học vấn, khởi nghiệp nghề nghiệp, sức khỏe và hình thành gia đình.
Đời sống trực tuyến quan trọng hơn số giờ lướt mạng
Một phát hiện tinh tế là tổng thời gian sử dụng mạng xã hội không có quan hệ chung rõ ràng với việc ủng hộ chủ nghĩa dân tộc da trắng. Điều nổi bật hơn là cấu trúc quan hệ xã hội: những người cho biết các bạn thân nhất của họ chỉ được biết qua mạng có xu hướng thể hiện mức ủng hộ cao hơn.
Điều này không có nghĩa bạn bè trực tuyến tự động dẫn tới cực đoan hóa. Nhưng nó cho thấy khi các mối quan hệ thân thiết ngoài đời suy yếu, không gian mạng có thể trở thành nơi con người tìm kiếm ý nghĩa, bản sắc và cảm giác thuộc về. Trong những môi trường đó, các cộng đồng cực đoan có thể cung cấp một câu chuyện đơn giản để giải thích thất vọng cá nhân bằng cách đổ lỗi cho các nhóm khác.
Khó khăn cá nhân và suy yếu cộng đồng tạo thêm lực hút
Nghiên cứu cũng phát hiện mối liên hệ giữa ủng hộ chủ nghĩa dân tộc da trắng với các cú sốc cá nhân như mất việc, ly hôn, mất người thân hoặc trở thành nạn nhân tội phạm. Ở cấp địa phương, mức nghèo, thất nghiệp, suy giảm dân số và “deaths of despair” - những cái chết liên quan tới tự tử, ma túy và rượu - cũng đi cùng mức ủng hộ cao hơn.
Điểm đáng chú ý là nhóm nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng tương tự cho giả thuyết đơn giản rằng nơi nào thành phần sắc tộc thay đổi nhanh thì nơi đó tự động có nhiều ủng hộ hơn. Kết quả khiến cách giải thích dựa hoàn toàn vào “nỗi sợ mất vị thế chủng tộc” trở nên chưa đủ, và buộc người đọc nhìn rộng hơn vào căng thẳng kinh tế, xã hội và tâm lý.
Đảng phái có vai trò, nhưng không phải toàn bộ câu chuyện
Người Cộng hòa và người bảo thủ trong các khảo sát có mức ủng hộ cao hơn người Dân chủ và người tự do. Tuy nhiên, các tác giả còn tìm thấy mức ủng hộ đáng kể ở những người không chắc chắn về hệ tư tưởng hoặc nhận dạng đảng phái của mình. Điều đó cho thấy tư tưởng cực đoan không nằm gọn trong một nhãn đảng duy nhất.
Bài toán chính sách vì thế phức tạp hơn việc quy mọi thứ cho cạnh tranh Cộng hòa–Dân chủ. Nếu cô lập xã hội, mất niềm tin, khó khăn kinh tế và suy giảm cộng đồng thực sự tạo ra môi trường dễ tiếp nhận thông điệp cực đoan, thì giải pháp dài hạn phải gồm cả giáo dục truyền thông, xây dựng quan hệ ngoài đời, cơ hội kinh tế và các thiết chế địa phương đủ mạnh để người trẻ cảm thấy họ có một tương lai đáng tin cậy.

















