Cảnh báo về trí tuệ nhân tạo
Ông Guterres cho biết sau khi rời nhiệm sở, ông sẽ tiếp tục hoạt động tích cực về hai chủ đề chính là khí hậu và trí tuệ nhân tạo. Theo ông, các công ty công nghệ cần minh bạch về rủi ro của sản phẩm, từ đó có thể xây dựng cơ chế đối thoại đa phương và các quy tắc giám sát rủi ro của AI.
Ông nhắc lại rằng trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Liên Xô luôn duy trì kênh liên lạc để tránh thảm họa toàn cầu, và điều tương tự cần thiết hiện nay. Mối nguy lớn nhất, theo ông, là sự tập trung năng lực AI vào Mỹ và Trung Quốc.
“Một cuộc cạnh tranh, nhất là trong các công cụ quân sự để tạo ra vũ khí dựa trên trí tuệ nhân tạo, có thể gây ra hậu quả hết sức tàn khốc.” — António Guterres, Tổng thư ký Liên hợp quốc
Hội đồng Bảo an và luật pháp quốc tế
Những quan điểm chính của ông Guterres trong cuộc phỏng vấn gồm:
- Hội đồng Bảo an thiếu tính chính danh vì thành phần không phản ánh thế giới ngày nay; Nam bán cầu bị đại diện kém, châu Phi và Mỹ Latinh không có thành viên thường trực.
- Hội đồng thiếu hiệu quả vì chia rẽ địa chính trị; hai thành viên thường trực đang tham gia chiến tranh, tạo ra bầu không khí miễn trừ trách nhiệm.
- Liên hợp quốc lên án cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, bảo vệ quyền tự quyết của người Palestine, lên án cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10 và sự tàn phá ở Gaza.
- Sự can thiệp từ bên ngoài vào các cuộc xung đột ngày càng lớn, với Sudan là ví dụ rõ nhất.
“Nếu đánh mất chuẩn mực đó, chúng ta sẽ bước vào một thế giới không có luật lệ, điều sẽ là thảm họa cho tất cả.” — António Guterres
Khí hậu, Ukraine và Gaza
Ông Guterres thừa nhận nhân loại vẫn đang thua trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và chắc chắn sẽ vượt ngưỡng 1,5 độ C ít nhất trong một thời gian. Nhưng theo ông, khoa học, kinh tế và an ninh đang ở phía năng lượng tái tạo, khi điện tái tạo rẻ nhất, còn những biến động ở eo biển Hormuz hay Biển Đen cho thấy nhiên liệu hóa thạch không bảo đảm an ninh năng lượng.
Về Ukraine, ông cho rằng lập trường của Mỹ là “sai lầm” và không thấy giải pháp ngắn hạn, khi Nga đòi các vùng còn lại của Donetsk mà Ukraine từ chối. Về Gaza, ông khẳng định Liên hợp quốc kiên quyết bảo vệ quyền của người Palestine và cơ quan UNRWA, đồng thời đang cải tổ cơ quan này để bảo đảm trung lập.
Cuộc tìm kiếm người kế nhiệm
Việc lựa chọn người kế nhiệm dường như bị bế tắc do năm cường quốc có quyền phủ quyết chưa đạt đồng thuận, và vừa có thêm ứng viên mới là Tổng thư ký OSCE Feridun Sinirlioglu của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Guterres giữ im lặng về chủ đề này, chỉ cho biết ông mong người kế nhiệm là một phụ nữ.
Những người ủng hộ ông đánh giá cao việc ông kiên trì bảo vệ chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế trong bối cảnh khó khăn. Những người chỉ trích, trong đó có chính quyền Mỹ và Israel, cho rằng Liên hợp quốc dưới thời ông thiếu hiệu quả và thiên vị trong một số vấn đề. Ông Guterres khẳng định đa số tuyệt đối thành viên vẫn ủng hộ khuôn khổ đa phương.
