Ba phương tiện bốc cháy
Theo tuyên bố của IRGC, các sự cố xảy ra riêng biệt, liên quan tới ba phương tiện:
- Một tàu chở dầu trúng thủy lôi khi tìm cách đi qua lối đi phía nam eo biển Hormuz.
- Một siêu tàu chở dầu bốc cháy khi đang rời tuyến đường ở phần phía đông của eo biển.
- Một tàu kéo tiếp cận siêu tàu chở dầu thứ hai để hỗ trợ dập lửa cũng bị bốc cháy.
IRGC không cung cấp tên, quốc tịch hay chủ sở hữu của các con tàu, cũng như thông tin về thủy thủ đoàn và mức độ thiệt hại. Các tuyên bố này hiện chưa được bên thứ ba xác minh độc lập.
Tuyến đường “không được phép”
Kể từ khi chiến tranh bùng nổ, Iran đã chỉ định những tuyến đường riêng cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz và coi các tuyến khác là “không được phép”. IRGC nhiều lần cảnh báo các công ty vận tải biển sẽ phải đối mặt thêm biện pháp nếu tàu của họ sử dụng những tuyến đường này.
Cách tiếp cận này bị nhiều nước và các công ty vận tải coi là thách thức đối với nguyên tắc tự do hàng hải. Các nước vùng Vịnh đã nhấn mạnh rằng mọi giải pháp cho cuộc chiến phải bảo đảm tàu thuyền đi lại tự do, không bị áp đặt điều kiện hay phí qua lại.
Một chuỗi sự cố lặp lại
Vụ việc mới nhất không phải là trường hợp đơn lẻ. Trong những tháng qua, IRGC nhiều lần tuyên bố các tàu chở dầu trúng thủy lôi hoặc bốc cháy khi đi qua những tuyến đường không được Iran chấp thuận, trong đó có các vụ vào đầu tháng 9, giữa tháng 10 và ngày 1/11.
Trong một số vụ trước đó, IRGC cho biết mỗi tàu chở khoảng hai triệu thùng dầu thô. Việc các sự cố lặp lại cho thấy rủi ro đối với hoạt động vận tải năng lượng qua Hormuz vẫn ở mức cao, bất chấp lệnh ngừng bắn từ tháng 4.
Tác động tới thị trường năng lượng
Vụ việc xảy ra đúng lúc giá dầu thế giới giảm phiên thứ tư liên tiếp, khi thị trường kỳ vọng thất bại của phe Cộng hòa trong bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ sẽ làm giảm nguy cơ leo thang chiến sự. Theo giới phân tích, dòng dầu qua Hormuz đã phục hồi gần mức trước chiến tranh, nhưng với chi phí cao hơn.
Những sự cố như vậy có thể đẩy chi phí bảo hiểm và vận chuyển tăng thêm, đồng thời khiến các chủ tàu thận trọng hơn khi đi qua khu vực. Với tồn kho dầu tại nhiều nước tiêu thụ đang ở mức thấp, bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể nhanh chóng tác động tới giá cả.
Phép thử cho các nỗ lực ngoại giao
Sau bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ, các bên trung gian đã tăng cường nỗ lực chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei vừa cảnh báo chống lại mọi khuynh hướng khuất phục, cho thấy Tehran không có ý định nới lỏng lập trường về eo biển Hormuz.
Vụ việc mới nhất vì thế là lời nhắc rằng tương lai của eo biển Hormuz sẽ là một trong những nút thắt quan trọng nhất trong mọi cuộc đàm phán, và chừng nào chưa có thỏa thuận, an ninh hàng hải tại đây vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
