Khoảng chênh lớn giữa chiết khấu và cạnh tranh
Theo dự án điều tra Cancer Calculus của ICIJ, phối hợp với Proekt và Republik, các tài liệu tố giác lập trong năm 2024–2025 cho rằng nhà sản xuất đã trao khoản thưởng hoặc giảm trừ giá từ 15% đến 35% cho một số trung gian Nga trong giai đoạn 2020–2023. Nhóm báo chí nhận định tỷ lệ này nổi bật khi so với thị trường một số nước khác, nơi mức thưởng thường thấp hơn 10%. Tuy nhiên, thưởng thương mại không mặc nhiên là hối lộ: chúng có thể được thể hiện bằng ghi có, giảm nghĩa vụ thanh toán hoặc khuyến khích doanh số hợp pháp. Vấn đề cần điều tra là khoản chênh lệch được sử dụng ra sao và liệu doanh nghiệp có bỏ qua dấu hiệu cảnh báo hay không.
Một khảo sát ngành do công ty kiểm toán Kept thực hiện được Proekt dẫn lại cho thấy mức thưởng bình quân đối với nhà phân phối phục vụ đấu thầu chính phủ Nga năm 2022 khoảng 30%. Kept phản đối việc so sánh đơn giản với kênh bán lẻ vì cấu trúc và chi phí vận hành khác nhau. Sự phản biện ấy quan trọng: muốn xác định sai phạm không thể chỉ nhìn vào một tỷ lệ phần trăm, mà cần hợp đồng, chứng từ dòng tiền, thông tin sở hữu và quy trình chọn nhà thầu.
Những con số gây chú ý trong hồ sơ đấu thầu
Dữ liệu mua sắm được ICIJ kiểm tra cho thấy R-Pharm nhận khoảng 360 triệu USD hợp đồng Keytruda trong giai đoạn 2020–2022, thắng khoảng 2.400 trong gần 5.000 gói thầu liên quan; khoảng 96% số cuộc thầu Keytruda chỉ có một đơn vị tham gia. Với Tagrisso của AstraZeneca, tỷ lệ đấu thầu một người tham gia từ năm 2020 đến 2023 vào khoảng 95%.
