Tổng quan về sửa đổi luật Hoàng gia Nhật Bản

Ngày 24/6, Quốc hội Nhật Bản đã chính thức thông qua sửa đổi luật Hoàng gia Nhật Bản năm 1947 nhằm đối phó với sự suy giảm số lượng thành viên trong Hoàng gia. Sửa đổi lần này đặt mục tiêu duy trì sự tồn tại lâu dài của chế độ quân chủ kế thừa lâu đời nhất thế giới, khi hiện Hoàng gia Nhật chỉ còn 16 thành viên, trong đó 5 nam và 11 nữ.

Luật Hoàng gia hiện hành giới hạn quyền kế vị ngai vàng chỉ dành cho các nam thành viên trong dòng huyết tộc theo tuyến nam, trong khi các công chúa mất địa vị khi kết hôn với thường dân. Những người đủ điều kiện nối ngôi sau Thiên hoàng Naruhito gồm em trai ông là Thái tử Fumihito (60 tuổi), cháu trai là Hoàng tử Hisahito (19 tuổi) và bác trai là Hoàng tử Hitachi (90 tuổi).

Các điểm thay đổi chính của luật Hoàng gia

Điểm mới quan trọng đầu tiên là cho phép Hoàng gia Nhật nhận con nuôi là nam giới từ 15 tuổi trở lên, thuộc dòng dõi nam từ 11 chi hoàng gia cũ từng bị tước quyền huyết thống dưới thời chiếm đóng Mỹ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Các chi hoàng gia cũ này và Thiên hoàng hiện tại cùng chung tổ tiên nam cách đây khoảng 600 năm, tuy nhiên khoảng cách huyết thống rất xa khi ở mức 36 đến 38 độ thân thích.

Điểm thay đổi thứ hai là cho phép các công chúa duy trì tư cách thành viên Hoàng gia sau khi kết hôn với người thường, dù chồng và con của họ sẽ không nhập Hoàng tộc. Họ còn được hưởng trợ cấp hàng năm bằng với các thành viên nam, khoảng 30,5 triệu yên (tương đương 188.000 USD) vào năm tài chính 2026.

Vấn đề kế vị và quyền của nữ hoàng tử

Theo luật mới, các thành viên con nuôi nam sẽ không có quyền kế vị ngai vàng. Tuy nhiên, con trai họ được thuộc dòng dõi nam sẽ có khả năng thừa kế ngai Vàng Chrysanthenum.

Advertisement300 × 250

Luật vẫn giữ nguyên truyền thống chỉ cho phép nam giới thuộc dòng dõi nam làm vua, không mở cửa cho nữ hoặc dòng dõi nữ kế vị.

Mặc dù các cuộc khảo sát xã hội cho thấy đa số người dân ủng hộ việc có nữ hoàng, nhiều nhà bảo thủ, gồm thành viên Đảng Dân chủ Tự do của Thủ tướng Sanae Takaichi, vẫn phản đối thay đổi truyền thống này.

Trước đây, trong lịch sử có 8 nữ hoàng trị vì trong 10 thời kỳ, bao gồm các vị như Hoàng hậu Suiko và Hoàng hậu Jito, đều thuộc dòng dõi nam.

Bối cảnh và lý do sửa đổi luật

Áp lực sửa đổi luật Hoàng gia tăng lên từ năm 2017, khi Nhật tổ chức thoái vị đầu tiên của một Thiên hoàng sau hai thế kỷ. Một ủy ban chính phủ đưa ra các khuyến nghị để đảm bảo số lượng thành viên Hoàng gia đủ lớn. Đàm phán liên đảng bắt đầu từ tháng 1 năm 2022 nhưng gặp bế tắc do tranh cãi xung quanh việc nhận con nuôi nam từ các chi hoàng gia cũ.

Điểm đột phá xảy ra vào tháng 2 khi LDP do Thủ tướng Takaichi lãnh đạo giành chiến thắng lớn, làm suy yếu phe đối lập và tạo điều kiện thuận lợi cho đàm phán tiếp tục. Cuối cùng, hai thay đổi chính được nhất trí đưa vào luật sửa đổi.

Tương lai của luật Hoàng gia

Luật sửa đổi quy định việc xem xét lại sẽ được tiến hành định kỳ khoảng 30 năm một lần nếu cần, cho phép điều chỉnh phù hợp với tình hình phát triển của Hoàng gia trong tương lai.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Sửa đổi giúp duy trì sự bền vững của Hoàng gia Nhật Bản trước tình trạng thiếu thành viên.
  • Cho phép nhận con nuôi nam giới từ các dòng dõi hoàng gia cũ để tăng số lượng thành viên nam.
  • Các công chúa được giữ tư cách thành viên Hoàng gia sau kết hôn, hưởng trợ cấp tương đương.
  • Nam con nuôi không được kế vị, nhưng con trai dòng nam của họ có thể kế vị ngai vàng.
  • Luật vẫn giữ nguyên quy định kế vị chỉ dành cho nam giới dòng dõi nam, không cho phép nữ làm hoàng đế.

Đăng ký bản tin QMVN