Tỷ giá trở thành điểm nóng ngoại giao
Trong tuyên bố chính sách công bố ngày 8/10, PBOC bác bỏ ý kiến cho rằng Bắc Kinh cố tình duy trì một đồng nhân dân tệ yếu. Cơ quan này nói đồng tiền được vận hành theo chế độ thả nổi có quản lý, căn cứ cung cầu thị trường và tham chiếu một rổ ngoại tệ. Đây là phản hồi trực tiếp trước những lời kêu gọi từ châu Âu về việc điều chỉnh tỷ giá nhằm giảm sức ép lên ngành chế tạo trong khối.
Bắc Kinh lập luận rằng định giá tiền tệ không thể được suy ra từ một phép tính duy nhất. Chênh lệch lãi suất, dòng vốn, kỳ vọng tăng trưởng và sức cạnh tranh sản phẩm đều tác động lên tỷ giá. Việc coi một đồng tiền là nguyên nhân chính của mất cân đối thương mại, theo PBOC, sẽ bỏ qua nhiệm vụ cải cách kinh tế ở mỗi nước.
“Trung Quốc không cần và không có ý định giành lợi thế cạnh tranh thương mại thông qua việc phá giá tỷ giá.” — Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC)
Các con số khiến Brussels lo ngại
Khoảng cách thương mại có quy mô đủ lớn để thay đổi tranh luận chính trị. Eurostat ghi nhận EU mua 559,4 tỷ euro hàng hóa Trung Quốc năm 2025, so với 199,6 tỷ euro hàng xuất sang thị trường này. Khoảng chênh 359,8 tỷ euro cho thấy một mối quan hệ quan trọng đối với cả người tiêu dùng lẫn nhà sản xuất châu Âu, song lợi ích không phân bổ đồng đều giữa các ngành.
Một nhà máy nhập linh kiện rẻ có thể tăng năng suất, trong khi doanh nghiệp cạnh tranh trực tiếp với hàng nhập khẩu chịu áp lực giá và việc làm. Châu Âu đặc biệt chú ý tới ô tô, thép và các sản phẩm công nghệ sạch. Những lo ngại này không tự động chứng minh sự thao túng tỷ giá; chúng cho thấy tranh chấp bao gồm chính sách công nghiệp, năng lực sản xuất và khả năng mở cửa thị trường.
Đàm phán không chỉ xoay quanh đồng tiền
Ủy viên thương mại EU Maroš Šefčovič có mặt tại Bắc Kinh trong tuần này để thảo luận cách giảm thâm hụt và xử lý các bất đồng thương mại. Theo AP và Financial Times, EU đang quan tâm tới lượng xe hybrid Trung Quốc xuất sang châu Âu sau các biện pháp áp thuế đối với một số xe điện chạy pin, đồng thời nêu vấn đề tiếp cận nguyên liệu quan trọng và điều kiện cạnh tranh.
Bắc Kinh muốn xử lý bất đồng bằng đối thoại bình đẳng và phản đối các giới hạn thương mại mà họ coi là bảo hộ. Do đó, một thỏa thuận bền vững khó chỉ dựa vào thay đổi tỷ giá: các bên còn phải thảo luận hàng rào kỹ thuật, đầu tư, sự minh bạch của trợ cấp và khả năng để doanh nghiệp bán hàng ở thị trường đối tác.
Hai cách nhìn về sức mạnh xuất khẩu
PBOC nhấn mạnh đồng nhân dân tệ đã tăng giá khoảng 23% so với đô la Mỹ kể từ cải cách tỷ giá năm 2005, và không đặt trước mục tiêu tỷ giá dài hạn. Trong khi đó, một số nhà hoạch định chính sách châu Âu cho rằng đồng tiền vẫn rẻ so với những điều kiện nền tảng. Đây là bất đồng về cách đo lường, không phải một con số đã được mọi bên chấp nhận.
Đối với doanh nghiệp, tỷ giá chỉ là một thành phần trong giá thành. Quy mô nhà máy, công nghệ, hậu cần, trợ cấp, chi phí năng lượng và cầu nội địa cũng quyết định liệu một chiếc xe hay một tấm pin mặt trời có thể bán với giá cạnh tranh. Vì vậy, đồng nhân dân tệ mạnh lên có thể ảnh hưởng giá xuất khẩu nhưng chưa chắc xóa bỏ thâm hụt thương mại.
Cơ hội tái cân bằng và rủi ro trả đũa
Trung Quốc tuyên bố sẽ thúc đẩy tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng trong kế hoạch 2026–2030 và chia sẻ thêm dữ liệu ngoại hối với Quỹ Tiền tệ Quốc tế từ năm 2027. Nếu được thực hiện hiệu quả, các bước này có thể cải thiện tính minh bạch và mở ra nhu cầu mới cho hàng hóa nước ngoài, dù kết quả cần thời gian kiểm chứng.
EU đứng trước lựa chọn khó: bảo vệ năng lực sản xuất nhưng không làm đứt gãy nguồn cung vốn phục vụ doanh nghiệp và người dân. Những biện pháp thương mại thiếu phối hợp có thể dẫn tới đáp trả, đẩy chi phí tăng cho cả hai phía. Tiến bộ thực chất sẽ được đo bằng khả năng tiếp cận thị trường, cạnh tranh công bằng và quan hệ thương mại có thể dự đoán, không chỉ bằng biểu đồ tỷ giá.
Sức cạnh tranh công nghiệp
Khả năng tiếp cận thị trường
Minh bạch chính sách
















