Đặt nền tảng phát triển dài hạn trong mô hình “một quốc gia, hai chế độ”

Việc Hong Kong lần đầu tiên công bố kế hoạch phát triển 5 năm đã gây ra nhiều câu hỏi quen thuộc về mức độ can thiệp của chính phủ có thể ảnh hưởng đến thị trường tự do hay khiến mô hình phát triển của thành phố này trở nên giống mô hình đại lục Trung Quốc. Ngoài ra, còn có sự quan ngại liệu kế hoạch này có trùng lặp với các chính sách thường niên như báo cáo chính sách hay ngân sách, và nếu thiếu các chỉ số hiệu suất chính cụ thể thì liệu bản kế hoạch chỉ mang tính biểu tượng.

Tuy nhiên, mục đích của kế hoạch 5 năm không phải là biến Hong Kong thành một thành phố quốc tế đóng kín theo hình mẫu của nơi khác. Trong khuôn khổ “một quốc gia, hai chế độ”, kế hoạch này nhằm tổng hợp điểm mạnh, cơ hội chiến lược quốc gia cũng như thách thức địa phương vào một lộ trình phát triển gắn kết.

Thành công trước đây của Hong Kong dựa vào thị trường mở, linh hoạt, địa vị cảng tự do và mối liên hệ sâu rộng với vốn toàn cầu. Tuy nhiên, những ưu thế này chủ yếu phát huy qua khả năng kết nối và phân bổ nguồn lực hơn là tạo dựng cấu trúc kinh tế mới. Khi quỹ đất hạn chế, cơ sở công nghiệp hẹp và kết quả nghiên cứu khó được thương mại hóa, tính linh hoạt thị trường không đủ để tạo ra một đà tăng trưởng mới.

Khắc phục sự lệ thuộc mô hình và tạo sự liên tục trong chính sách

Hiện tượng "lệ thuộc mô hình" do nhà kinh tế Douglass North đề cập biểu thị rằng hệ thống càng hoạt động hiệu quả trong chức năng hiện tại thì những người tham gia càng bị động trong việc tìm kiếm phương án đổi mới. Nếu không gắn kết điểm mạnh truyền thống của Hong Kong trong một chiến lược dài hạn, các sáng kiến của chính phủ có thể không tạo ra tác động tích lũy do sự thay đổi nhanh và thiếu kiên nhẫn của thị trường.

Vốn quốc tế đánh giá cao sự tự do luân chuyển vốn nhưng cũng cần sự dự đoán rõ ràng; nhân tài không chỉ tìm kiếm cơ hội hiện tại mà còn nhìn về triển vọng tương lai. Các ngành công nghiệp mới đòi hỏi sự phối hợp trên nhiều mảng như đất đai, nghiên cứu, giáo dục, tài chính và các thể chế. Vì vậy, kế hoạch 5 năm được coi là công cụ quản trị dài hạn nhằm đảm bảo sự liên tục về chính sách và thúc đẩy động lực thể chế.

Định hướng phát triển công nghiệp và đổi mới sáng tạo

Hong Kong không thể chỉ dựa vào các lợi thế truyền thống để duy trì tăng trưởng. Những sáng kiến quan trọng như đổi mới công nghệ, giáo dục đại học quốc tế, Khu Đô thị phía Bắc và Công viên đổi mới công nghệ Hong Kong - Thâm Quyến là các yếu tố chiến lược lớn. Nếu các chính sách này không được tích hợp thành một chiến lược tổng thể, chúng sẽ dễ bị phân mảnh và khiến công chúng khó hiểu về hướng đi của thành phố.

Kế hoạch khẳng định mối quan hệ giữa chính phủ hiệu quả và thị trường hiệu quả cần được định hình rõ ràng hơn. Thị trường xuất sắc trong việc nhận dạng cơ hội, phân bổ vốn và thúc đẩy sáng tạo, song với các nút thắt dài hạn về nhà ở, đất công nghiệp và cơ sở hạ tầng, sự điều chỉnh của thị trường đơn thuần là chưa đủ. Vai trò của chính phủ là giảm thiểu sự không chắc chắn nhờ định hướng chiến lược, phối hợp thể chế và đầu tư hạ tầng.

Trong quá trình xây dựng kế hoạch, chính phủ Hong Kong đã nhấn mạnh vai trò lãnh đạo điều hành song song với việc lấy ý kiến từ Hội đồng Lập pháp và công chúng, cho phép chính phủ đảm nhận trách nhiệm hướng đi dài hạn trong khi xã hội có cơ hội định hình tương lai thành phố.

Ưu tiên ba nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng mới

Kế hoạch cần được định vị bởi các ưu tiên và sự lựa chọn rõ ràng. Ba nhiệm vụ chính được đề ra trong 5 năm tới gồm tạo ra không gian phát triển công nghiệp, thu hẹp khoảng cách giữa các trường đại học và ngành công nghiệp, cũng như chuyển đổi ngành dịch vụ tài chính và chuyên nghiệp thành bộ phận hỗ trợ các ngành mới.

Advertisement300 × 250

Nếu không đạt tiến bộ trong những lĩnh vực này, Hong Kong có nguy cơ tiếp tục bị kẹt trong mâu thuẫn khi sở hữu nhiều ưu thế nhưng tạo ra rất ít tăng trưởng mới.

Khu Đô thị phía Bắc: Trụ cột chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Tại trung tâm của công cuộc chuyển đổi là Khu Đô thị phía Bắc. Nếu trung tâm tài chính Hong Kong đại diện cho mô hình tăng trưởng dựa trên tài chính truyền thống, Khu Đô thị phía Bắc sẽ thay mặt cho tăng trưởng dựa trên công nghiệp với các yếu tố đất đai, nghiên cứu, nhân tài và hợp tác xuyên biên giới.

Sự lệch pha hiện tại của Hong Kong là trung tâm tài chính phát triển cao, trong khi khu vực công nghiệp lại yếu kém. Không có không gian cho các ngành công nghiệp mới nổi, tài chính sẽ dần cạn kiệt các câu chuyện tăng trưởng địa phương hấp dẫn.

Khu đại học được đề xuất trong Khu Đô thị phía Bắc là một phần quan trọng không kém. Hong Kong có năm trường đại học nằm trong top 100 thế giới nhưng tác động của họ tới cấu trúc công nghiệp địa phương vẫn còn hạn chế. Vấn đề trọng tâm là khả năng biến xuất sắc học thuật thành thế mạnh công nghiệp.

Giá trị chiến lược của khu đại học nằm ở việc kết nối các trường đại học, tổ chức nghiên cứu, khu công nghiệp, các công ty khởi nghiệp và cộng đồng dân cư, tạo thành nền tảng tích hợp cho phát triển nhân lực, nghiên cứu và thương mại hóa.

Đảm bảo sự phát triển bền vững với chính sách về nhà ở, y tế và chăm sóc người cao tuổi

Nhà ở, chăm sóc sức khỏe và chế độ cho người cao tuổi cũng là phần không thể tách rời trong kế hoạch. Những lĩnh vực này không chỉ là chi phí xã hội mà còn là nền tảng quan trọng để giữ chân nhân tài, ổn định kỳ vọng và tái thiết niềm tin công chúng.

Khu Đô thị phía Bắc dự kiến cung cấp hơn 70.000 căn hộ cùng 1 triệu m2 diện tích sàn kinh tế trong vòng 5 năm tới. Ý nghĩa sâu xa của kế hoạch này là đưa nhà ở, việc làm, giáo dục và y tế vào trong một chiến lược tổng thể nhằm khắc phục một điểm yếu trong quản trị Hong Kong là có quá nhiều chính sách riêng lẻ nhưng thiếu sự phối hợp hệ thống.

Thách thức quản trị và triển vọng phát triển quốc tế

Cuộc tranh luận về kế hoạch nên tập trung vào việc liệu nó có giúp Hong Kong thoát khỏi chủ nghĩa ngắn hạn, sự phân mảnh bộ máy và trì trệ chính sách hay không. Đây là bài kiểm tra năng lực quản trị của thành phố. Liệu Hong Kong có thể duy trì tính quốc tế trong khi củng cố sức mạnh thi hành chiến lược? Liệu thành phố có thể xác định được vai trò trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của quốc gia, giải quyết các vấn đề cơ cấu và tạo nền tảng phát triển vững chắc hơn?

Nếu kế hoạch giúp Hong Kong vượt lên việc chỉ là một điểm kết nối thụ động với thế giới để trở thành nguồn tăng trưởng chủ động, đây sẽ là bước khởi đầu để thành phố tái định nghĩa những thế mạnh cạnh tranh của mình.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Kế hoạch 5 năm lần đầu tiên của Hong Kong nhằm tạo lộ trình phát triển dài hạn phù hợp với mô hình "một quốc gia, hai chế độ".
  • Khu Đô thị phía Bắc được xác định là trung tâm phát triển công nghiệp và đổi mới sáng tạo trọng yếu của thành phố.
  • Chính phủ kết hợp lãnh đạo điều hành và lấy ý kiến công chúng để đảm bảo sự phối hợp giữa chính sách và thị trường.
  • Ba ưu tiên chính gồm phát triển không gian công nghiệp, thu hẹp khoảng cách giữa đại học và công nghiệp, chuyển đổi ngành tài chính hỗ trợ các lĩnh vực mới.
  • Kế hoạch hướng đến giải quyết thách thức về nhà ở, y tế và chăm sóc người cao tuổi, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Đăng ký bản tin QMVN