Cải tổ hệ thống Giao dịch Khí thải sau 20 năm vận hành
Ngày 17/7/2026, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức công bố cải tổ lớn đối với hệ thống Giao dịch Khí thải (Emissions Trading System - ETS) sau hơn hai thập kỷ triển khai. Hệ thống này được xây dựng nhằm hạn chế lượng khí thải từ các ngành công nghiệp nặng như thép, xi măng và hóa chất, thông qua cơ chế mua bán quyền phát thải có giới hạn. Hiện tại, giá một tấn khí CO2 trong hệ thống này khoảng 80 euro và số lượng giấy phép được phát hành sẽ giảm dần theo thời gian nhằm thúc đẩy cắt giảm khí thải.
Bối cảnh thay đổi nhanh chóng về chính trị và kinh tế đã tạo áp lực lớn lên EU phải xem xét lại hệ thống ETS để vừa bảo vệ ngành công nghiệp trước giá năng lượng leo thang, đồng thời vẫn theo đuổi các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng.
Động lực đằng sau cải tổ và sự thay đổi chính sách
Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran cùng với các đợt nắng nóng kỷ lục ở châu Âu đã khiến giá năng lượng tăng vọt, làm gia tăng sự căng thẳng chính trị trong khối. Các nhóm vận động môi trường vẫn thúc giục EU duy trì các mục tiêu xanh nghiêm ngặt, tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong nhiệm kỳ thứ hai kể từ năm 2024, hướng tiếp cận đã chuyển sang thiên về hỗ trợ doanh nghiệp nhiều hơn. Điều này dẫn đến việc nới lỏng một số luật bảo vệ môi trường so với nhiệm kỳ đầu tiên.
Để hoà giải các nước như Italy, Ba Lan và Cộng hòa Séc có các nền kinh tế đòi hỏi nhiều năng lượng và chịu ảnh hưởng lớn từ chi phí cao, Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thêm linh hoạt, trong đó có thể kéo dài việc cấp phát giấy phép phát thải miễn phí hơn so với kế hoạch cũ đến năm 2034, với điều kiện họ cam kết theo lộ trình giảm phát thải dài hạn.
Những vấn đề gây tranh cãi và triển vọng mở rộng hệ thống
Cải tổ lần này gây ra sự chia rẽ trong EU giữa nhóm các nước có nền công nghiệp phát thải cao với các nước như Tây Ban Nha và các quốc gia Bắc Âu ủng hộ duy trì hệ thống cứng rắn. Ngoài ra, EU cũng đang cân nhắc mở rộng phạm vi áp dụng thuế carbon sang lĩnh vực xử lý chất thải và các chuyến bay quốc tế xuất phát từ EU, tuy nhiên hướng đi này đang gặp phản đối mạnh từ ngành hàng không.
Một số đề xuất khác trong cải tổ còn gồm vai trò của công nghệ thu giữ carbon và việc doanh nghiệp có thể mua tín chỉ carbon từ các chương trình bên ngoài EU để tính vào mục tiêu giảm phát thải của mình. Việc này gây nhiều tranh luận về hiệu quả và tính công bằng của hệ thống.
Phản ứng từ các ngành công nghiệp và tác động tiềm năng
Các ngành công nghiệp lớn, đặc biệt là ngành hóa chất Đức, đã chỉ trích ETS là nguyên nhân làm tăng giá điện và tạo gánh nặng hành chính phức tạp. Tuy nhiên, một số ngành khác như thép, xi măng và thủy tinh đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ xanh và điện khí hóa. Đối với họ, bất kỳ sự lùi bước nào trong chính sách khí hậu cũng sẽ làm mất lợi thế cạnh tranh đã xây dựng.
Cải tổ cũng ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng ETS thành "ETS 2" để áp dụng thuế carbon cho giao thông đường bộ và sưởi ấm tòa nhà. Thời điểm khởi động dự kiến đã bị trì hoãn từ năm 2027 sang 2028 do sự phản đối của một số quốc gia, trong đó có Ba Lan và Hungary.
Mục tiêu tương lai về năng lượng tái tạo
Song song với cải tổ ETS, EU cũng chuẩn bị công bố mục tiêu tăng cường sử dụng điện sạch từ năng lượng tái tạo thay cho nhiên liệu hóa thạch đến năm 2040. Hiện thời, điện mới chiếm khoảng 23% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng trong khối, cho thấy lĩnh vực năng lượng còn nhiều tiềm năng phát triển xanh.
Những bước đi này phản ánh nỗ lực cân bằng khó khăn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường trong bối cảnh nhiều áp lực cả nội bộ lẫn bên ngoài với EU.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Cải tổ ETS là phản ứng trước áp lực kinh tế và chính trị từ giá năng lượng tăng cao và xung đột quốc tế.
- EU mở rộng linh hoạt với các ưu đãi miễn phí phát thải nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.
- Phản ứng từ các ngành công nghiệp đa dạng, với một số phe chỉ trích ETS làm tăng chi phí, trong khi các ngành khác đã đầu tư mạnh vào công nghệ xanh.
- Việc mở rộng thuế carbon vào lĩnh vực giao thông và sưởi ấm nhà bị trì hoãn do sự phản đối từ nhiều quốc gia thành viên.
- EU đặt mục tiêu tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong điện lên cao hơn vào năm 2040.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.












