Cắt thuế trở thành trục chính của thông điệp
Badenoch đang cố định vị đảng Bảo thủ như lực lượng chống lại một nhà nước mà bà cho là thu quá nhiều thuế và can thiệp quá sâu vào đời sống kinh tế. Theo các thông tin trước bài phát biểu, bà dự kiến nhắm vào mức thuế thừa kế 40% áp dụng đối với phần giá trị di sản vượt ngưỡng miễn trừ hiện hành, dù quy mô cắt giảm cuối cùng còn phải chờ công bố đầy đủ. Những cam kết này nối tiếp chuỗi chính sách được đưa ra trong những ngày trước của đại hội, gồm giảm chi phí tuyển dụng lao động trẻ và loại bỏ “mansion tax” đối với nhà có giá trị trên 2 triệu bảng ở Anh.
Tuy nhiên, thông điệp cắt thuế chỉ có sức nặng nếu cử tri tin rằng nó được tài trợ một cách bền vững. Phe Bảo thủ nói sẽ dành một nửa số tiền tiết kiệm từ cải cách chính sách để giảm thâm hụt, phần còn lại mới dùng cho giảm thuế. The Guardian cho biết đảng cũng dựa vào các kế hoạch cắt giảm chi tiêu trước đây, trong đó có hàng chục tỷ bảng từ phúc lợi và bộ máy nhà nước. Chính vì thế, tranh luận sắp tới sẽ không chỉ là “thuế cao hay thấp” mà còn là dịch vụ công nào có thể bị siết lại để cân đối ngân sách.
Badenoch muốn biến cuộc bầu cử thành đối đầu về mô hình nhà nước
Thông điệp “battle for the soul of the nation” cho thấy Badenoch muốn đẩy tranh luận vượt khỏi vài sắc thuế cụ thể. Tài liệu chính sách “The Right Way” do bà công bố trước đại hội nhấn mạnh quan điểm nhà nước nên mạnh ở những lĩnh vực thiết yếu như quốc phòng, biên giới, trật tự công cộng và hạ tầng, nhưng hạn chế can thiệp ở nơi cá nhân hoặc doanh nghiệp có thể tự quyết định.
Đây là cách bà cố gắng tái tạo một đường ranh tư tưởng kiểu Thatcher giữa một nhà nước nhỏ hơn và mô hình Labour đặt nhiều niềm tin hơn vào đầu tư công, điều tiết và sở hữu nhà nước.
Phía Labour phản bác rằng đảng Bảo thủ chưa rút ra bài học từ 14 năm cầm quyền trước thất bại năm 2024, đồng thời đặt câu hỏi về độ tin cậy của các kế hoạch giảm thuế đi kèm cắt chi. Dưới thời Andy Burnham, Labour đang cố gắn tăng trưởng với chính sách công nghiệp, hỗ trợ chi phí sinh hoạt và quan hệ gần hơn với Liên minh châu Âu. Vì vậy, cuộc đối đầu ngày càng rõ: Bảo thủ muốn nói tăng trưởng đến từ giảm thuế, giảm quy định và thu hẹp nhà nước; Labour cho rằng đầu tư công và một nhà nước chủ động hơn mới có thể sửa những điểm yếu kéo dài của nền kinh tế.
Sức ép từ Reform UK khiến bài toán trở nên khó hơn
Badenoch không chỉ cạnh tranh với Labour. Reform UK dưới Nigel Farage tiếp tục giành một phần đáng kể cử tri bảo thủ cũ, khiến chiến lược của bà phải đồng thời đủ cứng rắn để kéo cử tri cánh hữu trở lại nhưng không làm mất thêm cử tri trung dung. Bà đã tuyên bố không muốn liên minh với Reform UK trong một quốc hội treo, thậm chí chấp nhận khả năng phải đối mặt với thêm một cuộc tổng tuyển cử thay vì chia sẻ quyền lực với Farage. Tuyên bố đó giúp nhấn mạnh sự độc lập của đảng Bảo thủ nhưng cũng làm giảm lựa chọn hậu bầu cử.
Đại hội năm nay cho thấy nội bộ đảng tương đối thống nhất hơn, song sự thống nhất chưa đồng nghĩa với phục hồi bầu cử. The Guardian ghi nhận nhiều nghị sĩ muốn trọng tâm chuyển sang kinh tế thay vì các cuộc chiến văn hóa, vì họ tin rằng cử tri cần nghe một kế hoạch thuyết phục về tăng trưởng, nhà ở và dịch vụ công. Badenoch vì vậy phải chứng minh rằng việc nghiêng sang chương trình cắt thuế và giảm quy định vừa đủ khác Reform để giữ bản sắc, vừa đủ thực dụng để thu hút các ghế trung dung mà Bảo thủ đã mất.
Rủi ro lớn nhất là ký ức về kỷ luật tài khóa
Bất kỳ chiến dịch cắt thuế nào của đảng Bảo thủ cũng phải vượt qua cái bóng của cuộc khủng hoảng thị trường năm 2022 dưới thời Liz Truss. Khi đó, các biện pháp giảm thuế lớn không đi kèm kế hoạch tài trợ đủ thuyết phục đã khiến lợi suất trái phiếu tăng mạnh và tạo áp lực lên đồng bảng cùng thị trường thế chấp. Vì vậy, Badenoch cố gắng gắn các đề xuất hiện tại với quy tắc tiết kiệm, giảm thâm hụt và một lộ trình dài hơn thay vì một cú sốc tài khóa tức thời.
Nếu bà thành công, Bảo thủ có thể tái chiếm khoảng trống truyền thống của mình như đảng của thuế thấp và doanh nghiệp. Nếu thất bại, Labour và Reform đều có thể khai thác điểm yếu theo hai hướng khác nhau: Labour sẽ nhấn mạnh rủi ro đối với dịch vụ công và ổn định tài khóa, còn Reform có thể cho rằng các đề xuất của Badenoch vẫn chưa đủ mạnh. Bài phát biểu bế mạc vì thế là phép thử xem một thông điệp kinh tế nhất quán có thể chuyển thành đà phục hồi trong thăm dò hay chỉ dừng ở sự đồng thuận trong hội trường đại hội.

















