Phiên điều trần giữa những trò chơi trẻ nhỏ
Tại tòa di trú ở Harlingen hôm 28/9, theo ghi nhận của CNN, 25 trẻ em ngồi chờ đến lượt. Một em sáu tuổi làm động tác lái máy bay; em ba tuổi thử chiếc micro ở bàn điều trần. Những hành động bình thường của trẻ nhỏ diễn ra bên cạnh quyết định pháp lý có hậu quả lâu dài.
Angel, 13 tuổi, đến từ Honduras, khai rằng mẹ và hầu hết người thân đang sống ở Mỹ và việc trở về quê hương là nguy hiểm. Khi thẩm phán giải thích câu trả lời chưa đáp ứng yêu cầu xin tị nạn và hỏi em muốn tự nguyện rời đi hay nhận lệnh trục xuất, em nói không biết rồi bật khóc. Em được cho thời hạn kháng cáo đến cuối tháng.
Thiếu luật sư, thủ tục trở nên khó hiểu
Vấn đề không chỉ là khả năng tự diễn đạt. Trẻ phải hiểu đơn xin tị nạn, chứng cứ về nguy cơ bị ngược đãi, lịch phỏng vấn và hệ quả của việc không đáp ứng thủ tục.
Người quản lý hồ sơ có thể đi cùng để trông nom, nhưng không thay thế luật sư. Theo CNN, có những trẻ hai hoặc ba tuổi xuất hiện trong hệ thống tòa di trú.
Tháng 7/2026, hợp đồng liên bang khoảng 200 triệu USD mỗi năm với Acacia Center for Justice hết hạn. Trước đó, mạng lưới của tổ chức gồm khoảng 100 đơn vị hỗ trợ pháp lý, cung cấp định hướng và dịch vụ cho hơn 20.000 trẻ không có người lớn đi cùng. Đầu tháng 8, chính phủ cấp hợp đồng mới trị giá tối đa 20 triệu USD đến cuối năm cho US Committee for Refugees and Immigrants, nhưng các nhóm vận động nói khả năng tiếp cận luật sư vẫn không đồng đều.
Hai cách nhìn về tốc độ và sự bảo vệ
Các luật sư và tổ chức hỗ trợ cho biết lịch phỏng vấn có thể thay đổi đột ngột, đôi khi thông báo trước chỉ một ngày. Họ lo rằng việc rút ngắn thời gian khiến trẻ chưa kịp xây dựng lòng tin với người hỗ trợ hoặc trình bày những trải nghiệm khó nói thành lời. ProBar ở Nam Texas đã mở đường dây Dory và nhận hơn 200 cuộc gọi kể từ đầu tháng 8.
Ở chiều ngược lại, cơ quan điều hành tòa di trú Mỹ, Executive Office for Immigration Review, bác bỏ nhận định cố tình đẩy nhanh hồ sơ, nói mục tiêu là giải quyết kịp thời để tránh tồn đọng. Department of Health and Human Services cho biết hệ thống chăm sóc trẻ không người đi cùng tiếp tục thúc đẩy quyền tham gia quy trình với luật sư. Các bên thống nhất rằng hồ sơ kéo dài cũng tạo bất ổn; bất đồng nằm ở mức bảo đảm cần thiết khi quy trình được rút ngắn.
Quyền được nghe và giới hạn của công lý
Theo CNN, một số luật sư không còn khả năng nhận thêm thân chủ mới sau khi nguồn tiền thay đổi. Khi một trẻ chưa biết đọc phải tự phản hồi cáo buộc hoặc giải thích vì sao cần bảo vệ, sai sót về thủ tục có thể tác động trực tiếp đến cuộc sống của em. Những người bảo vệ trẻ vì thế đặt câu hỏi không chỉ về tốc độ xử lý mà còn về chất lượng trợ giúp.
Trẻ di cư không có người đi cùng không thuộc một hoàn cảnh duy nhất: có em qua biên giới một mình, có em tách khỏi người thân sau khi gia đình bị nhà chức trách bắt giữ. Việc đánh giá từng trường hợp cần phân biệt trách nhiệm thực thi luật nhập cư với nhu cầu bảo đảm sự an toàn và khả năng tiếp cận công lý của trẻ. Một phiên tòa hợp lệ về thủ tục chưa nhất thiết là phiên tòa mà một đứa trẻ có thể hiểu được.

















