Ngày thứ ba xuống đường, từ Mumbai đến thủ đô
Những hình ảnh ở Mumbai hôm Chủ nhật mang một thông điệp không thể nhầm lẫn. Sinh viên, nhân viên văn phòng và người về hưu sát vai bên nhau, cờ giương cao, đồng thanh đòi những cuộc bầu cử tự do và công bằng. Làn sóng biểu tình khởi phát từ ngày 2/10, đúng ngày sinh của Mahatma Gandhi, đã lan từ thủ đô tài chính sang New Delhi và nhiều thành phố khác, quy tụ người ủng hộ phe đối lập, các công đoàn lẫn những người lần đầu xuống đường.
“Mumbai lại xuống đường vì những cuộc bầu cử tự do và công bằng!” — Abhijeet Dipke
Ông Dipke, người sáng lập Cockroach Janta Party, kêu gọi mọi người dân Ấn Độ đoàn kết, gọi đây là thời khắc “bây giờ hoặc không bao giờ”. Ở thủ đô, phản ứng của nhà chức trách trong ngày đầu tiên diễn ra chớp nhoáng: theo Al Jazeera, các ga tàu điện ngầm dẫn vào trung tâm Delhi bị đóng cửa, dịch vụ internet bị tạm ngừng và hàng trăm người biểu tình bị bắt giữ trước khi kịp tập hợp.
Cáo buộc quấy rối đặt cảnh sát dưới ánh mắt soi xét
Không khí trở nên căng thẳng hơn vào ngày 3/10, khi cảnh sát bắt giữ hàng chục người biểu tình quanh Jantar Mantar, địa điểm biểu tình được chính phủ chỉ định tại New Delhi. Sau đó, ba nữ nhà báo tố cáo bị các sĩ quan quấy rối tình dục. Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội, một người tố cáo cho biết đã bị một cảnh sát xô đẩy và đụng chạm thiếu đứng đắn.
“Ba nữ nhà báo đã đưa ra cáo buộc quấy rối tình dục đối với các sĩ quan cảnh sát.” — Cảnh sát Delhi
Lực lượng này cam kết tiến hành một cuộc điều tra công bằng và khách quan. Hôm Chủ nhật, các nhà hoạt động, trong đó có người ủng hộ Cockroach Janta Party, tập trung trước một đồn cảnh sát để yêu cầu hành động. Nhà hoạt động Saurav Das cho biết một phái đoàn cùng nạn nhân đã vào bên trong đồn, còn ông Dipke đòi bắt ngay viên cảnh sát bị tố cáo. Với nhiều người biểu tình, sự việc trở thành nỗi bất bình thứ hai chồng lên nỗi bất bình đầu tiên: câu hỏi giờ đây không chỉ là ai được quyền bỏ phiếu, mà còn là người dân được đối xử ra sao khi họ cất tiếng hỏi.
Đợt rà soát danh sách cử tri, tâm điểm của cơn bão
Cơn phẫn nộ xoay quanh Chương trình Rà soát Chuyên sâu Đặc biệt (SIR), đợt chỉnh lý danh sách cử tri toàn quốc do ông Kumar công bố vào tháng 10/2025. Giới phê bình cho rằng người nghèo, các nhóm thiểu số và những cộng đồng dễ tổn thương chịu thiệt thòi nhiều nhất. Ba dữ kiện giúp hình dung quy mô của tranh cãi:
- Hơn 130 triệu cái tên đã bị gạch khỏi danh sách cử tri kể từ khi chương trình bắt đầu, theo Al Jazeera và Nikkei Asia.
- Cuộc điều tra của The Indian Express công bố ngày 23/9 cho biết hai ủy viên Sukhbir Singh Sandhu và Vivek Joshi đã chính thức ghi nhận ý kiến phản đối ít nhất 14 lần trong vòng 10 tháng.
- Ngày 27/5/2026, Tòa án Tối cao Ấn Độ xác nhận tính hợp pháp của đợt rà soát, coi đây là việc nằm trong thẩm quyền của ủy ban.
ECI khẳng định đợt rà soát nhằm loại bỏ những cử tri trùng lặp, đã qua đời hoặc không đủ tư cách, đồng thời coi bất đồng giữa các ủy viên là một phần bình thường của quá trình thảo luận. Phe cầm quyền cũng chung quan điểm.
Thủ hiến bang Maharashtra Devendra Fadnavis cho rằng các cáo buộc đã mất cơ sở sau khi ba ủy viên cùng xuất hiện trong một cuộc họp báo, còn các đồng minh của BJP nói biểu tình chỉ gieo rắc hoang mang về một quy trình đã được công bố minh bạch.
Vì sao một viên chức lại quan trọng đến thế
Ông Kumar, 62 tuổi, thuộc khóa 1988 của Cơ quan Hành chính Ấn Độ (IAS), trở thành Trưởng Ủy ban Bầu cử vào tháng 2/2025. Trước đó, sự nghiệp của ông gắn với nhiều quyết định hệ trọng nhất của chính phủ Modi: ông tham gia soạn thảo đạo luật năm 2019 chấm dứt quy chế đặc biệt của Jammu và Kashmir, đồng thời dẫn dắt nhóm thực thi phán quyết của Tòa án Tối cao về Ayodhya, bao gồm việc thành lập quỹ phụ trách xây dựng đền Ram.
“Gyanesh Kumar là viên chức được tin chọn để hoàn thành những việc này.” — Neelanjan Sircar
Ông Sircar, nghiên cứu viên cao cấp tại Centre for Policy Research ở New Delhi, cho rằng mất đi một nhân vật như vậy sẽ là tín hiệu mạnh mẽ gửi tới toàn bộ hệ thống chính trị. Nhà phân tích chính trị Asim Ali nhìn nhận khác: ông không cho rằng chính phủ sẽ nhượng bộ, bởi một sự từ chức có thể bị xem như lời thừa nhận sai phạm, phủ bóng nghi ngờ lên tính chính danh của các cuộc bầu cử. Lãnh đạo phe đối lập Rahul Gandhi còn đi xa hơn khi kêu gọi đưa ông Kumar ra xét xử vì tội phản quốc.
Những ngày phía trước
Lịch trình sắp tới dày đặc. Các đảng đối lập dự định tuần hành tới trụ sở ECI ở New Delhi ngày 6/10, sau đó tổ chức các cuộc mít tinh “Cứu lấy dân chủ” trên khắp cả nước. Cockroach Janta Party kêu gọi “cuộc huy động quy mô lớn của thanh niên Ấn Độ” tại thủ đô ngày 10/10. Giới phân tích dự đoán nhà chức trách sẽ tìm cách ngăn các cuộc tụ tập đông người ngay từ sớm, vì e ngại lặp lại những hình ảnh hồi tháng 7, khi xung đột giữa cảnh sát và sinh viên tại Jantar Mantar thổi bùng một cuộc nổi dậy rộng lớn hơn của giới trẻ.
“Không có chiếc phanh nào được bảo đảm.” — Asim Ali
Ông Ali lưu ý rằng những thủ lĩnh từng là người mới vài tháng trước nay trở lại với tư cách những nhà tổ chức dày dạn, có lượng người ủng hộ trung thành. Tuần tới mang lại đối thoại hay đối đầu có lẽ tùy thuộc vào việc các thiết chế có chọn trả lời các câu hỏi một cách công khai hay không. Trong một nền dân chủ gần một tỷ cử tri, tính chính danh của lá phiếu không chỉ dựa vào việc luật lệ được tuân thủ, mà còn ở việc người dân tin rằng điều đó đã thực sự diễn ra.

















