Khám phá lịch sử tiến hóa của vượn cổ ở Bắc Phi

Gần đây, các nhà khoa học đã công bố phát hiện một loài vượn cổ mới mang tên Masripithecus moghraensis tại phía Bắc Ai Cập, với hóa thạch có niên đại từ 17 đến 18 triệu năm. Phát hiện này góp phần làm thay đổi hiểu biết của giới nghiên cứu về sự tiến hóa của các loài linh trưởng, đặc biệt là vai trò quan trọng hơn của khu vực Bắc Phi và Trung Đông trong nguồn gốc các loài vượn hiện đại, và từ đó là con người.

Các mẫu vật được tìm thấy tại Wadi Moghra, một địa điểm nằm ở phía Bắc Ai Cập nổi tiếng với các hóa thạch tiền sử, do nhóm chuyên gia từ Trung tâm Cổ sinh vật Động vật có Xương sống thuộc Đại học Mansoura hợp tác với Đại học Nam California chủ trì nghiên cứu. Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí khoa học uy tín Science.

Giải đáp khoảng trống trong lịch sử tiến hóa vượn

Trước đây, những phát hiện ở giai đoạn Miocen đầu tại Bắc Phi chỉ ghi nhận dấu vết của khỉ, mà chưa có bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của các loài vượn. Điều này dẫn đến giả thuyết phổ biến rằng tổ tiên của các loài vượn lớn chủ yếu phát triển ở Đông Phi.

Advertisement300 × 250

Việc phát hiện Masripithecus moghraensis đã làm thay đổi hoàn toàn góc nhìn trên. Các nhà nghiên cứu xác định đây là bằng chứng đầu tiên và chắc chắn về sự xuất hiện của vượn ở Bắc Phi cách đây khoảng 18 triệu năm.

Nhà cổ sinh vật học Hesham Sallam, tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ: "Chúng tôi đã dành năm năm để tìm kiếm hóa thạch như vậy vì khi xem xét cây tiến hóa của những loài vượn đầu tiên, rõ ràng còn thiếu một mắt xích, và Bắc Phi chính là nơi chứa mảnh ghép đó."

Dù hiện tại chỉ mới phát hiện phần hàm dưới, nhóm nghiên cứu đã nhận diện được các đặc điểm độc đáo trên hóa thạch như răng nanh và răng tiền hàm lớn, răng hàm có bề mặt nhai tròn, và phần hàm rất chắc khỏe.

Khả năng nguồn gốc mới của vượn hiện đại

Điều tra về vị trí tiến hóa của Masripithecus bằng phương pháp phân tích Bayes tích hợp dữ liệu về đặc điểm giải phẫu của các loài vượn hiện đại và đã tuyệt chủng, dữ liệu di truyền của các loài hiện hành và niên đại địa chất của các hóa thạch cho thấy Masripithecus có quan hệ mật thiết hơn với vượn hiện đại so với bất kỳ loài nào từ Miocen đầu ở Đông Phi từng được biết đến.

Nhà nghiên cứu Shorouq Al-Ashqar đánh giá: "Những đặc điểm này gợi ý Masripithecus có sự thích nghi linh hoạt, với chế độ ăn chủ yếu là trái cây nhưng có thể xử lý được các loại thực phẩm cứng như hạt hoặc quả cứng khi cần thiết. Sự linh hoạt này giúp loài này tồn tại và phát triển trong giai đoạn khí hậu Bắc Phi và Arabian có sự thay đổi rõ rệt về mùa vụ."

Bên cạnh đó, các phân tích về địa lý sinh thái chỉ ra tổ tiên chung của tất cả các loài vượn hiện nay có thể đã sinh sống tại Bắc Phi và Trung Đông, một vùng nối liền châu Phi và châu Âu - Á hàng triệu năm trước.

Nhà cổ sinh vật học Erik Seiffert nhận định: "Trong suốt sự nghiệp, tôi từng cho rằng tổ tiên chung của các loài vượn hiện đại sống ở Đông Phi hoặc khu vực lân cận. Tuy nhiên, phát hiện mới này cùng các phân tích mới về phả hệ và địa lý đã làm thay đổi mạnh mẽ quan điểm đó. Điều quan trọng là khả năng kịch bản này không phụ thuộc vào Masripithecus, nhưng hoàn toàn phù hợp với sự tồn tại của loài này."

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng những cuộc khai quật tiếp theo ở Bắc Phi và Trung Đông sẽ giúp họ tìm thấy thêm nhiều hóa thạch mới, qua đó làm sáng tỏ hơn nữa nguồn gốc cũng như sự đa dạng của các loài vượn hiện đại.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Masripithecus moghraensis là loài vượn cổ có niên đại 17-18 triệu năm được phát hiện ở Bắc Ai Cập.
  • Phát hiện này là bằng chứng đầu tiên về sự xuất hiện của vượn ở Bắc Phi trong giai đoạn Miocen sớm.
  • Masripithecus được xác định có quan hệ gần với các loài vượn hiện đại hơn bất kỳ loài nào từng tìm thấy ở Đông Phi giai đoạn tương tự.
  • Chế độ ăn linh hoạt của Masripithecus giúp nó thích nghi với biến đổi khí hậu Bắc Phi và Arabian thời kỳ đó.
  • Nghiên cứu đề xuất tổ tiên chung của các loài vượn hiện đại có thể từng sinh sống ở Bắc Phi và Trung Đông.

Đăng ký bản tin QMVN