Một cuộc triển khai được chuẩn bị bằng thương lượng
Tại cuộc họp báo ngày 20/11, giới chức an ninh cho biết các đơn vị Iraq sẽ tiến vào Jurf al-Sakhar, khu vực chiến lược nằm phía nam Baghdad. Thông tin tiếp nối thỏa thuận đạt được một ngày trước đó qua trung gian của các chính trị gia Shiite cấp cao. Theo Reuters, Trung tướng Saad Maan, người đứng đầu bộ phận truyền thông an ninh, nói lực lượng Kataib Hezbollah sẽ chuyển sang những nơi khác. Kế hoạch được thiết kế để giảm nguy cơ giao tranh giữa các lực lượng vốn cùng hoạt động trong môi trường an ninh chồng chéo.
AP đưa tin văn phòng thủ tướng đã công bố việc thiết lập trung tâm chỉ huy tại địa bàn. Các tường thuật về kế hoạch nêu vai trò của quân đội, cảnh sát, lực lượng huy động nhân dân và cảnh sát năng lượng. Dù vậy, lịch trình tiếp quản chi tiết, quyền kiểm soát các chốt và mức độ tuân thủ của mỗi bên chưa thể kết luận chỉ từ thông báo.
Từ cáo buộc thất thoát dầu đến cuộc đấu về quyền lực
Jurf al-Sakhar không chỉ là một địa danh quân sự. Khu vực này nằm trên các tuyến vận tải quan trọng ở tỉnh Babil và là biểu tượng của bài toán quyền lực vũ trang kéo dài sau nhiều năm xung đột.
Kataib Hezbollah có ảnh hưởng sâu rộng ở đây; những lời cảnh báo trước đó về khả năng lực lượng chính phủ tiến vào đã đẩy căng thẳng lên cao.
Theo cuộc điều tra được Reuters mô tả, quan chức Iraq cáo buộc một mạng lưới liên quan đến nhóm vũ trang đã chuyển trái phép lượng dầu thuộc sở hữu nhà nước trị giá hàng trăm triệu USD. Chín quan chức an ninh và dầu mỏ cấp cao được cho là đã bị cách chức sau điều tra. Đây là cáo buộc của giới chức, không phải phán quyết hình sự xác lập trách nhiệm của mọi cá nhân hay tổ chức liên quan.
Lợi ích, rủi ro và những điều chưa được xác nhận
Thỏa thuận giúp Baghdad thể hiện quyết tâm khẳng định quyền quản trị, nhưng đồng thời tránh trả giá bằng một trận chiến có thể làm tổn hại dân thường. Với Kataib Hezbollah, rút khỏi một số vị trí chưa chắc đồng nghĩa từ bỏ toàn bộ mạng lưới ảnh hưởng chính trị và an ninh. Vấn đề thực chất nằm ở ai kiểm soát hoạt động tuần tra, nguồn thu và quyền đi lại sau khi lực lượng mới xuất hiện.
Sức ép đối với Thủ tướng Ali al-Zaidi còn đến từ quan hệ giữa Iraq, Iran và Mỹ. Reuters cho biết Washington muốn Baghdad kiềm chế các nhóm có những cuộc tấn công nhằm vào lợi ích Mỹ trong khu vực. Trong khi đó, chính quyền Iraq phải cân bằng chủ quyền quốc gia với mạng lưới chính trị và quân sự đã ăn sâu vào bộ máy. Thỏa hiệp có thể là bước giảm leo thang, nhưng chưa phải lời giải cuối cùng.
Phép thử đối với người dân và tương lai Iraq
Đối với người dân, thước đo thành công không chỉ là một lá cờ hay một hàng xe quân sự trên đường. Nó còn là sự trở lại của dịch vụ công, khả năng đi lại an toàn, quyền được trở về nhà và trách nhiệm giải trình đối với tài sản nhà nước. Các cộng đồng từng bị dịch chuyển khỏi khu vực vẫn cần một lộ trình rõ ràng nếu thay đổi an ninh tạo điều kiện cho họ hồi hương.
Kinh nghiệm Iraq cho thấy khi quyền lực nhà nước và ảnh hưởng của lực lượng vũ trang đan xen, một thỏa thuận giấy tờ thường dễ đạt hơn việc thực thi bền vững. Trong những ngày tới, bằng chứng quan trọng sẽ là mức độ hiện diện thực tế của các đơn vị nhà nước, khả năng mở đường và giám sát hạ tầng dầu mỏ, cùng việc tránh xảy ra đụng độ.














