Bệnh thận mạn và những câu chuyện đau lòng của bệnh nhân trẻ
Uche Oke, một người bán hàng 32 tuổi tại Nigeria, buộc phải đánh đổi giữa cuộc sống bình thường với các ca lọc máu kéo dài hàng giờ, ba lần mỗi tuần. Ban đầu, anh chỉ gặp phải các dấu hiệu đau đầu, đau dạ dày và tự mua thuốc giảm đau hay các bài thuốc thảo dược không rõ thành phần để chữa trị. Khi tình trạng nặng hơn với những biểu hiện như sưng phù, loét miệng và tiểu ít dần, anh mới biết hai quả thận của mình đã suy hỏng hoàn toàn.
Gia đình Uche không thể kêu gọi đủ tiền để thực hiện ghép thận, một quá trình tốn khoảng 43 triệu Naira, nên anh phải sống dựa vào lọc máu, phương pháp tốn kém và không có hiệu quả lâu dài. Uche đã qua đời trong khi vẫn đang chờ điều trị, để lại những mất mát to lớn cho người thân và là lời nhắc nhở nghiêm trọng về thực trạng bệnh thận mạn tại Nigeria.
Thói quen tự điều trị và tác động của thuốc giảm đau, thảo dược không kiểm soát
Người như Joseph Ibeh cũng không thoát khỏi vòng xoáy nguy hiểm của tự chữa bệnh khi phải đối phó với chấn thương nơi làm việc. Việc lạm dụng thuốc giảm đau và sử dụng các loại thảo dược không qua kiểm tra đã góp phần làm tổn thương thận nghiêm trọng. Giờ đây, Joseph đang vật lộn với bệnh thận mãn tính, mất việc làm và cạn kiệt tài chính gia đình.
Chủ tịch nhóm vận động của Hiệp hội Dược phẩm Nigeria, Pharm. Bola Oyawole nhấn mạnh nguy cơ tiềm ẩn của việc dùng thuốc giảm đau không kiểm soát. Thuốc này ức chế prostaglandin – các chất cần thiết cho chức năng thận. Dùng thường xuyên có thể làm suy giảm chức năng thận đến mức không thể hồi phục. Ông cũng cảnh báo về thị trường thuốc thảo dược khó kiểm định tại Nigeria, tiềm ẩn các thành phần không rõ và tương tác thuốc nguy hiểm khi kết hợp với thuốc Tây y.
Thách thức về chẩn đoán muộn và bệnh tăng huyết áp không kiểm soát
Nhiều người như Adebayo Adeniji không biết mình đang mắc bệnh tăng huyết áp kéo dài, một nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn. Dù triệu chứng lúc đầu tương tự các bệnh nhiễm trùng phổ biến như sốt rét hay thương hàn, đến khi phát hiện thì thận của ông đã gần như không còn khả năng hoạt động.
Ông hiện phải chạy thận nhân tạo để duy trì sự sống và cần khoảng 19 triệu Naira chi trả cho ca ghép thận.
Bác sĩ Danladi Nmadu, chuyên gia thận học tại Trung tâm Y tế Liên bang Ebute Metta, cảnh báo rằng, đa số người dân Nigeria không kiểm tra huyết áp hay đường huyết, dẫn đến tình trạng bệnh diễn tiến âm thầm và đến khi thấy triệu chứng thì đã muộn. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và kiểm soát các bệnh nền như tăng huyết áp và tiểu đường để giảm tỷ lệ bệnh thận mạn.
Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ bệnh thận ở người châu Phi
Ngoài các yếu tố môi trường và thói quen, nghiên cứu mới cho thấy một biến thể gen APOL1 phổ biến ở người gốc Phi làm tăng nguy cơ bệnh thận sớm và tiến triển nhanh hơn. Được ví như "hồng cầu hình liềm" của thận, gen này khiến thận nhạy cảm hơn với các tác nhân kích thích như mất nước, tăng huyết áp không kiểm soát hoặc nhiễm trùng.
Phát hiện này phần nào giải thích tại sao bệnh thận ở người da đen thường đến sớm và nghiêm trọng hơn, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ các nhà y tế và cộng đồng nhằm phát hiện, phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.
Gánh nặng xã hội và kinh tế từ bệnh thận mạn
Ngoài những ảnh hưởng trực tiếp lên sức khỏe người bệnh, bệnh thận mạn còn kéo theo hệ quả kinh tế nặng nề. Khi người trụ cột gia đình mất khả năng lao động hoặc phải dành tài chính cho điều trị kéo dài, nhiều hộ gia đình rơi vào cảnh nghèo đói, doanh nghiệp phải đóng cửa, con cái phải bỏ học. Tình trạng này không chỉ là thách thức y tế mà còn là vấn đề xã hội nghiêm trọng cần được giải quyết cấp bách.
Với hệ thống y tế còn hạn chế và khả năng khám chữa bệnh bảo vệ sức khỏe cộng đồng còn chưa đáp ứng, Nigeria cần đẩy mạnh công tác giáo dục sức khỏe, nâng cao nhận thức về kiểm tra sức khỏe định kỳ và triển khai các chương trình tầm soát bệnh thận sớm để giảm thiểu tỷ lệ tử vong và gánh nặng kinh tế xã hội.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Bệnh thận mạn tại Nigeria thường được phát hiện khi thận đã suy hoàn toàn, dẫn đến hạn chế điều trị hiệu quả.
- Lạm dụng thuốc giảm đau và các chế phẩm thảo dược không kiểm soát góp phần quan trọng làm tổn thương thận.
- Tăng huyết áp chưa được kiểm soát là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn ở Nigeria.
- Biến thể gen APOL1 làm tăng nguy cơ bệnh thận sớm và tiến triển nhanh ở người gốc Phi.
- Bệnh thận mạn ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế gia đình và xã hội do chi phí điều trị cao và mất khả năng lao động.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.











