Khi nghề vẽ trở thành nghề ra lệnh cho máy
Sau khi tốt nghiệp ngành thiết kế đồ hoạ năm 2025, Ain Moses gia nhập một nhà xuất bản sách giáo khoa với kỳ vọng được vẽ minh hoạ cho các ấn phẩm giáo dục. Nhưng cô nhanh chóng nhận ra ngành này đã chuyển hướng sang sử dụng nội dung do AI tạo ra. Thay vì cầm bút vẽ từng nét, công việc hàng ngày của cô trở thành nhập các câu lệnh bằng văn bản vào nền tảng AI để tạo ra hình ảnh, rồi chỉnh sửa lại cho phù hợp. "Tôi được tuyển vào làm hoạ sĩ minh hoạ, nhưng cuối cùng lại trở thành người biên tập câu lệnh," cô chia sẻ. Câu chuyện của Ain không phải cá biệt, mà phản ánh một sự dịch chuyển đang diễn ra trên diện rộng trong ngành quảng cáo, tiếp thị và thiết kế tại Malaysia, nơi các công cụ AI giá rẻ đang nhanh chóng thay thế những công việc minh hoạ, viết nội dung và tạo hình ảnh vốn trước đây phải đặt hàng từ những người làm nghề chuyên nghiệp.
Những con số phía sau làn sóng thay đổi
Một nghiên cứu công bố tháng 6 năm 2026 của Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Malaysia cho thấy những người có bằng cấp làm việc trong các ngành nghề chịu ảnh hưởng nặng nề từ AI có tỷ lệ mất việc cao hơn tới 78% so với các ngành khác, trong đó nhóm lao động từ 25 đến 34 tuổi chịu rủi ro lớn nhất. Đáng chú ý, ngành sáng tạo ghi nhận tỷ lệ mất việc cao nhất trong giai đoạn 2022 đến 2025, với 1.087 trường hợp mất việc trên mỗi 1.000 lao động.
Ở cấp độ toàn quốc, Malaysia đã ghi nhận 42.807 trường hợp mất việc chỉ trong nửa đầu năm 2026, phần lớn do doanh nghiệp thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa, tập trung nhiều nhất tại thủ đô Kuala Lumpur.
"I was hired as an illustrator, but I ended up becoming a prompt editor." (Tôi được tuyển vào làm hoạ sĩ minh hoạ, nhưng cuối cùng lại trở thành người biên tập câu lệnh.) - Ain Moses
Nỗ lực đào tạo lại giữa một thị trường đang xáo trộn
Trước thực trạng này, Bộ Nhân lực Malaysia cảnh báo rằng gần 700.000 việc làm có thể chịu tác động đáng kể từ AI, số hoá và chuyển đổi kinh tế xanh trong vòng ba đến năm năm tới nếu người lao động không kịp thời nâng cao kỹ năng. Chính phủ đã triển khai nhiều chương trình đào tạo lại, trong đó có nền tảng MyMahir cung cấp thông tin thị trường lao động và khoá học AI, cùng quỹ phát triển kỹ năng trị giá 100 triệu ringgit dành cho bảy lĩnh vực trọng điểm. Chỉ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, đã có hơn 26.500 người lao động được cấp chứng chỉ qua các chương trình đào tạo được công nhận. Bộ trưởng Nhân lực Ramanan khẳng định AI nên được nhìn nhận là chất xúc tác giúp nâng cao chất lượng việc làm và tạo ra những vị trí đòi hỏi kỹ năng cao hơn, thay vì chỉ đơn thuần gây ra tình trạng mất việc làm.
Bối cảnh: Malaysia và tham vọng trở thành trung tâm AI khu vực
Làn sóng chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh Malaysia đang tích cực định vị mình như một trung tâm công nghệ và AI của khu vực Đông Nam Á, thu hút đầu tư lớn từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng số. Dù vậy, cùng thời điểm ghi nhận hàng chục nghìn việc làm mất đi, nước này cũng có tới hơn 605.000 vị trí tuyển dụng được đăng tải, cho thấy thị trường lao động không hoàn toàn thu hẹp mà đang chuyển dịch sang những kỹ năng mới.














