Khảo sát phản ánh sự chia rẽ quan điểm xoay quanh quyết định gây tranh cãi của Tổng thống Zelensky

Theo kết quả khảo sát mới đây của CBOS, cơ quan nghiên cứu nhà nước Ba Lan, phần lớn người dân nước này cảm thấy giận dữ trước quyết định của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi đặt tên một đơn vị quân sự theo nhóm Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) – lực lượng bị cáo buộc thực hiện vụ thảm sát người Ba Lan trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Thế nhưng, bên cạnh sự phẫn nộ, đa số vẫn ủng hộ duy trì hợp tác với Ukraine trong bối cảnh xung đột với Nga và cho rằng Nga là bên được hưởng lợi từ sự chia rẽ này.

Cuộc khảo sát được tiến hành trong tháng 7/2026, giữa bối cảnh căng thẳng ngoại giao leo thang kể từ khi quyết định đặt tên này được công bố vào tháng 5. UPA được kính trọng ở Ukraine vì vai trò chống lại sự thống trị của Liên Xô do Moscow hậu thuẫn, nhưng với Ba Lan, tổ chức này gắn liền với vụ thảm sát Volhynia, khi khoảng 100.000 dân thường Ba Lan, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, bị giết một cách man rợ.

Phản ứng mạnh mẽ tại Ba Lan và những quan điểm trái chiều về quá khứ

Quyết định của Tổng thống Zelensky khiến dư luận Ba Lan phẫn nộ, coi đây là hành động vinh danh những kẻ có tội với dân tộc mình. Tháng 6/2026, Chủ tịch nước Ba Lan Karol Nawrocki đã thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng – phần thưởng cao quý nhất của nước này, từng trao cho Zelensky năm 2023.

Khảo sát cho thấy 59% người Ba Lan đồng tình với quyết định của Nawrocki, chỉ 28% phản đối. Về hiệu quả của động thái này, các ý kiến phân chia rõ rệt, với 41% cho rằng tổn thất sẽ lớn hơn lợi ích, ngược lại 41% đánh giá lợi ích vượt trội hơn chi phí.

Bên cạnh đó, 84% người dân cho rằng chính phủ Ba Lan cần có phản ứng khi quốc gia khác tôn vinh những nhân vật lịch sử từng phạm tội với Ba Lan. Tuy nhiên, khi hỏi liệu người Ukraine có quyền vinh danh các nhân vật lịch sử của họ dù những người này để lại dấu tích tiêu cực trong lịch sử Ba Lan hay không, có 44% đồng ý còn 42% phản đối.

Điều đặc biệt đáng chú ý là, 77% người được hỏi thừa nhận quan hệ tốt đẹp giữa hai nước chỉ có thể đạt được khi vấn đề lịch sử được xử lý thỏa đáng.

Sự ưu tiên hợp tác an ninh và quan hệ song phương trước mối đe dọa từ Nga

Dù tranh cãi lịch sử vẫn âm ỉ, người Ba Lan không xem nhẹ nguy cơ an ninh hiện hữu. 75% cho rằng Ba Lan và Ukraine nên ưu tiên hợp tác trong bối cảnh đe dọa từ Nga hơn là tập trung vào những điểm gây chia rẽ giữa hai nước.

Advertisement300 × 250

Về ưu tiên trong quan hệ với Ukraine, 61% ủng hộ tăng cường hợp tác an ninh, 46% quan tâm xây dựng quan hệ láng giềng tốt đẹp, 43% đề cao việc tưởng niệm các nạn nhân vụ thảm sát Volhynia, 41% muốn tăng cường vai trò lãnh đạo khu vực của Ba Lan và 40% ủng hộ việc tham gia sâu rộng của doanh nghiệp Ba Lan trong công cuộc tái thiết Ukraine.

52% tin rằng Ba Lan và Ukraine có nhiều mục tiêu chung hơn là khác biệt, trong khi 32% không đồng ý. Đặc biệt, đa số 80% nhận định Nga là bên hưởng lợi lớn từ mâu thuẫn giữa Ba Lan và Ukraine.

Nhóm người với các quan điểm khác nhau về tranh cãi lịch sử

Dựa trên phân tích câu trả lời, CBOS chia người được hỏi thành ba nhóm chính. Nhóm lớn nhất với 46% gọi là "người theo đạo đức", họ nhấn mạnh các tổn thất lịch sử và gần như toàn bộ (99%) ủng hộ quyết định của Nawrocki cũng như cho rằng không thể xây dựng quan hệ tốt đẹp nếu không giải quyết quá khứ.

Nhóm "thực dụng" chiếm 34%, tập trung vào tương lai và hợp tác, với 96% cho rằng Ba Lan và Ukraine nên hợp tác cùng chống lại Nga thay vì chú ý đến tranh chấp lịch sử. Nhóm nhỏ nhất, khoảng 20%, được gọi là "rút lui", thường không có quan điểm rõ ràng về quan hệ đôi bên.

Hướng đi ngoại giao trong bối cảnh căng thẳng kéo dài

Trong vài tuần qua, Ukraine đã có những bước đi nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng. Đầu tháng 7, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đến Warsaw đề xuất "gói giải pháp chống khủng hoảng". Tuần trước, Tổng thống Zelensky trình bày kế hoạch gồm năm điểm nhằm giảm thiểu căng thẳng, trong đó có việc mở cửa các hồ sơ lịch sử Ukraine và cho phép khai quật thêm các nạn nhân vụ thảm sát, phần lớn hiện vẫn được chôn trong các mộ tập thể trên lãnh thổ Ukraine.

Chính quyền Ba Lan tỏ ra thận trọng đón nhận kế hoạch này và nhấn mạnh cần có các hành động cụ thể trong thời gian tới. Tuy nhiên, không có dấu hiệu cho thấy Zelensky đổi ý về việc đặt tên đơn vị quân sự theo tên các anh hùng của UPA.

Tin bài dựa trên tài liệu của Notes from Poland.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • 59% người Ba Lan ủng hộ quyết định thu hồi huân chương của Tổng thống Zelensky sau khi ông đặt tên đơn vị quân sự theo UPA.
  • 77% người Ba Lan cho rằng phải giải quyết các vấn đề lịch sử mới có thể xây dựng quan hệ tốt đẹp với Ukraine.
  • 75% người dân tin Ba Lan-Ukraine nên hợp tác an ninh để đối phó mối đe dọa từ Nga thay vì tập trung vào tranh chấp lịch sử.
  • 80% cho rằng Nga được lợi lớn nhất từ sự chia rẽ giữa Ba Lan và Ukraine.
  • CBOS phân loại nhóm ủng hộ giải quyết quá khứ và nhóm ưu tiên hợp tác tương lai chiếm đa số trong xã hội Ba Lan.

Đăng ký bản tin QMVN