Tiếp cận sao Thủy: Bài toán khó bên Mặt Trời
Bay về phía Mặt Trời không đồng nghĩa với việc dễ dàng dừng lại ở sao Thủy. Khi đi sâu vào vùng trong Hệ Mặt Trời, tàu vũ trụ tăng tốc dưới tác dụng hấp dẫn của Mặt Trời; vì thế, giảm tốc đủ để bị sao Thủy giữ lại là nhiệm vụ đầy thách thức. BepiColombo phải thực hiện chuỗi bay sượt có tính toán: một lần qua Trái Đất, hai lần qua sao Kim và sáu lần qua sao Thủy. Lộ trình vòng vèo giúp tiết kiệm năng lượng cần thiết khi vào quỹ đạo, đồng thời cho phép thử nghiệm thiết bị dọc đường.
Ngày 21/11, các thao tác đẩy động cơ đã đưa cặp tàu vào quỹ đạo cực quanh sao Thủy. Tại trung tâm điều hành ở Darmstadt, Đức, nhóm kỹ sư chờ dữ liệu theo dõi và tín hiệu truyền về để xác nhận thành công từ khoảng cách khổng lồ. Khoảnh khắc ấy đánh dấu sự chuyển giai đoạn chứ không phải kết thúc nhiệm vụ. Những lần chỉnh quỹ đạo tiếp theo vẫn cần được thực hiện an toàn trước khi các nhà khoa học có thể khai thác đầy đủ những thiết bị trên tàu.
Hai góc nhìn, một hành tinh đầy câu hỏi
Hai tàu không làm cùng một công việc. Mercury Planetary Orbiter (MPO) của ESA tập trung vào bản thân hành tinh: lớp vỏ, địa hình, thành phần vật chất, tầng khí cực loãng và cấu trúc bên trong.
Mio, tàu Mercury Magnetospheric Orbiter của JAXA, sẽ đo từ trường và sự tương tác với các dòng hạt mang điện. Khi cùng quan sát bề mặt và không gian xung quanh, chúng có thể kết nối những hiện tượng mà một tàu đơn lẻ khó nhìn thấy toàn cảnh.
Sao Thủy chứa nhiều nghịch lý. Lõi kim loại chiếm tỷ lệ rất lớn trong cấu trúc hành tinh, nhưng nguyên nhân vẫn còn tranh luận. Dù kích thước nhỏ, sao Thủy vẫn sở hữu từ trường toàn cầu. Các lòng chảo va chạm, đồng bằng núi lửa và vách núi cao cho thấy quá khứ địa chất không hề đơn giản. Dữ liệu từ hai quỹ đạo có thể kiểm tra những giả thuyết về sự hình thành, biến đổi và nguội đi của một hành tinh đá.
Sức nóng, khoảng cách và độ chính xác
Nhiệt độ bề mặt sao Thủy dưới ánh nắng trực tiếp có thể lên khoảng 427°C. Tàu vũ trụ vừa chịu bức xạ Mặt Trời mạnh, vừa phải đối phó với nhiệt phản xạ từ hành tinh. Lớp cách nhiệt, tấm chắn và cách định hướng thiết bị là một phần sống còn của nhiệm vụ khoa học. Khoảng cách với Trái Đất và độ trễ tín hiệu khiến mỗi thao tác quan trọng phải được tính toán, thử nghiệm kỹ lưỡng từ trước.
Theo kế hoạch của ESA, hai tàu sẽ tách nhau khoảng ngày 9–10/12/2026, rồi tiếp tục di chuyển đến các quỹ đạo quan sát khác độ cao. Hoạt động nghiên cứu phối hợp chuyên sâu dự kiến triển khai trong năm 2027, sau khi thiết bị được kiểm tra và hiệu chuẩn. Sự thận trọng đó rất cần thiết: hình ảnh đầu tiên có thể gây ấn tượng mạnh, nhưng giá trị lâu dài của sứ mệnh nằm ở những phép đo liên tục, có thể so sánh và đối chiếu.
Vì sao hiểu sao Thủy cũng giúp hiểu Trái Đất?
Hành tinh gần Mặt Trời nhất là phép thử quan trọng cho các mô hình hình thành hành tinh. Thành phần giàu kim loại, dấu vết núi lửa, vỏ co rút và từ trường còn tồn tại buộc giới nghiên cứu phải xem xét lại những cách giải thích quá giản đơn về các thế giới đá nhỏ. So sánh sao Thủy với Trái Đất, sao Kim và sao Hỏa có thể làm rõ đặc điểm nào mang tính phổ biến, đặc điểm nào phụ thuộc vào những biến cố thuở sơ khai.
BepiColombo cũng là minh chứng cho hợp tác khoa học xuyên biên giới. Các nhóm châu Âu và Nhật Bản phát triển những thiết bị có thế mạnh riêng nhưng cùng theo đuổi một mục tiêu. Thành công này không bảo đảm mọi bí ẩn đều được giải đáp. Nó đem lại bộ công cụ tốt hơn để đặt câu hỏi cụ thể và kiểm nghiệm các lời giải thích khác nhau bằng chứng cứ—giá trị bền vững của hành trình đến một nơi rất khó tiếp cận.












