Quỹ chỉ số là gì và tại sao được coi là hình thức đầu tư an toàn?

Quỹ chỉ số (index fund) là loại hình đầu tư nhằm sao chép một chỉ số thị trường cụ thể như S&P 500 hoặc Nasdaq-100, thay vì lựa chọn cổ phiếu riêng lẻ. Ý tưởng đã được phổ biến qua cuốn sách "A Random Walk Down Wall Street" của Burton Malkiel năm 1973, trong đó nêu quan điểm rằng giá cổ phiếu trong quá khứ không thể dự đoán chính xác tương lai và việc đánh bại thị trường trong dài hạn là rất khó. Do đó, việc đầu tư vào toàn bộ thị trường thông qua quỹ chỉ số được xem như cách tiếp cận thận trọng và tối ưu hơn, được ủng hộ bởi các chuyên gia như Warren Buffett, người khuyến nghị nhà đầu tư phổ thông nên dành 90% tài sản cho quỹ chỉ số S&P 500 chi phí thấp.

Trong năm 2024, tài sản quản lý ở các quỹ đầu tư thụ động, bao gồm quỹ chỉ số, đã vượt qua cả các quỹ chủ động, chứng tỏ sức hút mạnh mẽ của hình thức này đối với các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

SpaceX và sự thay đổi trong quy định Nasdaq-100

Trước khi SpaceX chính thức giao dịch công khai, Nasdaq đã điều chỉnh quy định cho phép một công ty mới niêm yết lớn có thể được đưa ngay vào Nasdaq-100 sau 15 ngày giao dịch, một thay đổi được cho là theo đề nghị từ SpaceX. Động thái này giúp SpaceX nhanh chóng trở thành một phần của chỉ số, bắt buộc các quỹ chỉ số theo dõi Nasdaq-100 phải mua cổ phiếu của công ty.

Sự kiện SpaceX gia nhập vào Nasdaq-100 ngày 7/7 đã dẫn đến một số biến động giá cổ phiếu, trong đó ngày 6/7 giá cổ phiếu giảm. Các giao dịch chiến lược của các ngân hàng và quỹ phòng hộ đã tận dụng cơ hội phải mua vào của quỹ chỉ số để tạo lợi nhuận trong hoạt động tái cân bằng danh mục của các quỹ này.

Nghiên cứu của Harvard Business School cũng chỉ ra rằng nhu cầu mua từ các quỹ chỉ số góp phần vào mức tăng giá cổ phiếu ngay sau IPO của SpaceX. Sự kiện này cũng mở đường cho các IPO quy mô lớn khác như Anthropic và OpenAI dự kiến ra mắt trong năm.

Tác động của việc đưa SpaceX vào quỹ chỉ số

Việc SpaceX được đưa vào Nasdaq-100 giúp phần nào ổn định giá cổ phiếu, khác với các IPO truyền thống thường có biến động lớn. Ví dụ, cổ phiếu Facebook từng giảm 25% ngay sau IPO năm 2012.

Advertisement300 × 250

Ngoài ra, các quỹ chỉ số có thể giúp hấp thụ lượng cổ phiếu được bán ra khi các nhân viên SpaceX hết thời gian hạn chế bán (lockup period), tránh việc giá cổ phiếu giảm mạnh.

Mặc dù vốn hóa thị trường của SpaceX hiện vượt 1,5 nghìn tỷ USD, công ty chỉ phát hành dưới 5% cổ phần trong đợt IPO, khiến Nasdaq đánh giá SpaceX như một doanh nghiệp nhỏ hơn trong chỉ số. Trong tháng tới, nhiều cổ phiếu bị hạn chế sẽ được phép giao dịch tại thị trường mở, ảnh hưởng đến tỷ trọng của SpaceX trong các quỹ chỉ số.

Những mối lo ngại về quyền lực tập trung và quản trị doanh nghiệp

Điểm gây tranh cãi là cấu trúc quản trị độc quyền của SpaceX, khi Elon Musk nắm giữ phần lớn quyền biểu quyết. Giám đốc quỹ hưu trí lớn CalPERS và các kiểm toán viên bang, thành phố New York đã phản đối cấu trúc này do quyền lực quá tập trung. Điều này khiến cổ đông nhỏ lẻ mất khả năng ảnh hưởng đến chính sách công ty, đồng thời hạn chế quyền kiện tụng với công ty. Việc SpaceX được đưa vào các quỹ chỉ số làm hạn chế khả năng nhà đầu tư thoát khỏi cổ phiếu này nếu không đồng thuận với tình hình.

Mặc dù người đầu tư cá nhân không trực tiếp tham gia vào các quyết định quản trị của công ty trong quỹ chỉ số, các tổ chức quản lý quỹ lớn sẽ đại diện cho họ trong các vấn đề này. Tuy nhiên, sức ảnh hưởng có thể tập trung ở số ít tổ chức lớn tạo nên nguy cơ cho sự đa dạng và tính minh bạch của thị trường.

Sự tập trung của công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo trong các quỹ chỉ số

Ngay trước khi SpaceX gia nhập Nasdaq-100, chỉ số này đã chiếm tỉ trọng lớn các công ty công nghệ và trí tuệ nhân tạo như Nvidia, Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta. Malkiel không coi đây là vấn đề quá lớn bởi thị trường luôn có sự tập trung vốn hóa cao ở một số ít công ty dẫn đầu. Những kỹ thuật và đổi mới công nghệ luôn bị thổi phồng quá mức trong lịch sử, tuy nhiên điều đó không làm thay đổi bản chất đầu tư chỉ số.

Cách tránh sở hữu cổ phiếu SpaceX

Nhìn chung, nếu nhà đầu tư muốn tránh cổ phiếu SpaceX, có thể ưu tiên đầu tư vào quỹ chỉ số S&P 500 hoặc các quỹ theo tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG), mặc dù các quỹ ESG thường có chi phí cao hơn và hiệu suất thấp hơn. Tuy nhiên, do Elon Musk kiểm soát SpaceX cực kỳ chặt chẽ, công ty không đáp ứng tiêu chí quản trị của ESG, có thể giúp nhà đầu tư tránh được cổ phiếu này nếu ưu tiên lựa chọn quỹ phù hợp.

Có thông tin cho biết chủ tịch SpaceX, Gwynne Shotwell, đã quyên góp cổ phần công ty cho các quỹ đầu tư liên quan đến gia đình Trump, với số tiền lên đến 325 triệu USD, điều này gắn kết công ty với các quyền lực chính trị và có thể là một điểm gây quan ngại thêm cho một số nhà đầu tư.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • SpaceX được đưa vào Nasdaq-100 ngay sau IPO nhờ thay đổi quy định nhanh chóng.
  • Quỹ chỉ số bắt buộc mua cổ phiếu SpaceX khi nó gia nhập Nasdaq-100, góp phần ổn định giá cổ phiếu.
  • Elon Musk kiểm soát quyền biểu quyết áp đảo tại SpaceX, gây lo ngại về quản trị công ty và quyền cổ đông.
  • Tỷ trọng các công ty công nghệ và AI lớn chiếm phần lớn trong Nasdaq-100 và các quỹ chỉ số liên quan.
  • Nhà đầu tư muốn tránh SpaceX có thể chọn quỹ S&P 500 hoặc quỹ ESG để giảm thiểu rủi ro sở hữu cổ phiếu này.

Đăng ký bản tin QMVN