Tàu du lịch cư trú Villa Vie Odyssey rời Campuchia không chở khách, để lại hơn 200 người và những giấc mơ dang dở

Khi Villa Vie Odyssey rời cảng miền nam Campuchia sáng 4/11, những chiếc cabin không còn là nhà của hơn 200 người từng thuê hoặc mua quyền lưu trú dài hạn. Reuters dẫn lời Taing Sochitkrishna, lãnh đạo ngành du lịch Sihanoukville, cho biết tàu đi cùng khoảng 50 thành viên thủy thủ đoàn và không có hành khách. Khoảng 100 người tiếp tục ở Campuchia, những người khác phần lớn đã bay tới các nước lân cận. Điểm đến sau đó của con tàu vẫn chưa được xác nhận; Singapore mới chỉ là khả năng được nêu từ hành khách và dữ liệu theo dõi hàng hải.

Trong những ngày cuối, cư dân lên tàu lấy nốt hành lý, chọn thứ có thể mang đi và chấp nhận bỏ lại nhiều vật dụng gắn với cuộc sống thường nhật. Shirine Thomas, đến từ North Carolina, nói bà vẫn còn nhiều thứ trên tàu muốn lấy. Với người tham gia chương trình cư trú dài hạn, việc xuống tàu không đơn thuần là kết thúc kỳ nghỉ. Đó là mất chỗ ở, phải sắp xếp lại đi lại, bảo hiểm, giấy tờ và nơi lưu trú trong một đất nước xa nhà.

Trong thông báo ngày 27/10, Villa Vie Residences cho biết chi phí nhiên liệu tính theo cabin mỗi tháng ở một số vùng châu Á đã tăng từ mức lịch sử khoảng 1.800 USD lên 6.000–8.000 USD. Đây là số liệu do chính doanh nghiệp công bố, chưa phải kết quả kiểm toán độc lập.

Hãng nói không thể chuyển toàn bộ phần chi phí này cho cư dân; việc cho tàu chạy chậm và lưu cảng lâu hơn cũng không đủ bù đắp khoản thâm hụt. Công ty liên hệ mức tăng nhiên liệu với xung đột liên quan Iran, trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu sức ép địa chính trị.

Tàu cư trú khác du thuyền nghỉ dưỡng thông thường ở lời hứa về thời gian. Một chuyến nghỉ ngắn có thể đổi lịch hoặc hoàn tiền theo điều kiện mua vé; một ngôi nhà trên biển lại đòi hỏi độ ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính, cung ứng, bảo dưỡng và hải trình. Nếu nhiên liệu tăng gấp nhiều lần, chủ tàu phải cân bằng giữa duy trì dịch vụ, tăng phí hoặc ngừng vận hành. Lựa chọn nào cũng có thể gây thiệt hại cho người đã đóng tiền trước.

Villa Vie Residences thông báo đang cân nhắc tái cấu trúc và bổ sung vốn trong khoảng 60 ngày, nhưng nhấn mạnh chưa có thỏa thuận tài trợ hoàn tất và không thể hứa kết quả. Đến thời điểm tàu rời Campuchia, Reuters chưa nhận được phản hồi từ doanh nghiệp về điểm đến cuối cùng hay kế hoạch tái khởi động. Sự im lặng khiến nhiều hành khách chỉ biết chờ thông tin từ chính quyền địa phương. Mary Ann Demsar, giáo viên nghỉ hưu 67 tuổi từ Ontario, Canada, nói chủ tàu không đưa ra chỉ dẫn rõ ràng liệu chuyến đi có tiếp tục.

Câu hỏi khó nhất không chỉ là khi nào con tàu quay lại. Người mua quyền cư trú cần biết tiền trả trước, tài sản để trong cabin, chi phí khách sạn và việc đi lại sẽ được xử lý như thế nào. Những vấn đề này phụ thuộc từng hợp đồng và quá trình tái cơ cấu, nên chưa thể khẳng định người mua được hoàn trả hoặc mất toàn bộ khoản tiền. Chính quyền Campuchia đã hỗ trợ trao đổi thông tin với hành khách; sự hỗ trợ khẩn cấp ấy không thay thế được nghĩa vụ minh bạch và trách nhiệm pháp lý của nhà vận hành.

Mô hình sống trọn đời trên tàu đánh vào mong muốn tự do di chuyển, một cộng đồng gắn bó và cảm giác không phải chọn giữa nhà ở và du lịch. Nhưng ngay cả một hành trình được quảng bá như không có điểm kết thúc cũng phụ thuộc vào các mắt xích rất hữu hạn: nhiên liệu, tiền mặt, an toàn hàng hải, các cảng tiếp nhận và sự tin tưởng của cư dân. Cuộc khủng hoảng Villa Vie Odyssey cho thấy giấc mơ càng dài hạn thì khả năng ứng phó với biến động càng quan trọng.

Với các doanh nghiệp du lịch cư trú, công khai dự phòng thanh khoản, điều khoản hoàn trả, kịch bản gián đoạn và phương án đưa cư dân về nơi an toàn là phần thiết yếu của sản phẩm, không phải phụ lục. Với người tiêu dùng, giá cabin hấp dẫn hay lời hứa đi khắp thế giới không thể thay cho thẩm định năng lực vận hành. Sự kiện tại Campuchia vẫn chưa có kết cục cuối cùng, nhưng đã đặt ra một thước đo giản dị: doanh nghiệp đáng tin không chỉ được đánh giá lúc con tàu nhổ neo, mà cả khi buộc phải dừng lại.