Kỳ tích tiết kiệm 26 tỷ USD và bước nhảy vọt công suất xanh
Theo báo cáo đánh giá chuyên sâu của IEA công bố tại Madrid, sự bứt phá thần tốc của ngành năng lượng tái tạo đã biến Tây Ban Nha thành một trong những hình mẫu chuyển dịch năng lượng thành công hàng đầu châu Âu. Nhờ việc đẩy mạnh xây dựng hàng loạt trang trại điện gió trên vùng đồi núi và các nhà máy quang điện trải rộng khắp miền nam, nền kinh tế nước này đã trực tiếp cắt giảm được 26 tỷ USD chi phí mua khí đốt hóa lỏng (LNG) và khí đốt đường ống nhập khẩu trong vòng 13 năm qua, bảo vệ vững chắc các ngành sản xuất nội địa trước các cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu toàn cầu.
Quy mô lắp đặt nguồn điện tái tạo của Tây Ban Nha hiện đã vượt mốc 119 gigawatt, đóng vai trò kéo hạ đáng kể giá bán buôn điện trên thị trường giao ngay và giúp tổng lượng phát thải carbon của toàn nền kinh tế giảm một phần năm so với trước đây.
Tuy nhiên, IEA nhấn mạnh rằng hành trình hướng tới mục tiêu trung hòa carbon của Tây Ban Nha vẫn đang gặp phải những nút thắt nghiêm trọng tại hai phân khúc tiêu thụ năng lượng thâm dụng hóa thạch nhiều nhất là giao thông vận tải và sưởi ấm dân dụng.
Sự bùng nổ của năng lượng sạch đã giảm thiểu căn bản mức độ tổn thương của Tây Ban Nha trước những cú sốc giá nhiên liệu hóa thạch bên ngoài và đem lại giá bán buôn điện thấp bền vững.
Nghịch lý thuế biểu và khuyến nghị giữ lại điện hạt nhân
Trở ngại lớn nhất đối với tiến trình điện khí hóa toàn diện tại Tây Ban Nha hiện nay nằm ở cơ cấu thuế và phí phân phối. IEA thẳng thắn chỉ trích rằng dù giá bán buôn điện rất rẻ, nhưng thuế tiêu thụ đặc biệt, các loại phí mạng lưới và nghĩa vụ trợ cấp khiến giá điện tới tay người tiêu dùng cuối cùng lại bị đội lên quá cao. Ngược lại, nhiên liệu hóa thạch truyền thống lại phải chịu mức thuế thấp hơn đáng kể, làm triệt tiêu động lực chuyển đổi của các hộ gia đình và xí nghiệp sang các giải pháp điện hóa sạch.
Tây Ban Nha tiết kiệm 26 tỷ USD chi phí nhập khẩu khí đốt giai đoạn 2011-2024 nhờ mở rộng điện mặt trời và điện gió.
Công suất phát điện năng lượng tái tạo tăng hơn gấp đôi trong một thập kỷ, đạt con số ấn tượng 119 gigawatt.
Lượng phát thải khí nhà kính của nền kinh tế bán đảo Iberia giảm một phần năm (20%) trong cùng thời kỳ.
IEA khuyến nghị giảm thuế đối với điện sạch để thúc đẩy điện khí hóa giao thông và hệ thống sưởi ấm gia đình.
Kêu gọi chính phủ Tây Ban Nha xem xét lại lộ trình đóng cửa 5 nhà máy điện hạt nhân dự kiến vào năm 2035.
Bên cạnh bài toán thuế khóa, IEA cũng đưa ra khuyến nghị chính trị nhạy cảm khi kêu gọi chính phủ của Thủ tướng Pedro Sanchez xem xét gia hạn tuổi thọ vận hành cho 5 nhà máy điện hạt nhân hiện có, thay vì kiên quyết đóng cửa toàn bộ trước năm 2035 theo kế hoạch hiện hành. Cơ quan này cho rằng sau sự cố mất điện lịch sử xảy ra vào năm ngoái, Tây Ban Nha cần kết hợp nguồn điện nền hạt nhân ổn định cùng với việc lắp đặt thêm các hệ thống lưu trữ pin và turbine gió để cân bằng độ lệch pha ban ngày của các dự án quang điện khổng lồ.
Mức thuế và phụ phí đè nặng lên giá điện đang làm suy yếu động lực của các hộ gia đình và doanh nghiệp trong việc lựa chọn các giải pháp chạy điện sạch hơn và hiệu quả hơn.
