Ngưng trệ dự án trung tâm dữ liệu tại Olkaria do lo ngại về nguồn lực
Dự án xây dựng trung tâm dữ liệu lớn của Microsoft phối hợp với công ty trí tuệ nhân tạo G42 có trụ sở tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tại Olkaria, gần hồ Naivasha, Kenya, đã tạm dừng từ tháng 5 năm 2026. Nguyên nhân chính là các quan ngại về khả năng cung cấp điện và nguồn nước trong khu vực. Dự án, được công bố năm 2024 với kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD, nhằm xây dựng một cơ sở sử dụng năng lượng địa nhiệt sạch và quy mô công suất lên đến 1 gigawatt.
Hiện tại, trung tâm vẫn còn đang trong giai đoạn thiết kế và chưa có triển khai chính thức. Đại diện Kenya Electricity Generating Company (KenGen) cho biết chưa thể cung cấp thông tin chi tiết cho tới khi dự án sẵn sàng thực thi.
Áp lực nước đối với cư dân quanh hồ Naivasha
Với người dân sống quanh hồ Naivasha, nước không chỉ là nguồn tài nguyên, mà còn là sinh kế thiết yếu duy trì gia đình, chăn nuôi, nông nghiệp và học hành. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nước sạch đã diễn ra hàng ngày. Một cư dân địa phương, Musa Olorkedienye, chia sẻ rằng nguồn nước từ hệ thống cấp nước trước đây do KenGen cung cấp đã bị giảm sút, buộc người dân và đàn gia súc phải tìm nước xa hơn.
Những biến đổi khí hậu khắc nghiệt ngày càng làm tình hình thêm căng thẳng, theo ý kiến của người chăn nuôi Isaac Leshishi. Ông nhấn mạnh nguy cơ ngày càng lớn khi nhu cầu sử dụng nước từ các dự án công nghiệp và sinh hoạt đều tăng cao.
Lý do chọn Olkaria cho trung tâm dữ liệu
Ol karia nổi bật với các hoạt động địa nhiệt lớn nhất Kenya, phù hợp để cung cấp năng lượng tái tạo cho một cơ sở tiêu thụ điện năng lớn như trung tâm dữ liệu. Doanh nghiệp sở hữu và vận hành mỏ địa nhiệt này là KenGen. Dự kiến trung tâm dữ liệu sẽ vận hành hoàn toàn bằng năng lượng địa nhiệt kết hợp công nghệ tiết kiệm nước, dù các thông tin cụ thể về lượng nước tiêu thụ chưa được công bố.
Hồ Naivasha - Nguồn nước đang chịu áp lực lớn
Hồ Naivasha thuộc thung lũng Great Rift, Kenya, là nguồn nước ngọt trọng yếu phục vụ đa dạng hoạt động như nông nghiệp, du lịch, chăn nuôi và sinh hoạt. Tuy nhiên, vùng lưu vực này đang phải đối mặt với nhiều áp lực từ tăng dân số, khai thác nước, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu.
Tình trạng xuống cấp của hệ sinh thái đã khiến các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ cạn kiệt tài nguyên nước.
Grace Kimani, người dẫn đầu nhóm tuần tra hồ Naivasha và Oloiden, cho biết dự án trung tâm dữ liệu của Microsoft và G42 có thể tạo việc làm và thu hút đầu tư nhưng đồng thời cũng làm gia tăng áp lực sử dụng nước, đặc biệt trong mùa khô hạn. Bà nhấn mạnh sự thiếu minh bạch về công nghệ làm mát và lượng nước dự kiến sử dụng là điều khiến người dân lo ngại, đồng thời kêu gọi các biện pháp tiết kiệm nước, tái sử dụng nước thải đã xử lý và sự tham gia của cộng đồng trong giám sát khai thác.
Silas Wanjala, thành viên của Hiệp hội Dân cư ven hồ Naivasha, cảnh báo rằng khu vực đang phụ thuộc nhiều vào nước ngầm, trong khi các con sông nhỏ đang dần cạn kiệt. Ông cho biết các cơ sở dữ liệu và công nghệ thông tin như EcoCloud, đối tác của dự án, sẽ tiêu thụ lượng nước đáng kể trong bối cảnh nguồn nước ngày càng khan hiếm.
Wanjala nhớ lại sự kiện năm 2010, khi hồ Naivasha suýt khô cạn do khai thác quá mức và ông cảnh báo điều tương tự có thể xảy ra nếu nhu cầu nước từ dự án mới không được kiểm soát nghiêm ngặt.
Tình trạng khan hiếm nước bao trùm Kenya
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), Kenya hiện chỉ có khoảng 527 mét khối nước ngọt trên mỗi người, dưới mức báo động ngưỡng 1.000 mét khối để xác định tình trạng khan hiếm nước. Con số này dự kiến tiếp tục giảm xuống còn khoảng 475 mét khối vào năm 2030, càng làm dấy lên lo ngại về bảo tồn nguồn nước và đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp.
Khó xác định mức tiêu thụ nước của dự án
Dự án trung tâm dữ liệu của Microsoft-G42 chưa công bố lượng nước tiêu thụ dự kiến. Tuy nhiên, theo báo cáo đánh giá tác động môi trường của KenGen, trong tháng 7 năm 2023, lượng nước trích từ hồ Naivasha cho các mục đích dân sinh và thương mại tại Olkaria và Eburru là 195.165 mét khối, trong đó 153.918 mét khối phục vụ hoạt động thương mại tại Olkaria, nằm trong giới hạn phép các cơ quan chức năng cấp.
Người dân địa phương, như ông Eskimos Kobia, lo ngại rằng sự cạnh tranh về nước không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình, chăn nuôi, mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động nông nghiệp và các nhà đầu tư khác trong khu vực.
Ý kiến trái chiều về dự án công nghệ cao
Một số người dân đón nhận sự đầu tư vào lĩnh vực công nghệ tại Naivasha, như ông Absolom Mukhuusi thuộc Hiệp hội chuyên nghiệp Naivasha, cho rằng dự án có thể thúc đẩy việc làm và hạ tầng kinh tế mới. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ lo ngại về việc bảo vệ nguồn nước và lợi ích cho cộng đồng địa phương trong quá trình phát triển.
Tương lai và công nghệ giám sát nguồn nước
Chuyên viên địa chất Kenyatta Otieno nhìn nhận dự án có thể mang lại các công nghệ hiện đại trong giám sát mực nước hồ và điều kiện thời tiết, từ đó hỗ trợ các biện pháp quản lý vùng đất ven hồ hiệu quả hơn. Ông cho rằng trung tâm dữ liệu xây dựng với ý thức tiết kiệm nước có thể trở thành mô hình phát triển bền vững cho những khu vực thiếu nước như Naivasha.
Mặc dù các cơ quan quản lý Kenya như Water Resources Authority (WRA) và National Environment Management Authority (NEMA) theo dõi việc cấp phép và đánh giá tác động môi trường, các thông tin chi tiết về tình hình dự án hiện vẫn rất hạn chế do chưa nhận được lời bình luận chính thức từ các bên liên quan.
Ông Leshishi, đại diện người chăn nuôi, cảnh báo rằng việc cạnh tranh sử dụng tài nguyên nước giữa các công ty đa tỷ đô la và cộng đồng dân cư có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho địa phương nếu không có các giải pháp quản lý hiệu quả.











