Một ngày ngoại giao dồn dập
Những diễn biến tại Shenzhen nối tiếp nhau với nhịp độ hiếm thấy:
- Phiên toàn thể APEC với các bài phát biểu của ông Xi, ông Putin, ông Trump và nhiều lãnh đạo quốc tế
- Cuộc trao đổi riêng ngoài lịch trình giữa ông Trump và ông Putin tại trung tâm hội nghị APEC
- Hội đàm song phương Trump – Xi tại Kylin Villa
- Cuộc gặp ba bên Trump – Xi – Putin dự kiến diễn ra ngay sau đó
Bắc Kinh mô tả cuộc gặp là dịp “trao đổi sâu rộng về bảo vệ hòa bình thế giới và thúc đẩy ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các nước lớn”. Một ngày trước đó, ông Xi đã dùng diễn đàn APEC để lên án chủ nghĩa bảo hộ thương mại, còn ông Putin chỉ trích các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Trump: đi tìm một “chiến thắng”
Theo giới phân tích, ông Trump là người háo hức nhất muốn rời Shenzhen với một thành quả để trình bày trước cử tri, trong bối cảnh ông bị suy yếu bởi thất bại của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ và cuộc chiến với Iran. Nhà Trắng cho biết ông sẽ bàn về Iran và một thỏa thuận ba bên về vũ khí hạt nhân.
Đây là hội nghị của cái tôi của Trump, chiến thuật của Putin và chiến lược của Trung Quốc.
Hiệp ước New START giữa Mỹ và Nga đã hết hiệu lực từ tháng 2, và ông Trump từng bác đề nghị gia hạn của Moscow vì muốn một thỏa thuận có cả Trung Quốc.
Về Iran, Washington mong Bắc Kinh âm thầm thúc Tehran nhượng bộ, nhưng giới phân tích nghi ngờ Trung Quốc sẽ nhận vai trò trung gian lớn.
Putin: thoát khỏi vòng vây
Với Điện Kremlin, cuộc gặp chủ yếu xoay quanh chiến tranh Ukraine và nỗ lực chấm dứt sự cô lập do trừng phạt phương Tây. Moscow được cho là muốn giữ thiện cảm của phía ông Trump, giành thêm lãnh thổ, thấy Mỹ rút hỗ trợ cho Kyiv và tranh thủ sự ủng hộ chính trị của Bắc Kinh. Ông Putin cũng muốn chặn một dự luật trừng phạt của Mỹ nhằm áp thuế lên Nga và các bên mua hàng của Nga, kể cả Trung Quốc – dự luật mà ông Trump đang tạm hoãn.
Ukraine không nằm trong chương trình nghị sự chính thức. Trước đó, các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã làm trung gian cho đàm phán Nga – Ukraine tại Abu Dhabi ngày 10 và 11/11, nơi Nga được cho là vẫn đòi kiểm soát toàn bộ Donbas và yêu cầu Ukraine từ bỏ ý định gia nhập NATO. Dù vậy, chỉ riêng hình ảnh ngồi ngang hàng với Mỹ đã là một lợi thế với ông Putin.
Xi: chủ nhà và nhà chiến lược
Trên cương vị chủ nhà, ông Xi muốn có không gian theo đuổi các mục tiêu chính trị, kinh tế và quân sự dài hạn của Trung Quốc mà không bị can thiệp. Bắc Kinh được cho là mong không quay lại chiến tranh thuế quan, không bị thách thức về mô hình kinh tế, được thừa nhận vị thế dẫn đầu về đất hiếm và công nghệ, cũng như không gặp phản ứng từ Mỹ về vấn đề Đài Loan. Ông Xi được cho là không mặn mà với một hiệp ước hạt nhân mà Trung Quốc không tham gia soạn thảo.
Cuộc gặp này còn rất xa mới trở thành một Yalta mới.
Thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ – Trung đã được gia hạn tới ngày 10/1/2027, và ông Xi đồng ý tạm dừng các hạn chế mới về xuất khẩu đất hiếm. Tuy nhiên, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), lượng đất hiếm Trung Quốc xuất sang Mỹ vẫn thấp hơn mức bình thường khoảng 75%, cho thấy đòn bẩy của Bắc Kinh vẫn còn nguyên.

















