Đóng cửa đại sứ quán, cắt đứt kênh đối thoại
Ethiopia giải thích quyết định đóng cơ quan đại diện tại Asmara bằng điều mà Bộ Ngoại giao nước này gọi là các hành động thù địch trực tiếp và gián tiếp của Eritrea. Mười nhà ngoại giao Eritrea bị tuyên bố không được hoan nghênh và phải rời đi trong 48 giờ. Trong thông báo đáp trả, Eritrea cho rằng việc trục xuất nhân viên ngoại giao đã khiến đại sứ quán của họ tại Addis Ababa không thể tiếp tục hoạt động, vì vậy Asmara cắt toàn bộ quan hệ chính thức với nước láng giềng.
Những quyết định ấy không đồng nghĩa chiến tranh giữa hai quốc gia đã được tuyên bố. Nhưng chúng thu hẹp kênh liên lạc đúng thời điểm các thông tin quân sự, cáo buộc ngoại giao và lo ngại an ninh cần được làm rõ. Theo Reuters và AP, Ai Cập và Ethiopia cũng lần lượt yêu cầu một viên chức ngoại giao của bên kia rời khỏi lãnh thổ. Cairo gọi bước đi của mình là đáp trả tương xứng và bác bỏ cáo buộc can thiệp vào nội bộ Ethiopia.
“Có đi có lại là nguyên tắc của ngoại giao.” — Nader Zaki
Tigray và tiếng nổ tại thủ đô
Đợt giao tranh mới giữa lực lượng liên bang Ethiopia và một liên minh đối lập do Tigray People’s Liberation Front (TPLF) dẫn đầu đã lan sang các khu vực Tigray và Afar. Reuters cho biết các bên công bố những diễn biến trái ngược về quyền kiểm soát địa bàn; một số tuyên bố về bước tiến quân sự chưa được xác minh độc lập.
Ngày 2/10, có thêm thông tin lực lượng chính phủ tiến gần Mekelle, thủ phủ Tigray, khiến hoạt động thường nhật và nguồn cung ứng bị gián đoạn.
Các tiếng nổ được ghi nhận ở Addis Ababa làm gia tăng lo ngại rằng chiến sự có thể ảnh hưởng tới các địa điểm cách xa tiền tuyến. Một nguồn có liên hệ với phe đối lập nói với Reuters rằng liên minh thực hiện các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, gồm cả mục tiêu quân sự. Nguồn tin ngoại giao xác nhận có tiếng nổ, nhưng mức độ thiệt hại và thủ phạm chưa được xác minh độc lập trong bản tin ban đầu. Nhà chức trách Ethiopia sau đó cấm hoạt động bay của thiết bị không người lái trên thủ đô.
Từ đồng minh thời chiến thành hai phía đối đầu
Mối quan hệ này từng tạo ra hy vọng lớn vào năm 2018, khi Thủ tướng Abiy Ahmed thúc đẩy hòa giải với Eritrea và mở lại các cơ quan đại diện sau nhiều thập niên đối đầu. Trong cuộc chiến Tigray 2020–2022, quân đội Eritrea thậm chí chiến đấu cùng lực lượng liên bang Ethiopia chống TPLF. Nhưng Eritrea không tham gia thỏa thuận hòa bình Pretoria vào tháng 11/2022; khác biệt về an ninh và lợi ích khu vực vẫn tồn tại.
Ethiopia, quốc gia không có biển từ khi Eritrea độc lập năm 1993, khẳng định tiếp cận đường biển mang ý nghĩa kinh tế và chiến lược. Eritrea lo ngại các tuyên bố liên quan cảng Assab có thể trở thành sức ép đối với chủ quyền. Tranh cãi về Biển Đỏ kết hợp với liên minh trong vùng thay đổi liên tục khiến mỗi diễn biến dọc biên giới mang theo những hệ quả vượt khỏi quan hệ song phương.
Người dân và bài toán ngăn xung đột lan rộng
Theo nguồn tin nhân đạo được Reuters dẫn lại, giao tranh ở Afar buộc hàng chục nghìn người phải rời nơi ở. Tại Tigray, những gián đoạn về ngân hàng, đi lại, hàng hóa và nhiên liệu làm đời sống dân thường thêm bấp bênh. Ký ức về cuộc chiến 2020–2022, với số người thiệt mạng và di dời rất lớn, khiến mọi tin tức về một chiến dịch quân sự mới đều có sức nặng đặc biệt.
Liên minh châu Phi đã kêu gọi Ethiopia, Eritrea và Ai Cập tránh hành động hoặc phát ngôn gây leo thang, đồng thời giải quyết bất đồng qua kênh ngoại giao. Những lời kêu gọi này chưa bảo đảm một bước giảm căng thẳng; điều thiết yếu là duy trì liên lạc, xác minh độc lập các cáo buộc, tạo điều kiện tiếp cận nhân đạo và đặt an toàn dân thường ở trung tâm. Khi đại sứ quán đóng cửa, cơ hội đối thoại càng cần được bảo vệ qua những cơ chế khác.













