Khởi nguồn cuộc tranh luận về phân biệt chủng tộc liên quan tới World Cup

Sự tham gia của Argentina trong World Cup đã dẫn đến nhiều sự kiện do cổ động viên, các lãnh đạo và nhân vật công chúng khởi xướng trở thành trung tâm của một cuộc tranh luận quốc tế xoay quanh vấn đề phân biệt chủng tộc. Các vụ lăng mạ nhắm vào streamer người Mỹ IShowSpeed, các cáo buộc về hành vi phân biệt chủng tộc trên khán đài, cùng các chỉ trích nhằm vào cầu thủ lẫn quan chức bóng đá, đã mở ra cuộc thảo luận sâu rộng và lan rộng trên các nền tảng mạng xã hội.

Phân tích này đến từ Agencia Pública của Brazil, tổ chức nghiên cứu hơn 2,7 triệu bài đăng trên X (trước đây là Twitter) và trên 22.000 bình luận trên Facebook cùng Instagram từ ngày 1 đến 21 tháng 7. Mục đích do nhà phân tích Pedro Barciela cùng hai nhà báo Maria Bruno và Aline Boueri nhắm tới là hiểu được cách thức cuộc trò chuyện này được xây dựng, ai là người tham gia và sự kiện nào đã giúp nó mở rộng ra phạm vi quốc tế.

Quan điểm và sự phân hóa giữa Brazil và Argentina

Pedro Barciela chia sẻ rằng giả thuyết ban đầu của nghiên cứu là không phải người Argentina nào cũng đồng loạt ủng hộ các hành vi phân biệt chủng tộc, cũng như không phải người Brazil nào cũng đồng lòng chỉ trích toàn thể xã hội Argentina. Một trong những phát hiện chính cho thấy vụ việc liên quan tới IShowSpeed đã trở thành chất xúc tác để cuộc tranh luận bùng phát mạnh mẽ hơn.

Trong trận đấu giữa Argentina và Cabo Verde, IShowSpeed đã bị lăng mạ, tạo nên đỉnh điểm đầu tiên về số lượng bài viết liên quan tới chủ đề phân biệt chủng tộc trên X, đồng thời thu hút sự tham gia của người dùng quốc tế, mở rộng phạm vi thảo luận vượt ra ngoài Nam Mỹ. Lượng tìm kiếm về influencer này trên Google cũng tăng đáng kể sau sự kiện.

Phân tích các bình luận trên Facebook và Instagram cho thấy sự khác biệt rõ nét về quan điểm giữa người dùng Brazil và Argentina. 42% bình luận của người Brazil xác định người Argentina là những người có biểu hiện phân biệt chủng tộc, trong khi 39% bác bỏ sự tổng quát hoá này. Ngược lại, tại Argentina, 67% bình luận bảo vệ đất nước trước những cáo buộc này, còn 25% công nhận hoặc đồng thuận với các lời tố cáo về hành vi phân biệt chủng tộc.

Những góc nhìn đa chiều tại Brazil

Ở Brazil, 24% bình luận so sánh mức độ phân biệt chủng tộc ở Argentina với Brazil và Tây Ban Nha. Có 18% bình luận liên kết các sự kiện tại World Cup với cái nhìn rộng hơn về xã hội Argentina.

Advertisement300 × 250

Đồng thời, 14% thể hiện sự ủng hộ Argentina mặc dù có cáo buộc, 8% bác bỏ việc tổng quát hoá các vụ việc và cảnh báo về nguy cơ kích động bài ngoại. Ngoài ra, 12% bình luận thể hiện sự ủng hộ Tây Ban Nha hoặc mong muốn đội Argentina thua, điều này đan xen với sự ganh đua lâu đời giữa hai quốc gia trên sân cỏ.

Phản ứng tại Argentina

Phía Argentina chủ yếu phản bác các cáo buộc, với 25% bình luận từ chối việc mô tả đất nước mình là phân biệt chủng tộc, cho rằng những lời cáo buộc không phản ánh đúng thực tế. 16% nhận xét chuyển hướng thảo luận về lịch sử phân biệt chủng tộc ở Mỹ và châu Âu, trong khi 14% thừa nhận tồn tại các hành vi phân biệt chủng tộc lặp đi lặp lại, đặc biệt đối với người da đen, người bản địa và người nhập cư từ các nước Mỹ Latinh. Có khoảng 12% bình luận sử dụng những lời lẽ phân biệt chủng tộc, và 10% tập trung vào các vụ bắt giữ cổ động viên Argentina vì các hành vi phân biệt chủng tộc tại Brazil.

Tại mạng xã hội X, những nhân vật được nhắc đến nhiều gồm người dân Argentina, IShowSpeed, Lionel Messi, FIFA và huấn luyện viên người Ai Cập Hossam.

Tiêu điểm báo chí và sự mở rộng của cuộc tranh luận

Phân tích nội dung báo chí ở hai nước cho thấy khác biệt trong trọng tâm thông tin. Ở Argentina, 23% tập trung vào phản ứng về những lời lăng mạ của Thượng nghị sĩ Paraguay Celeste Amarilla với Mbappé, 18% liên quan tới các cáo buộc phân biệt chủng tộc quốc tế về Argentina, 13% nhắc đến phát biểu của phó thống đốc tỉnh Mendoza Hebe Casado, và 10% đề cập các cổ động viên Argentina bị tố vì hành vi phân biệt chủng tộc trong World Cup.

Tại Brazil, nội dung tập trung 27% vào phát ngôn của Celeste Amarilla, theo sau là 20% bài viết về các hành vi gây xúc phạm sắc tộc của cổ động viên Argentina. 15% nói về trường hợp ông khách du lịch Argentina Sebastián Fernando Ayala bị tố cáo vì những cử chỉ phân biệt chủng tộc tại bán kết Argentina - Anh ngày 15/7. Sự thiếu phản ứng của Lionel Messi và FIFA nhận được 11% chú ý, cùng 8% thảo luận về sự lờ đi lâu dài đối với người da đen tại Argentina.

Phạm vi quốc tế và phản ứng ngoại giao

Nghiên cứu cho biết 21% các bài viết trên X liên quan đến chủ đề này đến từ châu Âu, tiếp theo là Brazil 18%, rồi Colombia và Argentina cùng chiếm 12% mỗi quốc gia. Về lo ngại ảnh hưởng của tài khoản tự động (bot), đơn vị nghiên cứu cho biết tập trung phân tích các bình luận trên Facebook và Instagram, tại đây sự hiện diện của bot rất nhỏ. Mục đích nghiên cứu là đo lượng và cường độ đề cập sự kiện, không nhằm phân biệt bài viết thật hay tự động.

Đại sứ Brazil tại Argentina, Julio Bitelli, cảnh báo cần đánh giá cẩn trọng cuộc tranh luận. Ông cho rằng hiện các vụ việc, dù có tính nghiêm trọng, vẫn mang tính cá biệt. Đại sứ cũng cho biết đại sứ quán theo dõi sát sao và phối hợp với chính quyền Argentina, đồng thời không cho rằng cần phải có hành động chính trị chung giữa hai nước trước mắt.

Ông cũng nhấn mạnh bóng đá có thể là cơ hội để nâng cao nhận thức về phân biệt chủng tộc, khẳng định đây không phải chuyện đùa mà là hành vi vi phạm pháp luật tại Brazil. Dù vậy, ông cảnh báo nguy cơ đánh đồng sai lệch: “Nếu 10.000 cổ động viên đến xem một trận đấu và ba người có hành vi phân biệt chủng tộc, thì không nên nói tất cả người Argentina đều như vậy.”

Pedro Barciela nhấn mạnh nghiên cứu xuất phát từ mối quan ngại về cách tranh luận trên mạng xã hội diễn ra với thái độ quá khích. Ông cho biết mục tiêu là nâng tầm cuộc thảo luận bằng dữ liệu khách quan, tránh sự thù địch và những quan điểm nông cạn khi nói về các chủ đề quan trọng này.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • 42% người dùng mạng xã hội Brazil quan niệm Argentina có biểu hiện phân biệt chủng tộc liên quan World Cup.
  • Vụ việc liên quan đến streamer IShowSpeed là chất xúc tác chính cho tranh luận về phân biệt chủng tộc.
  • Người dùng mạng xã hội Argentina và Brazil có quan điểm đối nghịch về vấn đề phân biệt chủng tộc.
  • Cuộc tranh luận không chỉ diễn ra ở Nam Mỹ mà mở rộng ra phạm vi châu Âu và các nước khác.
  • Đại sứ Brazil tại Argentina kêu gọi không đánh đồng và xem phân biệt chủng tộc là vấn đề nghiêm trọng cần nhận thức đúng.

Đăng ký bản tin QMVN