Một chiếc ghế làm thay đổi bản đồ quyền lực
Theo AP và Roll Call, kết quả tại Alaska là cuộc đua Thượng viện cuối cùng được xác định trong kỳ bầu cử ngày 3/11. Peltola đánh bại Dan Sullivan, người đã phục vụ hai nhiệm kỳ, giúp đảng Dân chủ kết thúc cuộc bầu cử với 56 ghế so với 44 ghế của phe Cộng hòa. Con số đó phản ánh sự đảo chiều lớn so với vị thế của hai đảng trước bầu cử, đồng thời trao cho phe Dân chủ lợi thế rõ rệt trong chương trình nghị sự và việc phê chuẩn nhân sự tại Thượng viện mới.
Với Alaska, câu chuyện mang tính biểu tượng khác. Peltola từng làm nên lịch sử khi trở thành người Alaska bản địa đầu tiên phục vụ trong Quốc hội năm 2022, rồi mất ghế Hạ viện năm 2024. Trở lại sau thất bại, bà trở thành người Alaska bản địa đầu tiên đắc cử Thượng viện. Đây là tín hiệu cho thấy một ứng viên gắn chặt với đời sống địa phương vẫn có thể thuyết phục cử tri tại tiểu bang vốn nhiều lần ủng hộ Donald Trump.
Chiến dịch đặt đời sống thường ngày lên trước
Trên hành trình vận động, Peltola nhấn mạnh giá nhiên liệu, nhà ở và thực phẩm. Tại nhiều ngôi làng chỉ có thể tiếp cận bằng máy bay hoặc đường thủy, điện và sưởi ấm phụ thuộc nặng nề vào dầu diesel, còn các mặt hàng thiết yếu phải vận chuyển qua quãng đường dài.
Vì thế, những con số tưởng nhỏ trong ngân sách gia đình có thể biến thành sức ép lớn suốt mùa đông.
Là người Yup’ik lớn lên ở miền tây Alaska, bà nhắc tới nghề đánh bắt cá hồi trên sông Kuskokwim và khẩu hiệu “cá, gia đình, tự do” từ những chiến dịch trước. Bà cũng nỗ lực tách hình ảnh của mình khỏi các cuộc đối đầu đảng phái tại Washington. Lời hứa đặt Alaska lên trước tiên đưa tranh luận từ nhãn chính trị trở lại những nhu cầu cụ thể: giữ ấm nhà cửa, nuôi sống gia đình và duy trì sinh kế truyền thống.
Hai ứng viên Sullivan và phép thử niềm tin bầu cử
Cuộc đua bị phủ bóng bởi sự xuất hiện của Daniel J. Sullivan Jr., cựu giáo viên có tên gần giống thượng nghị sĩ Dan S. Sullivan. Một bài điều tra của The New York Times nêu cáo buộc những người liên quan chiến dịch Peltola đã giúp vận động ứng viên này tham gia nhằm gây nhầm lẫn. Peltola phủ nhận biết hoặc tham gia kế hoạch; Daniel J. Sullivan Jr. cũng bác bỏ chuyện tranh cử theo chỉ đạo của phe Dân chủ. Những cáo buộc ấy không đồng nghĩa có kết luận về hành vi phạm pháp.
Bộ Tư pháp Mỹ khởi kiện nhằm trì hoãn chứng nhận kết quả nếu thượng nghị sĩ đương nhiệm thất cử. Thẩm phán liên bang bác vụ kiện ngày 1/11, và Bộ Tư pháp kháng cáo; giới chức đồng thời xác nhận một cuộc điều tra hình sự nhưng không công bố tội danh cụ thể. Hồ sơ tòa án cho thấy lá phiếu nêu rõ tên đệm, tư cách đương nhiệm và đảng phái để phân biệt hai người. Cơ chế bỏ phiếu xếp hạng của Alaska còn cho phép cử tri sắp thứ tự các ứng viên, giảm nguy cơ một lá phiếu nhầm tên lập tức trở thành phiếu cho đối thủ.
Từ chiến thắng cá nhân đến trách nhiệm đại diện
Nhà quan sát cần phân biệt việc hãng tin xác định người thắng cử với thủ tục chứng nhận chính thức của tiểu bang. Tuyên bố chiến thắng của Peltola cũng không xóa bỏ tranh cãi pháp lý. Tuy nhiên, những tranh luận ấy không nên che lấp câu hỏi chính sách mà cử tri đặt ra: liệu người đại diện mới có thể thúc đẩy hạ chi phí và bảo vệ ngành thủy sản trong một môi trường chính trị Washington bị phân cực?
Alaska có diện tích lớn, dân cư thưa và nền kinh tế gắn với năng lượng, thủy sản cùng tài nguyên. Mỗi quyết định liên bang về khai thác, vận tải hoặc hỗ trợ cộng đồng nông thôn đều có thể tác động sâu tới đời sống thường ngày. Đối với Peltola, thách thức sau lá phiếu là biến lời hứa vượt qua ranh giới đảng phái thành kết quả đo đếm được; đối với Quốc hội, đó là bài kiểm tra khả năng lắng nghe những cử tri ở xa trung tâm quyền lực.

















